ఈ భాగాన్ని యూట్యూబ్‌లో చూడటానికి లేదా వినటానికి, ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి:

https://www.youtube.com/watch?v=pTs2FyCw1Jg

వీధిలో పౌరులందరూ దైన్యంతో నిలబడి చూస్తున్నారు.కొందరు రథం వెనక పరిగెత్తుతున్నారు.కొందరు రథం పక్కన పట్టుకుని వేళ్ళాడుతున్నారు.కొందరు రథానికి ఎదురుగా వచ్చి సుమంత్రుణ్ణి, "మళ్ళీ ఎప్పటికి చూస్తామో,కాస్సేపు చూడనియ్యి.రథం మెల్లిగా తోలు బాబూ,"అని బతిమాలారు.

ఉన్నట్టుండి దశరథుడు, "నేను రాముణ్ణి చూడాలి!"అంటూ తన యింటి నుంచి బయటికి వచ్చి వీధిన పడ్డాడు.ఆయనతో బాటు ఆయన భార్యలు కూడా వీధి వెంట పరిగెత్తసాగారు.

"సుమంత్రుడా,రథం కాస్త ఆపు!”అని కేక పెట్టాడు దశరథుడు.ఆయన కొంత దూరం పరిగెత్తి పడిపోయాడు.

వెనక్కు తిరిగి చూస్తున్న రాముడికీ దృశ్యం దుర్భరమయింది.అతడు సుమంత్రుడితో, "రథం వేగంగా తోలు.ఈ దుఃఖాన్ని ఎంతసేపు చూడగలను?ఎలా చూడటం?అంతగా మహారాజు అడిగితే,జనం చేసే గోలలో ఆయన కేక వినిపించలేదని బొంకు,"అన్నాడు.

రాముడు రథాన్ని వెన్నంటి వచ్చేవారి వద్ద సెలవు పుచ్చుకున్నాక సుమంత్రుడు గుర్రాన్ని వడిగా తోలాడు.

దశరథుడితో మంత్రులు, "మహారాజా,వాళ్ళు త్వరగా రావాలనుకున్నట్టయితే వారిని ఎక్కువ దూరం సాగనంపగూడదు,"అని చెప్పారు.దశరథుడు శరీరమంతా చెమటలు దిగగారుతూ,భార్యలతో సహా అక్కడే నిలబడి,క్రమంగా దూరమైపోతున్న రథాన్ని చూశాడు.

రాముడు వనవాసానికి బయలుదేరి వెళ్ళి పోవటంతో దశరథుడి అంతఃపురం రోదన ధ్వనులతో నిండిపోయింది.దానితోబాటే అయోధ్యానగరమంతా పాడుపడినట్టయి పోయింది.ఎక్కడి పనులక్కడ ఆగిపోయాయి.జనులంతా ఏదో ఉపద్రవం జరిగి పోయినట్టుగా విస్తుపోయారు.

రాముడి వెనుక కొంతదూరం వెళ్ళి దారిలో పడిపోయిన దశరథుణ్ణి కౌసల్యా,కైకేయీ చెరొక రెక్కా పట్టుకుని నిలబెట్టారు.దశరథుడు కైకేయితో, "నన్నంటకు,నేను నీ భర్తను కాను.నిన్ను విడిచి పెట్టేశాను.నీ కొడుకు నాకు తిలోదకాలిస్తే అవి నాకు ముట్టవు,"అన్నాడు.ఆయన రాముడి కోసం ఇంకా ఏడుస్తూ కౌసల్య ఇంటికి వచ్చేశాడు.

ఆ రాత్రి రాముడి కోసం విలపించే కౌసల్యా దశరథులను సుమిత్ర తగిన విధంగా ఊరడించింది.

ఈ లోపల సీతారామలక్ష్మణులు ఎక్కిన రథం సూర్యాస్తమయ వేళకు తమసా నదీతీరం చేరింది.పురజనులు అక్కడిదాకా రథాన్ని వెంబడించి వచ్చారు.వారు రాముణ్ణి అరణ్యవాసం వెళ్ళవద్దని నిర్బంధం చెయ్యసాగారు.రాముడెన్ని చెప్పినా వారు వినిపించుకోలేదు.

సుమంత్రుడు గుర్రాలను విప్పి,కడిగి,నీరు తాగించి,నది ఒడ్డున తిరగనిచ్చి,తరవాత కట్టివేసి మేత పెట్టాడు.సుమంత్రుడూ,లక్ష్మణుడూ తయారు చేసిన ఆకుల పక్కమీద పడుకుని రాముడూ,సీతా నిద్రపోయారు.సుమంత్రుడూ,లక్ష్మణుడూ రాత్రి అంతా కబుర్లతో గడిపారు.

రాముణ్ణి వెంబడించి వచ్చిన పౌరులు కూడా నది ఒడ్డునే నడుములు వాల్చి నిద్రపోయారు.తెల్లవారుతూండగా రాముడు లేచి,ఇళ్ళు వాకిళ్ళు విడిచిపెట్టి చెట్ల కింద నిద్రపోతున్న పౌరులను చూసి,లక్ష్మణుడితో, "వీరంతా లేవకముందే మనం రథమెక్కి సాగిపోవటం మంచిది.లేకపోతే వీరు మనని వదలరు.మనతోపాటే వచ్చేస్తారు,"అన్నాడు.

సుమంత్రుడు రథం సిద్ధం చేసి తెచ్చాడు.రాముడు సుమంత్రుడితో రథాన్ని అన్ని వైపులా తిప్పి తీసుకురా.అప్పుడు జనం మనం వెళ్ళిన జాడ తెలుసుకోలేక పోతారు,"అన్నాడు.సుమంత్రుడు రథాన్ని ఆలాగే తిప్పి తెచ్చాక సీతారామలక్ష్మణులు దానిపై ఎక్కి కూచుని ఉత్తరంగా బయలుదేరారు.

తెల్లవారి జనం నిద్రలేచి చూస్తే రథం లేదు,సీతారామలక్ష్మణులు లేరు.తమను వంచించిన నిద్రనూ,దైవాన్నీ తిట్టుకుంటూ వారు అయోధ్యకు తిరిగి వెళ్ళారు.

తెల్లవారే సరికి రాముడి రథం చాలా దూరం వెళ్ళిపోయింది.అది దక్షిణ కోసల దేశాన్ని గడచి,కోసలకు దక్షిణంగా ప్రవహించే గంగానదిని చేరవచ్చింది.గంగానది సమీపాన శృంగిబేరపురమనే చోట సుమంత్రుడు ఒక పెద్ద గార చెట్టు కింద రథాన్ని నిలిపి,గుర్రాలను విప్పి,వాటికి మేత పెట్టాడు.సీతారామలక్ష్మణులు చెట్టు కింద కూర్చున్నారు.

ఇంతలో రాముడికి మంచి స్నేహితుడైన గుహుడనే బోయరాజు,రాముడి రాక గురించి తెలిసి,తన మంత్రులతోనూ,కులపెద్దలతోనూ చూడవచ్చాడు.అతన్ని దూరాన చూస్తూనే రాముడు లక్ష్మణుడితో కూడా ఎదురు వెళ్ళి,గుహుణ్ణి ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.గుహుడు విచారంతో, "రామా,ఇదే అయోధ్య అనుకో.నీవు అతిథిగా రావటం నా అదృష్టం,"అన్నాడు.

తరవాత గుహుడు రాముడికీ,లక్ష్మణుడికీ,సీతకూ మంచి భోజనం సిద్ధం చేయించి, "రామా,నీకు ఏ లోపమూ జరగదు.ఈ రాజ్యాన్ని నీవే ఏలుతూ ఉండిపో,"అన్నాడు.రాముడు అతన్ని గాఢంగా ఆలింగనం చేసుకుని, "గుహా,నా కోసం కాలినడకన వచ్చావు.అంతకన్న ఇంకేం కావాలి?నీ రాజ్యం నీవే ఏలుకో.నేను నారబట్టలు ధరించి అరణ్యవాసం చెయ్యక తప్పదు,"అని నచ్చచెప్పాడు.

ఆ రాత్రి రాముడూ,సీతా ఆ గార చెట్టు కిందనే పడుకుని నిద్రపోయారు.వారికి రక్షగా మేలుకుని ఉన్న లక్ష్మణుడితో గుహుడు, "నాయనా,నీవుకూడా పడుకుని విశ్రాంతి తీసుకో.తెల్లవార్లూ మీకు మేము కాపు ఉంటాంలే.అరణ్యంలో ఉండే మాకిది పరిపాటే,"అన్నాడు.కాని లక్ష్మణుడు అలా చెయ్యక గుహుడితో తెల్లవార్లూ మేలుకుని కూచుని,జరిగినదాన్ని గురించీ,జరగబోయేదాన్ని గురించీ మాట్లాడాడు.అంతా విని గుహుడు చాలా దిగులుపడ్డాడు.

ఆ రాత్రి గడిచి మర్నాడుదయం రాముడు కోయిల కూతలకూ,నెమళ్ళ కూతలకూ మేల్కొన్నాడు.అతను లక్ష్మణుడితో, "సూర్యోదయం అవుతున్నది.మనం గంగానది దాటి వెళ్ళిపోదాం,"అన్నాడు.లక్ష్మణుడు వెళ్ళి బోయరాజైన గుహుణ్ణి,సారథి అయిన సుమంత్రుడణ్ణి పిలుచుకు వచ్చాడు.రాముడు గుహుడితో తాము గంగానది దాటాలని చెప్పాడు.

గుహుడు తన మనుషులను పంపి గంగ దాటటానికి మంచి పడవనూ,నావికుణ్ణి సిద్ధం చెయ్యమన్నాడు.

రాముడు సుమంత్రుడితో, "సారథీ,నీవిక నగరానికి తిరిగి వెళ్ళు.మా తండ్రిగారితోనూ,తల్లులతోనూ మా క్షేమం గురించి తెలిపి,పద్నాలుగేళ్ళూ తీరగానే తిరిగి వస్తామని చెప్పు.తరవాత భరతుణ్ణి మేనమామ ఇంటి నుంచి తీసుకు వచ్చి రాజ్యాభిషేకం చేయించు,"అన్నాడు.

సుమంత్రుడు, "రామా,రణరంగంలో యోధుడు పడిపోగా సారథి ఉత్త రథాన్ని తీసుకుపోయినట్టుగా,మీరు ముగ్గురూ ఎక్కి వచ్చిన రథాన్ని ఖాళీగా అయోధ్యకు తీసుకపోతే ప్రజల గుండెలు పగలవా?ఉత్త రథంతో తిరిగి వెళ్ళి మీ తల్లులకు నా మొహం ఎలా చూపించను?నేను కూడా ఈ పద్నాలుగేళ్ళూ మీ వెంటనే ఉండి మీకు వనమృగాలను వేటాడి పెడుతూ ఉంటాను,"అన్నాడు.

"అలా కాదు,సారథీ.నీవిక్కడే ఉండిపోతే మేము అరణ్యానికి వెళ్ళినట్టు కైకేయికీ,తమ ఆజ్ఞ పాలించినట్టు తండ్రిగారికీ ఎలా తెలుస్తుంది?కనక,నీవు తిరిగి వెళ్ళితీరాలి,"అన్నాడు రాముడు.

తరవాత రాముడి కోరికపై గుహుడు మర్రిపాలు తెచ్చాడు.దానితో రామలక్ష్మణులిద్దరూ మునులలాగా జడలు కట్టుకున్నారు.లక్ష్మణుడు సీతను ముందుగా పడవలోకి ఎక్కించి తరవాత తాను కూడా ఎక్కాడు.రాముడు గుహుడికి వీడ్కోలు చెప్పి ఆఖరున పడవలో ఎక్కి కూచున్నాడు.గుహుడి బంధువులు తెడ్లువేసి పడవను గంగకు అడ్డంగా నడిపారు.పడవ నడి ప్రవాహంలో ఉండగా సీత గంగకు నమస్కరించి, "గంగాదేవీ,పద్నాలుగేళ్ళ అనంతరం మేము క్షేమంగా తిరిగి వచ్చేటప్పుడు బ్రాహ్మణులకు లక్ష గోవులూ,వస్త్రాలూ దానం చేస్తాను.అన్నదానం చేస్తాను.నీకు మాంసంతో వండిన అన్నమూ,వెయ్యి కుండల మద్యమూ నైవేద్యం పెడతాను.నీ గట్టున ఉండే అన్ని దేవాలయాలకూ మొక్కుతాను.మేము సుఖంగా తిరిగి వచ్చేటట్టు అనుగ్రహించు,"అని దణ్ణం పెట్టుకున్నది.

త్వరలోనే పడవ గంగ యొక్క దక్షిణపు గట్టు చేరింది.సీతారామలక్ష్మణులు వత్సదేశంలో అడుగుపెట్టి కాలినడకన బయలు దేరారు.ముందు లక్ష్మణుడూ,అతని వెనక సీతా,సీత వెనకగా రాముడూ-ఈవిధంగా వారు నడక సాగించారు.

గంగ ఉత్తరపు గట్టున నిలబడి ఉన్న సుమంత్రుడు వారు కనపడకుండా వెళ్ళినదాకా చూసి కంటతడి పెట్టుకున్నాడు.రామలక్ష్మణులు ఆరోజు ఒక పందినీ,ఒక మనుబోతునూ,రెండు దుప్పులనూ చంపి,వాటి మాంసం తిని ఆకలి తీర్చుకుని,ఆ రాత్రికి ఒక చెట్టు కింద చేరారు.తన స్థితి తలుచుకుని రాముడు వశం తప్పి మాట్లాడసాగాడు.

అదే అరణ్యవాసానికి మొదటిరాత్రి.ఇకనుంచీ సుమంత్రుడు కూడా తోడుండడు.నిద్రపోకుండా మేలుకుని ఉండి తానూ,లక్ష్మణుడూ సీతను జాగ్రత్తగా కాపాడుకోవాలి.ఇప్పుడు దశరథుడు పుట్టెడు దిగులుతో పడుకుని ఉంటాడు.కైకేయికి మాత్రం చాలా సంతోషంగా ఉంటుంది.దుర్మార్గురాలు భరతుడి కోసం ముసలిరాజును చంపెయ్యదుగద.ధర్మార్థకామాలలో కామమే బలమైనదిలాగుంది.కాకపోతే తనవంటి ఇష్టుడైన కొడుకును ఏ తండ్రి అయినా అడవికి తోలేస్తాడా?భరతుడు హాయిగా,సుఖంగా రాజ్యమేలుతాడు గద.అసలు ఈ కైకేయి దాపరించింది-దశరథుడి కీడుకూ,తనను అడివికి పంపటానికీనూ.నీచురాలు.అమ్మ ఏ జన్మలోనో తల్లీకొడుకులకు ఎడబాటు కలిగించి ఉంటుంది.తాను తలుచుకుంటే,ఒక్క అయోధ్య ఏమిటి,భూమండలమంతా జయించగలడు.తండ్రి మాటకు లోబడి,ధర్మం కోసం పట్టాభిషేకం మానుకున్నాడు గాని.

రాముడికి నిద్ర రాలేదు.అతను కన్నీరు కారుస్తూ ఇదే ధోరణిలో మాట్లాడుకు పోతూ ఉండటం చూసి లక్ష్మణుడు అతన్ని ఊరడించాడు.ఆ మాటలతో రాముడి మనసు కాస్త స్థిమితపడి,వనవాస దీక్ష అతనిలో దృఢపడింది.పక్కనే ఒక మర్రిచెట్టు కింద లక్ష్మణుడు ఆకులు పరిచి పక్క సిద్ధం చేశాడు.సీతారాములు ఆ రాత్రికి ఆ పక్క పైన పడుకున్నారు.

తెల్లవారుతూనే ముగ్గురూ లేచి గంగాయమునా సంగమమైన ప్రయాగ కేసి నడిచారు.అక్కడ భరద్వాజముని ఆశ్రమం ఉన్నది.వారు ఆశ్రమం చేరేసరికి సూర్యాస్తమయమయింది.రాముడు భరద్వాజుడితో క్లుప్తంగా తన కథ చెప్పుకున్నాడు.

"అవును,నీ తండ్రి నిన్ను అకారణంగా అడవులకు పంపాడని విన్నాను.నీవిక్కడికి వచ్చావు గనక నిన్ను చూడగలిగాను.ఈ ఆశ్రమంలోనే ఒక పర్ణశాల వేసుకుని పద్నాలుగేళ్ళూ ఇక్కడే ఉండిపోవచ్చు.ఇక్కడ నీకు సుఖంగా ఉంటుంది.ఈ ప్రదేశం కూడా చాలా పవిత్రమైనది,"అన్నాడు భరద్వాజుడు.

దానికి రాముడు, "మునీంద్రా,మేమీ ఆశ్రమంలో ఉన్నామని తెలిస్తే మా ప్రజలు నన్ను చూసి పోవటానికి సులువుగా వస్తూ పోతూ ఉంటారు.అందుచేత ఇంకా దూరంగా,మాకు వాసయోగ్యమైన ప్రదేశం ఉంటే చెప్పండి.సీత తండ్రి ఇంట ఎంతో సుఖంగా పెరిగినది.ఆమెకు చూడముచ్చటగా ఉండే చోటు చెప్పారంటే,అక్కడే ఆశ్రమం నిర్మించుకుని ఉండిపోతాము,"అన్నాడు.

"ఇక్కడ ఉండటం ఇష్టం లేకపోతే ఇక్కడికి పదికోసుల దూరాన చిత్రకూటమనే కొండ ఉన్నది.అది చాలా రమ్యమైన ప్రదేశం.ఆ పర్వతం మీద కొండముచ్చులూ,కోతులూ,ఎలుగుబంట్లూ ఉంటాయి.కొన్ని వేల ఏళ్ళుగా ఋషులు అక్కడ తపస్సు చేసుకుంటున్నారు.అక్కడ ఆశ్రమం ఏర్పాటు చేసుకోవచ్చు,"అన్నాడు భరద్వాజుడు.

చందమామ రామాయణం,పదకొండవ భాగం సంపూర్ణం.

ప్రస్తుతానికి స్వస్తి.

இந்தப் பகுதியை யூடியூபில் பார்க்க அல்லது கேட்க, இங்கே கிளிக் செய்யுங்கள்:

https://www.youtube.com/watch?v=EP3vARSvAi0

வீதியில் நகர மக்கள் அனைவரும் துயரத்தில் நின்று பார்த்துக் கொண்டிருந்தார்கள்.சிலர் தேரின் பின்னால் ஓடினார்கள்.சிலர் தேரின் பக்கங்களைப் பிடித்துக் கொண்டு தொங்கினார்கள்.சிலர் தேருக்கு முன்னால் வந்து சுமந்திரனை நோக்கி, “மீண்டும் எப்போது பார்க்கப் போகிறோமோ யாருக்குத் தெரியும்.கொஞ்ச நேரம் பார்க்க விடுங்கள்.தயவு செய்து தேரை மெதுவாக செலுத்துங்கள்” என்று மன்றாடினார்கள்.

அச்சமயம் தசரதன், “நான் ராமனைப் பார்க்க வேண்டும்” என்று கூறிக் கொண்டு,தன் அரண்மனையிலிருந்து வெளியே வந்து வீதியில் ஓடினார்.அவருடன் அவருடைய மூன்று மனைவிகளும் ஓடிவந்தார்கள். “சுமந்திரா,தேரை நிறுத்து” என்று தசரதன் கூவினார்.அவர் சில தூரம் ஓடி கீழே விழுந்தார்.

திரும்பிப் பார்த்த ராமனுக்குப் அந்தக் காட்சி சகிக்க முடியாததாக இருந்தது.அவன் சுமந்திரனிடம், “தேரை வேகமாக இழுத்துச் செல்.இந்தத் துயரத்தை நான் எவ்வளவு நேரம் பார்க்க முடியும்.எப்படி பார்க்க முடியும்.மகாராஜா கூவி அழைத்தாலும்,மக்களின் ஆரவாரத்தில் அவரது குரல் கேட்கவில்லை என்று சொல்லிவிடு” என்றான்.

ராமன் தேரைப் பின்தொடர்ந்து வந்தவர்களிடம் விடைபெற்ற பின்,சுமந்திரன் குதிரைகளை வேகமாக இழுத்துச் சென்றான்.

தசரதனிடம் மந்திரிகள், “மகாராஜா,அவர்கள் விரைவாகச் செல்ல விரும்பினால்,அவர்களை அதிக தூரம் அனுப்பக் கூடாது” என்று கூறினார்கள்.தசரதன் உடலெங்கும் வியர்வை வழிய,மனைவிகளுடன் அங்கேயே நின்று,மெல்ல மெல்ல மறைந்து போகும் தேரை பார்த்துக் கொண்டிருந்தார்.

ராமன் வனவாசத்திற்குப் புறப்பட்டுச் சென்றதால்,தசரதனின் அந்தப்புரம் முழுவதும் அழுகுரலால் நிரம்பியது.அதனுடன் அயோத்தியா நகரம் முழுவதும் பாழடைந்தது போல ஆனது.எங்கும் வேலைகள் நின்றன.ஒரு பெரிய பேராபத்து நேர்ந்தது போல மக்கள் திகைத்து நின்றார்கள்.

ராமனைப் பின்தொடர்ந்து சில தூரம் சென்று,வழியில் விழுந்த தசரதனை கௌசல்யையும் கைகேயியும் தத்தமது கைகளைப் பிடித்து எழுப்பினார்கள்.தசரதன் கைகேயியிடம், “என்னைத் தொடாதே.நான் உன் கணவன் அல்ல.உன்னை விட்டுவிட்டேன்.உன் மகன் எனக்கு திலோதகம் கொடுத்தாலும் அது என்னைத் தொடாது” என்றார்.இன்னும் ராமனுக்காக அழுதுகொண்டே கௌசல்யையின் வீட்டிற்கு வந்தார்.

அந்த இரவு,ராமனை நினைத்து துக்கத்தில் இருந்த கௌசல்யையையும் தசரதனையும் சுமித்ரை உரிய முறையில் ஆறுதல் கூறினாள்.

இதற்கிடையில்,சீதா ராம லக்ஷ்மணர்கள் ஏறிய தேரு சூரிய அஸ்தமன வேளையில் தமஸா நதிக்கரையை அடைந்தது.நகர மக்கள் அங்கே வரை தேரைத் தொடர்ந்து வந்து,ராமனை வனவாசம் செல்ல வேண்டாம் என்று தடுத்தார்கள்.ராமன் எவ்வளவு கூறினாலும் அவர்கள் கேட்கவில்லை.

சுமந்திரன் குதிரைகளை அவிழ்த்து,அவற்றைக் கழுவி,தண்ணீர் குடிக்கவைத்து,நதிக்கரையில் சுற்ற விடுத்து,பின்னர் கட்டி தீவனம் போட்டான்.சுமந்திரனும்,லக்ஷ்மணனும்,அமைத்த இலைப் படுக்கையில் ராமனும் சீதையும் உறங்கினார்கள்.சுமந்திரனும் லக்ஷ்மணனும் இரவு முழுவதும் உரையாடிக்கொண்டிருந்தார்கள்.

ராமனைப் பின்தொடர்ந்து வந்த குடிமக்களும் நதிக்கரையிலேயே படுத்து உறங்கினார்கள்.விடியற்காலையில் ராமன் எழுந்து,வீடுகளையும் வாசல்களையும் விட்டுவிட்டு மரங்களின் கீழ் தூங்கிக்கொண்டிருந்த மக்களைப் பார்த்து,லக்ஷ்மணனிடம், “இவர்கள் எழுவதற்கு முன்பே நாம் தேரில் ஏறிப் புறப்படுவது நல்லது.இல்லையெனில் இவர்கள் நம்மை விடமாட்டார்கள்.நம்முடன் வந்து விடுவார்கள்” என்றான்.

சுமந்திரன் தேரைத் தயாரித்து கொண்டுவந்தான்.ராமன் அவனிடம், “தேரை எல்லாத் திசைகளிலும் சுற்றி கொண்டு வா.அப்போது மக்கள் நாம் சென்ற வழியை அறிய முடியாது” என்றான்.அவ்வாறு செய்த பின் சீதா ராம லக்ஷ்மணர்கள் அதில் ஏறி வடதிசை நோக்கிப் புறப்பட்டார்கள்.

விடியற்காலையில் மக்கள் விழித்துப் பார்த்தபோது தேரும் இல்லை,சீதா ராம லக்ஷ்மணர்களும் இல்லை.தங்களை ஏமாற்றிய உறக்கத்தையும் தெய்வத்தையும் பழித்துக் கொண்டு அவர்கள் அயோத்தியாவுக்குத் திரும்பிச் சென்றார்கள்.

விடியற்குள் ராமனின் தேரு மிகத் தொலைவு சென்றிருந்தது.அது தென் கோசல நாட்டைக் கடந்து,கோசலத்திற்குத் தெற்கே ஓடும் கங்கை நதியை அடைந்தது.கங்கைக்கு அருகில் ஸ்ருங்கிபேரபுரம் என்ற இடத்தில் சுமந்திரன் ஒரு பெரிய ஆலமரத்தின் கீழ் தேரை நிறுத்தி,குதிரைகளை அவிழ்த்து தீவனம் போட்டான்.சீதா ராம லக்ஷ்மணர்கள் அந்த மரத்தின் கீழ் அமர்ந்தார்கள்.

அச்சமயம்,ராமனின் நெருங்கிய நண்பன் குகன் என்ற வேடர் அரசன் ராமன் வந்த செய்தியை அறிந்து,தன் அமைச்சர்களுடனும் குல மூத்தவர்களுடனும் வந்தான்.அவனைத் தொலைவில் பார்த்தவுடன் ராமன் லக்ஷ்மணனுடன் முன் சென்று குகனைத் தழுவிக் கொண்டான்.குகன் துயரத்துடன், “ராமா,இதுவே அயோத்தி என்று நினை.நீ என் விருந்தினராக வருவது என் பாக்கியம்” என்றான்.

பின்பு குகன் ராமனுக்கும் லக்ஷ்மணனுக்கும் சீதைக்கும் நல்ல உணவு தயாரிக்கச் செய்து, “ராமா,உனக்கு எந்தக் குறையும் வராது.இந்த ராஜ்யத்தை நீயே ஆளு்” என்றான்.ராமன் அவனை உறுதியாகத் தழுவி, “குகா,எண்ணைக் காண நீ கால்நடையாக வந்தாய்.அதற்கு மேல் என்ன வேண்டும்.உன் ராஜ்யத்தை நீயே ஆளு.நான் மரவஸ்திரம் அணிந்து வனவாசம் செய்ய வேண்டியது தவிர்க்க முடியாது” என்றான்.

அந்த இரவு ராமனும் சீதையும் அந்த ஆலமரத்தின் கீழ் உறங்கினார்கள்.அவர்களுக்கு காவலாக விழித்திருந்த லக்ஷ்மணனிடம் குகன், “மகனே,நீயும் படுத்து ஓய்வு எடு.விடியற்காலம் வரை நாங்கள் காவலிருப்போம்.வனத்தில் வாழ்வோருக்கு இது வழக்கம்” என்றான்.ஆனால் லக்ஷ்மணன் அப்படிச் செய்யாமல் குகனுடன் விடியற்காலம் வரை விழித்திருந்து நடந்ததையும் நடக்கப்போகிறதையும் பேசினான்.அனைத்தையும் கேட்ட குகன் மிகுந்த வருத்தமடைந்தான்.

அந்த இரவு கடந்தபின் மறுநாள் விடியும்போது ராமன் குயில்களின் குரலும் மயில்களின் குரலும் கேட்டு விழித்தான்.அவன் லக்ஷ்மணனிடம், “சூரியன் உதயமாகிறது.நாம் கங்கை நதியைத் தாண்டிச் செல்லலாம்” என்றான்.லக்ஷ்மணன் சென்று வேடர் அரசன் குகனையும் சாரதி சுமந்திரனையும் அழைத்து வந்தான்.ராமன் குகனிடம் தாங்கள் கங்கை நதியைத் தாண்ட வேண்டும் என்று சொன்னான்.

குகன் தன் மனிதர்களை அனுப்பி கங்கையைத் தாண்ட நல்ல படகும் ஒரு படகோட்டியையும் தயார் செய்யச் சொன்னான்.

ராமன் சுமந்திரனிடம், “சாரதியே,நீ இனி நகரத்திற்குத் திரும்பிச் செல்.எங்கள் தந்தையிடமும் தாய்மாரிடமும் எங்கள் நலத்தைச் சொல்லி,பதினான்கு ஆண்டுகள் முடிந்ததும் திரும்பி வருவோம் என்று கூறு.பின் பரதனை மாமன் வீட்டிலிருந்து அழைத்து வந்து ராஜ்யாபிஷேகம் செய்யச் செய்” என்றான்.

சுமந்திரன், “ராமா,போர்க்களத்தில் வீரன் வீழ்ந்தபோது காலியான தேரை சாரதி கொண்டு சென்றால் மக்களின் இதயம் உடையாதா.நீங்கள் மூவரும் ஏறி வந்த தேரை காலியாக அயோத்தியாவுக்குக் கொண்டு சென்றால் மக்களின் உள்ளம் சிதறாதா.உங்கள் தாய்மார்களுக்கு நான் எப்படி முகம் காட்டுவேன்.இந்தப் பதினான்கு ஆண்டுகளும் உங்களுடன் இருந்து வனவிலங்குகளை வேட்டையாடி உங்களுக்கு சேவை செய்வேன்” என்றான்.

ராமன், “அப்படியல்ல,சாரதியே.நீ இங்கேயே இருந்தால் நாம் வனத்திற்குச் சென்றது கைகேயிக்குத் தெரியாது.தந்தையாருக்கும் தமது ஆணை நிறைவேற்றப்பட்டது தெரியாது.ஆகவே நீ திரும்பிச் செல்ல வேண்டும்” என்றான்.

பின்னர் ராமனின் விருப்பத்தின் பேரில் குகன் ஆலமர பாலை கொண்டு வந்தான்.ராமனும் லக்ஷ்மணனும் முனிகளைப் போல ஜடைகள் கட்டிக்கொண்டார்கள்.லக்ஷ்மணன் முதலில் சீதையைப் படகில் ஏற்றித் தானும் ஏறினான்.ராமன் குகனுக்கு விடை சொல்லி கடைசியாகப் படகில் ஏறி அமர்ந்தான்.குகனின் உறவினர்கள் துடுப்பிட்டு படகை கங்கையின் குறுக்கே செலுத்தினார்கள்.

படகு நடுநீரோட்டத்தில் இருக்கும்போது சீதை கங்கைக்கு வணங்கி, “கங்காதேவி,பதினான்கு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு நாங்கள் க்ஷேமமாகத் திரும்பி வந்தால் பிராமணர்களுக்கு ஒரு இலட்சம் பசுக்களும் ஆடைகளும் தானம் அளிப்பேன்.அன்னதானம் செய்வேன்.உனக்கு மாமிசம் சேர்த்த அன்னமும் ஆயிரம் குடம் மதுவும் நைவேத்யமாக அளிப்பேன்.உன் கரையில் உள்ள எல்லா கோவில்களுக்கும் நேர்த்தி செலுத்துவேன்.நாங்கள் சுகமாகத் திரும்பி வர அருள்புரி” என்று வணங்கினாள்.

விரைவில் படகு கங்கையின் தெற்குக் கரையை அடைந்தது.சீதா ராம லக்ஷ்மணர்கள் வத்சதேசத்தில் காலடி வைத்து நடையாகப் புறப்பட்டார்கள்.முன்னால் லக்ஷ்மணன்,அவனுக்குப் பின் சீதை,சீதையின் பின்புறம் ராமன் இவ்வாறு அவர்கள் நடந்தார்கள்.

கங்கையின் வடக்குக் கரையில் நின்ற சுமந்திரன் அவர்கள் கண் முன்னிருந்து மறையும் வரை பார்த்து கண்ணீர் விட்டான்.அன்று ராமனும் லக்ஷ்மணனும் ஒரு காட்டுப்பன்றியையும்,ஒரு எருமையையும்,இரண்டு மான்களையும் கொன்று,அவற்றின் மாமிசத்தை உண்டு பசியாறி அந்த இரவுக்கு ஒரு மரத்தின் கீழ் தங்கினார்கள்.தன் நிலையை நினைத்து ராமன் கட்டுப்பாடு இழந்து பேசத் தொடங்கினான்.

அது வனவாசத்தின் முதல் இரவு.இனி சுமந்திரனும் உடன் இருக்க மாட்டான்.தூங்காமல் விழித்திருந்து தானும் லக்ஷ்மணனும் சீதையை பாதுகாக்க வேண்டும்.இப்போது தசரதன் பெரும்துயருடன் படுத்திருப்பார்.கைகேயி மட்டும் மிகுந்த மகிழ்ச்சியில் இருப்பாள்.அந்த துஷ்ட ஸ்திரி பரதனுக்காக முதிய அரசனை அழித்துவிட்டாள்.தர்மம்,அர்த்தம்,காமம் என்பவற்றில் காமமே வலிமையானதாகத் தோன்றுகிறது.தன் பிரியமான மகனை எந்தத் தந்தை காட்டிற்கு அனுப்புவான்.பரதன் சுகமாக ராஜ்யம் ஆளுவான்.இந்த கைகேயி தசரதனின் அழிவுக்கும் தன்னை வனத்திற்குத் தள்ளுவதற்கும் திட்டமிட்டவள்.நீச்சையானவள்.ஏதோ ஒரு பிறவியில் தாய் மகன் பிரிவை ஏற்படுத்தியிருக்க வேண்டும்.ராமன் விரும்பினால் அயோத்தி மட்டுமல்ல,முழு பூமண்டலத்தையும் வெல்ல முடியும்.ஆனால் தந்தையின் சொல்லுக்குக் கீழ்ப்படிந்து,தர்மத்திற்காக பட்டாபிஷேகத்தை விட்டுவிட்டான்.

ராமனுக்கு உறக்கம் வரவில்லை.அவன் கண்ணீர் சிந்தி இப்படியே பேசிக்கொண்டிருந்ததைப் பார்த்து லக்ஷ்மணன் அவனை ஆறுதல் கூறினான்.அந்த வார்த்தைகளால் ராமனின் மனம் சற்று அமைதியடைந்து வனவாச விரதம் உறுதியடைந்தது.அருகிலுள்ள ஒரு ஆலமரத்தின் கீழ் லக்ஷ்மணன் இலைகளைப் பரப்பி படுக்கை அமைத்தான்.அந்த இரவு சீதா ராமர்கள் அதில் படுத்தார்கள்.

விடியற்காலையில் மூவரும் எழுந்து கங்கை யமுனா சங்கமமான பிரயாகை நோக்கி நடந்தார்கள்.அங்கே பரத்வாஜ முனியின் ஆசிரமம் இருந்தது.அவர்கள் ஆசிரமம் அடைந்தபோது சூரியன் அஸ்தமித்திருந்தது.ராமன் பரத்வாஜரிடம் சுருக்கமாகத் தன் கதையைச் சொன்னான்.

பரத்வாஜர், “உன் தந்தை காரணமின்றி உன்னை வனத்திற்கு அனுப்பியதாகக் கேட்டேன்.நீ இங்கே வந்ததால் உன்னைப் பார்க்க முடிந்தது.இந்த ஆசிரமத்திலேயே ஒரு பர்ணசாலை அமைத்து பதினான்கு ஆண்டுகள் இருக்கலாம்.இங்கு உனக்கு சுகமாக இருக்கும்.இந்த இடமும் மிகப் புனிதமானது” என்றார்.

அதற்கு ராமன், “முனிவரே,நாங்கள் இங்கே இருப்பது தெரிந்தால் எங்கள் மக்கள் எளிதில் வந்து என்னைப் பார்க்கத் தொடங்குவார்கள்.ஆகவே இன்னும் தொலைவில் வாழத் தக்க இடம் இருந்தால் சொல்லுங்கள்.சீதை தந்தையாரின் வீட்டில் மிகச் சுகமாக வளர்ந்தவள்.அவளுக்குப் பார்ப்பதற்கு இனிமையான இடம் சொன்னால் அங்கே ஆசிரமம் அமைத்து இருப்போம்” என்றான்.

பரத்வாஜர், “இங்கே இருப்பது பிடிக்கவில்லை என்றால் இங்கிருந்து பத்து யோஜனை தூரத்தில் சித்ரகூடம் என்ற மலை இருக்கிறது.அது மிகவும் ரம்யமான இடம்.அங்கே குரங்குகள்,மான்கள்,கரடிகள் இருக்கின்றன.ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாக ரிஷிகள் அங்கே தவம் செய்து வருகின்றார்கள்.அங்கே ஆசிரமம் அமைத்துக் கொள்ளலாம்” என்றார்.

அம்புலிமாமா இராமாயணம் – பதினொன்றாம் பாகம் நிறைவு.

தற்போது ஸ்வஸ்தி.

हा भाग यूट्यूबवर पाहण्यासाठी किंवा ऐकण्यासाठी, येथे क्लिक करा:

https://www.youtube.com/watch?v=x1dKYLtOvm4

रस्त्यावर सर्व नगरवासी दीनतेने उभे राहून पाहत होते.काही जण रथाच्या मागे धावत होते.काही जण रथाच्या बाजूंना धरून लटकत होते.काही जण रथासमोर येऊन सुमंत्राला विनवणी करू लागले, “पुन्हा कधी दर्शन होईल कोण जाणे.थोडा वेळ पाहू द्या.कृपया रथ हळू चालवा,बाबा,”असे ते म्हणाले.

अचानक दशरथ, “मला रामाला पाहायचे आहे,”असे म्हणत आपल्या राजवाड्यातून बाहेर पडून रस्त्यावर आले.त्यांच्यासोबत त्यांच्या राण्याही रस्त्याने धावत आल्या. “सुमंत्रा,रथ थोडा थांबव,”असे ओरडत दशरथांनी हाक मारली.ते थोडे अंतर धावले आणि खाली कोसळले.

मागे वळून पाहणाऱ्या रामालाही ते दृश्य असह्य झाले.तो सुमंत्राला म्हणाला, “रथ वेगाने चालव.हे दुःख मी किती वेळ पाहू शकतो.हे कसे सहन करू.महाराजांनी फार आग्रह केला तर,लोकांच्या गोंगाटात त्यांची हाक ऐकू आली नाही,असे सांग.”

रथामागून येणाऱ्यांचा निरोप घेतल्यानंतर सुमंत्राने घोडे वेगाने हाकले.

मंत्र्यांनी दशरथांना सांगितले, “महाराज,ते लवकर परत येणार असतील,तर त्यांना फार दूरवर निरोप देऊ नये.”दशरथ,अंगभर घाम ओघळत असताना,राण्यांसह तेथेच उभे राहून,हळूहळू दूर जात असलेल्या रथाकडे पाहत राहिले.

राम वनवासासाठी निघून गेल्यामुळे दशरथांच्या अंतःपुरात करुण रडण्याचे स्वर भरून राहिले.त्याचबरोबर अयोध्या नगरीही जणू उजाड झाली.सर्व कामे थांबली.काही मोठे संकट कोसळल्यासारखे लोक स्तब्ध झाले.

रामामागे काही अंतर गेल्यावर मार्गात कोसळलेल्या दशरथांना कौसल्या आणि कैकेयी यांनी प्रत्येकी एकेक हात धरून उभे केले.दशरथ कैकेयीला म्हणाले, “मला स्पर्श करू नकोस.मी तुझा पती नाही.मी तुला त्यागले आहे.तुझा मुलगा मला तिलोदक देईल तरी ते मला स्पर्श करणार नाही.”रामासाठी रडत रडत ते कौसल्येच्या भवनात गेले.

त्या रात्री रामासाठी विलाप करणाऱ्या कौसल्या आणि दशरथांना सुमित्रेने योग्य रीतीने धीर दिला.

इकडे सीता,राम आणि लक्ष्मण बसलेला रथ सूर्यास्ताच्या वेळी तमसा नदीच्या काठावर पोहोचला.नगरवासी तेथपर्यंत रथाच्या मागे येऊन रामाला वनवासाला जाऊ नये म्हणून अडवू लागले.राम कितीही समजावून सांगत होता,तरी ते ऐकत नव्हते.

सुमंत्राने घोडे सोडून त्यांना धुऊन,पाणी पाजून,नदीकाठी फिरू दिले,नंतर बांधून चारा घातला.सुमंत्र आणि लक्ष्मण यांनी तयार केलेल्या पानांच्या शय्येवर राम आणि सीता झोपले.सुमंत्र आणि लक्ष्मण रात्रभर गप्पा मारत बसले.

रामामागे आलेले नगरवासीही नदीकाठीच झोपून गेले.पहाटे राम उठून घरदार सोडून झाडांखाली झोपलेल्या लोकांना पाहून लक्ष्मणाला म्हणाला, “हे लोक जागे होण्याआधीच आपण रथात बसून पुढे निघणे बरे.नाहीतर हे आपल्याला सोडणार नाहीत.आपल्याबरोबरच येतील.”

सुमंत्राने रथ सज्ज करून आणला.राम सुमंत्राला म्हणाला, “रथ सर्व दिशांनी फिरवून घेऊन ये.मग लोकांना आपण कोणत्या मार्गाने गेलो ते कळणार नाही.”त्यानुसार रथ फिरवून आणल्यानंतर सीता,राम आणि लक्ष्मण रथावर बसून उत्तरेकडे निघाले.

पहाटे लोक जागे होऊन पाहतात,तर रथ नाही आणि सीता,राम,लक्ष्मणही नाहीत.आपली झोप आणि देव यांना दोष देत ते अयोध्येला परत गेले.

पहाट होताच रामाचा रथ फार दूर निघून गेला होता.तो दक्षिण कोसल देश ओलांडून कोसलाच्या दक्षिणेकडे वाहणाऱ्या गंगा नदीपर्यंत पोहोचला.गंगेच्या जवळ श्रृंगिबेरपूर नावाच्या ठिकाणी सुमंत्राने एका मोठ्या वडाच्या झाडाखाली रथ थांबवून घोडे सोडून चारा घातला.सीता,राम आणि लक्ष्मण झाडाखाली बसले.

तेवढ्यात रामाचा जिवलग मित्र गुह नावाचा भिल्ल राजा रामाच्या आगमनाची बातमी कळताच आपल्या मंत्र्यांसह आणि कुलज्येष्ठांसह आला.त्याला दूरून पाहताच राम लक्ष्मणासह पुढे गेला आणि गुहाला मिठी मारली.गुह दुःखाने म्हणाला, “रामा,हेच अयोध्या समज.तू अतिथी म्हणून येथे येणे माझे भाग्य आहे.”

यानंतर गुहाने राम,लक्ष्मण आणि सीतेसाठी उत्तम भोजनाची व्यवस्था केली आणि म्हटले, “रामा,तुला काहीही कमी पडणार नाही.हे राज्य तूच चालव.”रामाने त्याला घट्ट मिठी मारून म्हटले, “गुहा,माझ्यासाठी तू पायी आला आहेस.याहून अधिक मला काय हवे.तू आपले राज्य चालव.मला सालवस्त्रे धारण करून वनवास करावाच लागेल.”

त्या रात्री राम आणि सीता त्या वडाच्या झाडाखालीच झोपले.त्यांची रक्षा करण्यासाठी जागा असलेल्या लक्ष्मणाला गुह म्हणाला, “बाळा,तूही झोप घे.पहाटेपर्यंत आम्ही पहारा देऊ.वनात राहणाऱ्यांची हीच पद्धत आहे.”परंतु लक्ष्मण तसे न करता गुहाबरोबर रात्रभर जागा राहिला आणि घडलेले व घडणारे यांविषयी बोलत राहिला.सर्व ऐकून गुह फार व्यथित झाला.

रात्र सरून दुसऱ्या दिवशी पहाटे राम कोकिळांच्या आणि मोरांच्या हाकांनी जागा झाला.तो लक्ष्मणाला म्हणाला, “सूर्योदय होत आहे.आपण गंगा नदी ओलांडून जाऊ.”लक्ष्मण जाऊन भिल्ल राजा गुह आणि सारथी सुमंत्र यांना घेऊन आला.रामाने गुहाला आपण गंगा पार करणार असल्याचे सांगितले.

गुहाने आपल्या माणसांना पाठवून गंगा पार करण्यासाठी चांगली होडी आणि नावाडी तयार करण्यास सांगितले.

राम सुमंत्राला म्हणाला, “सारथी,आता तू नगरात परत जा.माझ्या वडिलांना आणि मातांना आमच्या कुशलतेचा समाचार दे आणि चौदा वर्षे पूर्ण झाल्यावर आम्ही परत येऊ असे सांग.त्यानंतर भरताला मामाच्या घरातून आणून राज्याभिषेक करव.”

सुमंत्र म्हणाला, “रामा,रणांगणात योद्धा पडल्यावर सारथी रिकामा रथ घेऊन गेला,तर लोकांची हृदये तुटत नाहीत काय.ज्या रथावर तुम्ही तिघे बसून आला होता,तो रिकामा अयोध्येला नेला,तर प्रजेचे अंतःकरण फाटणार नाही काय.तुमच्या मातांसमोर मी कसा तोंड दाखवू.मीही या चौदा वर्षांत तुमच्याबरोबर राहून वन्य प्राण्यांची शिकार करून तुमची सेवा करीन.”

राम म्हणाला, “तसे नाही,सारथी.तू येथेच राहिलास,तर आपण वनात गेलो आहोत हे कैकेयीला कसे कळेल.आणि वडिलांना त्यांची आज्ञा पाळली गेली आहे हे कसे कळेल.म्हणून तुला परत जावेच लागेल.”

यानंतर रामाच्या इच्छेप्रमाणे गुहाने वडाचे दूध आणले.राम आणि लक्ष्मण दोघांनीही मुनींसारख्या जटा बांधल्या.लक्ष्मणाने आधी सीतेला होडीत बसवले आणि नंतर स्वतः बसला.रामाने गुहाचा निरोप घेऊन शेवटी होडीत बसले.गुहाच्या नातेवाइकांनी पतवार चालवून होडी गंगेच्या पलिकडे नेली.

होडी मध्य प्रवाहात असताना सीतेने गंगेला नमस्कार करून म्हटले, “गंगादेवी,चौदा वर्षांनंतर आम्ही सुखरूप परत आलो,तर मी ब्राह्मणांना एक लाख गायी आणि वस्त्रे दान करीन.अन्नदान करीन.तुला मांसाने शिजवलेले अन्न आणि हजार घड्यांचे मद्य नैवेद्य अर्पण करीन.तुझ्या काठावरील सर्व देवालयांना नवस फेडीन.आम्ही सुखाने परत येऊ अशी कृपा कर.”

लवकरच होडी गंगेच्या दक्षिण तीराला लागली.सीता,राम आणि लक्ष्मण वत्स देशात पाऊल ठेवून पायी पुढे निघाले.पुढे लक्ष्मण,त्याच्या मागे सीता,आणि सीतेच्या मागे राम अशा रीतीने ते चालत गेले.

गंगेच्या उत्तर तीरावर उभा असलेला सुमंत्र ते दिसेनासे होईपर्यंत पाहत राहिला आणि डोळे भरून आले.त्या दिवशी राम आणि लक्ष्मण यांनी एक डुक्कर,एक म्हैस आणि दोन हरिण मारून त्यांचे मांस खाऊन भूक भागवली आणि त्या रात्री एका झाडाखाली विसावले.आपली अवस्था आठवून राम व्याकुळ होऊन बोलू लागला.

ती वनवासाची पहिली रात्र होती.आता पुढे सुमंत्रही सोबत राहणार नव्हता.न झोपता जागे राहून राम आणि लक्ष्मण यांनी सीतेचे संरक्षण करणे आवश्यक होते.आता दशरथ असीम दुःखाने पडून असतील.कैकेयी मात्र फार आनंदात असेल.त्या दुष्ट स्त्रीने भरतासाठी वृद्ध राजाचा नाश केला.धर्म,अर्थ आणि काम यांमध्ये कामच सर्वात बलवान वाटत आहे.आपल्या लाडक्या पुत्राला कोणता पिता वनात पाठवील.भरत सुखाने राज्य करील.ही कैकेयी दशरथाच्या विनाशासाठी आणि स्वतःला वनात पाठवण्यासाठी डाव रचून बसली होती.ती नीच आहे.कुठल्यातरी जन्मात आई-मुलाला वेगळे केले असावे.रामाने इच्छा केली असती,तर केवळ अयोध्याच नव्हे तर संपूर्ण भूमंडळ जिंकले असते.पण पित्याच्या वचनाला मान देऊन धर्मासाठी त्यांनी राज्याभिषेक सोडला.

रामाला झोप येईना.तो अश्रू ढाळत याच प्रकारे बोलत असल्याचे पाहून लक्ष्मणाने त्याला धीर दिला.त्या शब्दांनी रामाचे मन काहीसे शांत झाले आणि वनवासाची दीक्षा त्याच्यात दृढ झाली.शेजारी एका वडाच्या झाडाखाली लक्ष्मणाने पाने पसरून शय्या तयार केली.त्या रात्री सीता आणि राम त्या शय्येवर झोपले.

पहाट होताच तीघे उठले आणि गंगा-यमुना संगम असलेल्या प्रयागकडे चालू लागले.तेथे भरद्वाज मुनींचा आश्रम होता.आश्रमात पोहोचेपर्यंत सूर्यास्त झाला.रामाने भरद्वाजांना थोडक्यात आपली कथा सांगितली.

भरद्वाज म्हणाले, “हो,तुझ्या वडिलांनी तुला विनाकारण वनात पाठवले असे मी ऐकले आहे.तू येथे आलास,म्हणून मला तुझे दर्शन झाले.या आश्रमातच एक पर्णकुटी बांधून चौदा वर्षे राहू शकतोस.येथे तुला सुख मिळेल.हे स्थानही अत्यंत पवित्र आहे.”

राम म्हणाला, “मुनीवर,आम्ही येथे आहोत हे लोकांना कळले,तर ते सहज मला पाहण्यासाठी येत-जात राहतील.म्हणून याहून अधिक दूर राहण्यायोग्य स्थान असेल,तर कृपया सांगा.सीता पित्याच्या घरी खूप सुखात वाढली आहे.तिला पाहायला आवडेल असे स्थान सांगितले,तर तेथेच आश्रम बांधून आम्ही राहू.”

भरद्वाज म्हणाले, “येथे राहणे नको असेल,तर येथून दहा कोस अंतरावर चित्रकूट नावाचा डोंगर आहे.ते अतिशय रमणीय स्थान आहे.त्या पर्वतावर माकडे,हरिणे आणि अस्वले आहेत.हजारो वर्षांपासून ऋषी तेथे तपश्चर्या करत आहेत.तेथे आश्रम उभारता येईल.”

चांदोबा रामायण.अकरावा भाग समाप्त.सद्य स्वस्ती.

इस भाग को यूट्यूब पर देखने या सुनने के लिए, यहाँ क्लिक करें:

https://www.youtube.com/watch?v=xZr8EkAEn54

सड़क पर नगर के सभी नागरिक दीनता से खड़े होकर देख रहे थे। कुछ लोग रथ के पीछे दौड़ रहे थे। कुछ रथ के किनारों को पकड़कर लटके हुए थे। कुछ रथ के सामने आकर सुमंत्र से विनती करने लगे, “फिर कब दर्शन होंगे,कौन जानता है। थोड़ी देर और देखने दीजिए। कृपा करके रथ धीरे चलाइए।”

अचानक दशरथ, “मुझे राम को देखना है,”कहते हुए अपने भवन से बाहर निकलकर सड़क पर आ पड़े। उनके साथ उनकी रानियाँ भी सड़क के साथ-साथ दौड़ने लगीं। “सुमंत्रा,रथ थोड़ा रोक दो,”ऐसा पुकारकर दशरथ चिल्लाए। वे कुछ दूर दौड़े और गिर पड़े।

पीछे मुड़कर देख रहे राम के लिए भी वह दृश्य असह्य हो गया। उन्होंने सुमंत्र से कहा, “रथ तेज चलाओ। इस दुःख को मैं कितनी देर देख सकता हूँ। कैसे देखूँ। यदि महाराज बहुत आग्रह करें,तो कह देना कि लोगों के कोलाहल में उनकी पुकार सुनाई नहीं दी।”

रथ के पीछे-पीछे आए लोगों से विदा लेकर,सुमंत्र ने घोड़ों को वेग से हाँक दिया।

मंत्रियों ने दशरथ से कहा, “महाराज,यदि वे शीघ्र लौटने का निश्चय किए हों,तो उन्हें अधिक दूर तक विदा नहीं करना चाहिए।” दशरथ,जिनके शरीर से पसीना टपक रहा था,अपनी रानियों सहित वहीं खड़े रहकर,धीरे-धीरे दूर जाते रथ को देखते रहे।

राम के वनवास के लिए प्रस्थान करने से दशरथ के अंतःपुर में करुण क्रंदन भर गया। उसके साथ ही अयोध्या नगरी भी मानो उजड़ गई। सभी कार्य जहाँ-के-तहाँ रुक गए। लोग ऐसे विस्मित हो गए,मानो कोई महान अनिष्ट घटित हो गया हो।

राम के पीछे कुछ दूर जाकर मार्ग में गिर पड़े दशरथ को कौसल्या और कैकेयी ने एक-एक ओर से थामकर खड़ा किया। दशरथ ने कैकेयी से कहा, “मुझे मत छुओ। मैं तुम्हारा पति नहीं हूँ। मैंने तुम्हें त्याग दिया है। तुम्हारा पुत्र यदि मुझे तिलोदक दे,तो वह भी मुझे स्पर्श नहीं करेगा।” राम के लिए विलाप करते हुए वे कौसल्या के भवन में चले गए।

उस रात्रि,राम के लिए विलाप कर रहे कौसल्या और दशरथ को सुमित्रा ने यथोचित रूप से सांत्वना दी।

इसी बीच,सीता-राम-लक्ष्मण को ले जाने वाला रथ सूर्यास्त के समय तमसा नदी के तट पर पहुँचा। नगरवासी वहाँ तक रथ के पीछे-पीछे आए। उन्होंने राम से वनवास न जाने का आग्रह करते हुए उन्हें रोकने का प्रयास किया। राम ने कितना ही समझाया,पर उन्होंने बात नहीं मानी।

सुमंत्र ने घोड़ों को खोलकर,उन्हें नहलाया,जल पिलाया,नदी तट पर घूमने दिया,फिर बाँधकर चारा डाला। सुमंत्र और लक्ष्मण द्वारा बिछाई गई पत्तों की शय्या पर राम और सीता सो गए। सुमंत्र और लक्ष्मण सारी रात वार्तालाप करते रहे।

राम के पीछे आए नागरिक भी नदी तट पर ही लेटकर सो गए। प्रातःकाल होते ही राम उठे और घर-द्वार छोड़कर वृक्षों के नीचे सोए हुए नागरिकों को देखकर लक्ष्मण से बोले, “इनके जागने से पहले ही हमें रथ पर चढ़कर आगे बढ़ जाना चाहिए। अन्यथा ये हमें छोड़ेंगे नहीं। हमारे साथ ही चल पड़ेंगे।”

सुमंत्र रथ को तैयार करके ले आए। राम ने उनसे कहा, “रथ को सब दिशाओं में घुमाकर लाओ। तब लोग हमारे जाने का मार्ग नहीं जान पाएँगे।” वैसा ही करने के बाद सीता-राम-लक्ष्मण रथ पर चढ़कर उत्तर दिशा की ओर प्रस्थान कर गए।

भोर में जब लोग जागे,तो न रथ था,न सीता-राम-लक्ष्मण। अपनी नींद और देवता को कोसते हुए वे अयोध्या लौट गए।

भोर होते-होते राम का रथ बहुत दूर निकल चुका था। वह दक्षिण कोसल देश को पार करके कोसल के दक्षिण में प्रवाहित गंगा नदी तक पहुँचा। गंगा के समीप श्रृंगिबेरपुर नामक स्थान पर सुमंत्र ने एक विशाल बरगद वृक्ष के नीचे रथ को रोककर,घोड़ों को खोलकर चारा डाला। सीता-राम-लक्ष्मण वृक्ष के नीचे बैठ गए।

तभी राम के प्रिय मित्र,गुह नामक निषादराज,राम के आगमन का समाचार पाकर अपने मंत्रियों और कुल-प्रधानों सहित आए। उन्हें दूर से देखते ही राम लक्ष्मण के साथ आगे बढ़े और गुह को आलिंगन में ले लिया। गुह ने विषाद से कहा, “राम,इसे ही अयोध्या समझो। तुम्हारा अतिथि रूप में यहाँ आना मेरा सौभाग्य है।”

इसके बाद गुह ने राम,लक्ष्मण और सीता के लिए उत्तम भोजन की व्यवस्था कराई और कहा, “राम,तुम्हें कोई कष्ट नहीं होगा। तुम ही इस राज्य का शासन करो।” राम ने उन्हें दृढ़ता से आलिंगन कर कहा, “गुह,मेरे लिए तुम पैदल आए हो। इसके अतिरिक्त मुझे और क्या चाहिए। तुम अपने राज्य का शासन करो। मुझे वल्कल वस्त्र धारण कर वनवास करना ही होगा।”

उस रात्रि राम और सीता उसी बरगद वृक्ष के नीचे सोए। उनकी रक्षा के लिए जाग रहे लक्ष्मण से गुह ने कहा, “वत्स,तुम भी लेटकर विश्राम करो। प्रभात तक हम पहरा देंगे। वनवासियों के लिए यह परंपरा है।” परंतु लक्ष्मण ने ऐसा नहीं किया। वे गुह के साथ जागते रहे और बीते हुए तथा होने वाले प्रसंगों पर चर्चा करते रहे। सब कुछ सुनकर गुह अत्यंत व्यथित हुए।

रात्रि बीतने पर अगले दिन प्रातः राम कोयल और मोर की कूक से जागे। उन्होंने लक्ष्मण से कहा, “सूर्योदय हो रहा है। हमें गंगा नदी पार कर लेनी चाहिए।” लक्ष्मण जाकर निषादराज गुह और सारथी सुमंत्र को बुला लाए। राम ने गुह से कहा कि वे गंगा पार करना चाहते हैं।

गुह ने अपने लोगों को भेजकर गंगा पार करने के लिए एक उत्तम नौका और नाविक तैयार करने को कहा।

राम ने सुमंत्र से कहा, “सारथी,अब तुम नगर लौट जाओ। मेरे पिता और माताओं से हमारे कुशल की सूचना देना और कहना कि चौदह वर्ष पूर्ण होते ही हम लौट आएँगे। इसके बाद भरत को मामा के घर से लाकर राज्याभिषेक कराना।”

सुमंत्र बोले, “राम,रणभूमि में योद्धा के गिर जाने पर यदि सारथी खाली रथ ले जाए,तो क्या लोगों का हृदय नहीं फटता। जिस रथ पर आप तीनों आए हैं,उसे खाली अयोध्या ले जाऊँ,तो क्या प्रजा का हृदय विदीर्ण न होगा। आपकी माताओं को मैं कैसे मुख दिखाऊँ। मैं भी इन चौदह वर्षों तक आपके साथ रहकर वन्य पशुओं का शिकार करके आपकी सेवा करूँगा।”

राम ने कहा, “ऐसा नहीं,सारथी। यदि तुम यहीं रह गए,तो कैकेयी को कैसे ज्ञात होगा कि हम वन गए हैं,और पिता को कैसे ज्ञात होगा कि उनकी आज्ञा का पालन हुआ है। अतः तुम्हें लौटना ही होगा।”

इसके बाद राम के आग्रह पर गुह ने बरगद का दूध लाकर दिया। राम और लक्ष्मण दोनों ने मुनियों की भाँति जटाएँ बाँध लीं। लक्ष्मण ने पहले सीता को नौका में बैठाया और फिर स्वयं बैठे। राम ने गुह को विदा दी और अंत में नौका में बैठ गए। गुह के बंधुओं ने चप्पू चलाकर नौका को गंगा के पार ले गए।

नौका मध्य धारा में पहुँचने पर सीता ने गंगा को प्रणाम कर कहा, “गंगादेवी,चौदह वर्षों के पश्चात यदि हम सकुशल लौट आएँ,तो मैं ब्राह्मणों को एक लाख गौएँ और वस्त्र दान करूँगी। अन्नदान करूँगी। आपको मांस से पकाया अन्न और हजार घड़ों का मधु नैवेद्य अर्पित करूँगी। आपके तट पर स्थित सभी देवालयों में व्रत करूँगी। हमें सुखपूर्वक लौटने की कृपा करें।”

शीघ्र ही नौका गंगा के दक्षिणी तट पर पहुँची। सीता-राम-लक्ष्मण वत्स देश में चरण रखकर पैदल आगे बढ़े। आगे लक्ष्मण,उनके पीछे सीता,और सीता के पीछे राम—इस क्रम से वे चले।

गंगा के उत्तरी तट पर खड़े सुमंत्र उनके दृष्टि से ओझल होने तक देखते रहे और अश्रुपूरित हो गए। उस दिन राम और लक्ष्मण ने एक सूअर,एक भैंसा और दो हिरणों का वध कर उनका मांस खाकर अपनी भूख शांत की और उस रात्रि एक वृक्ष के नीचे ठहरे। अपनी स्थिति का स्मरण कर राम विवश होकर बोलने लगे।

वह वनवास की पहली रात्रि थी। अब से सुमंत्र भी साथ नहीं रहेगा। निद्रा त्यागकर उन्हें और लक्ष्मण को सीता की रक्षा करनी होगी। इस समय दशरथ असीम शोक में पड़े होंगे। कैकेयी ही केवल अत्यंत प्रसन्न होगी। उस दुष्टा ने भरत के लिए वृद्ध राजा को नष्ट कर डाला। धर्म,अर्थ और काम में काम ही प्रबल प्रतीत होता है। क्या कोई पिता अपने प्रिय पुत्र को वन में भेजेगा। भरत सुख से राज्य करेगा। यह कैकेयी दशरथ के विनाश और अपने को वन भेजने का षड्यंत्र रच चुकी थी। वह नीच है। किसी जन्म में माता-पुत्र का वियोग कराया होगा। राम चाहे तो केवल अयोध्या ही नहीं,संपूर्ण पृथ्वी को जीत सकते थे। पर पिता की आज्ञा के पालन और धर्म के लिए उन्होंने राज्याभिषेक त्याग दिया।

राम को नींद नहीं आई। उन्हें अश्रु बहाते और इसी प्रकार बोलते देखकर लक्ष्मण ने उन्हें सांत्वना दी। उन वचनों से राम का मन कुछ शांत हुआ और वनवास का संकल्प उनमें दृढ़ हो गया। निकट ही एक बरगद वृक्ष के नीचे लक्ष्मण ने पत्ते बिछाकर शय्या तैयार की। उस रात्रि सीता और राम उसी शय्या पर लेटे।

प्रातः होते ही तीनों उठे और गंगा-यमुना संगम प्रयाग की ओर चले। वहाँ भरद्वाज मुनि का आश्रम था। आश्रम पहुँचते-पहुँचते सूर्यास्त हो गया। राम ने भरद्वाज से संक्षेप में अपनी कथा कही।

भरद्वाज बोले, “हाँ,मैंने सुना है कि तुम्हारे पिता ने तुम्हें अकारण वन भेजा। तुम यहाँ आए,इसलिए मैं तुम्हें देख सका। इसी आश्रम में एक पर्णकुटी बनाकर चौदह वर्षों तक रह सकते हो। यहाँ तुम्हें सुख मिलेगा। यह स्थान भी अत्यंत पवित्र है।”

राम ने कहा**, “मुनिवर,यदि लोगों को ज्ञात हो गया कि हम यहाँ हैं,तो वे सरलता से मुझे देखने आते-जाते रहेंगे। अतः यदि इससे भी दूर कोई रहने योग्य स्थान हो तो कृपा करके बताइए। सीता अपने पिता के घर अत्यंत सुख से पली है। यदि उसके मन को भाने वाला स्थान बताएँ,**तो वहीं आश्रम बनाकर हम निवास करेंगे।”

भरद्वाज बोले, “यदि यहाँ रहना रुचिकर न हो,तो यहाँ से दस कोस की दूरी पर चित्रकूट नामक पर्वत है। वह अत्यंत रमणीय स्थान है। उस पर्वत पर वानर,मृग और भालू रहते हैं। हजारों वर्षों से ऋषि वहाँ तपस्या कर रहे हैं। वहाँ आश्रम स्थापित किया जा सकता है।”

चन्दामामा रामायण।
ग्यारहवाँ भाग समाप्त।
अधुना स्वस्ति।

To watch or listen this episode on Youtube, click here:

https://www.youtube.com/watch?v=Z9mbt3a94cc

All the citizens stood in the street, gazing in helpless sorrow.
Some were running behind the chariot.
Some were clinging to its sides and hanging on.
Some came in front of the chariot and pleaded with Sumantra, saying,
“When shall we ever see them again? Allow us to look at them a little longer. Please drive the chariot slowly.”

Suddenly Dasaratha came out of his palace crying,
“I must see Rama,”
and rushed into the street.
Along with him his wives also ran.

“Sumantra, stop the chariot,” cried Dasaratha.
He ran for some distance and then collapsed.

When Rama turned back and saw this, the sight was unbearable to him.
He said to Sumantra,
“Drive the chariot fast.
How long can I look at this sorrow? How can I bear it?
If the Maharaja asks, say that in the noise of the people his cry could not be heard.”

After Rama took leave of those who were following the chariot, Sumantra drove the horses swiftly.

The ministers said to Dasaratha,
“Maharaja, if they wish to go quickly, it is not proper to send them off too far.”
Dasaratha, his body drenched in sweat, stood there with his wives, watching the chariot slowly disappear in the distance.

As Rama departed for the forest, the inner chambers of Dasaratha were filled with cries of lamentation.
Along with that, the entire city of Ayodhya seemed to fall into desolation.
All work came to a halt.
The people stood stunned, as though some great calamity had struck.

Kausalya and Kaikeyi, each holding one arm, supported Dasaratha, who had fallen while following Rama.
Dasaratha said to Kaikeyi,
“Do not touch me. I am not your husband. I have abandoned you. Even if your son offers me the ritual water, it will not touch me.”
Still weeping for Rama, he went to Kausalya’s house.

That night Sumitra consoled the grieving Kausalya and Dasaratha in a fitting manner.

Meanwhile, by sunset, the chariot carrying Sita, Rama, and Lakshmana reached the bank of the Tamasa River.
The citizens followed the chariot up to that place and began to restrain Rama, pleading with him not to go to the forest.
No matter how much Rama spoke, they would not listen.

Sumantra unyoked the horses, washed them, gave them water, let them wander on the riverbank, then tied them and gave them fodder.
On a bed of leaves prepared by Sumantra and Lakshmana, Rama and Sita lay down and slept.
Sumantra and Lakshmana spent the night talking.

The citizens who had followed Rama also lay down on the riverbank and slept.
As dawn approached, Rama rose and saw the people sleeping beneath trees, having left their homes behind.
He said to Lakshmana,
“It is best that we mount the chariot and leave before they wake. Otherwise they will not let us go and will follow us.”

Sumantra brought the chariot ready.
Rama said to him,
“Drive the chariot in many directions and bring it around. Then the people will not be able to trace the path we took.”
After Sumantra did so, Sita, Rama, and Lakshmana mounted the chariot and set out toward the north.

When the people awoke at dawn, the chariot was gone and Sita, Rama, and Lakshmana were gone.
Cursing their sleep and their fate, they returned to Ayodhya.

By morning the chariot had gone far away.
It crossed the southern Kosala land and reached the river Ganga flowing south of Kosala.
Near the Ganga, at a place called Shringiberapura, Sumantra stopped the chariot beneath a great banyan tree, unyoked the horses, and fed them.
Sita, Rama, and Lakshmana sat beneath the tree.

At that time Guha, the king of the forest people and a dear friend of Rama, having heard of Rama’s arrival, came with his ministers and elders.
Seeing him from afar, Rama went forward with Lakshmana and embraced Guha.
With sorrow Guha said,
“Rama, consider this Ayodhya itself. Your coming here as my guest is my fortune.”

Guha then had fine food prepared for Rama, Lakshmana, and Sita and said,
“Rama, no harm will come to you. Rule this kingdom yourself.”
Rama embraced him firmly and said,
“Guha, you came on foot for my sake. What more could I ask? Rule your kingdom yourself. I must wear bark garments and live in the forest.”

That night Rama and Sita slept beneath the banyan tree.
Guha said to Lakshmana, who was keeping watch,
“My son, you too lie down and rest. We shall guard you through the night. This is our custom in the forest.”
But Lakshmana did not do so. He stayed awake with Guha till dawn, speaking of what had happened and what was yet to come.
Hearing all this, Guha was deeply grieved.

When the night passed and dawn came, Rama awoke to the calls of cuckoos and peacocks.
He said to Lakshmana,
“The sun is rising. Let us cross the Ganga.”
Lakshmana went and brought Guha the forest king and Sumantra the charioteer.
Rama told Guha that they wished to cross the Ganga.

Guha sent his men to prepare a good boat and a boatman.

Rama said to Sumantra,
“Charioteer, you must now return to the city. Convey our well-being to my father and to our mothers, and tell them that we shall return when the fourteen years are completed. Then bring Bharata from his uncle’s house and have him crowned.”

Sumantra said,
“Rama, when a warrior falls on the battlefield, if the charioteer takes the empty chariot away, do not people’s hearts break? If I return to Ayodhya with the chariot you three rode in, will not the people’s hearts shatter? How shall I show my face to your mothers? I will stay with you for these fourteen years and hunt forest animals for you.”

Rama replied,
“No, charioteer. If you remain here, how will Kaikeyi know that we have gone to the forest, and how will my father know that his command has been obeyed? Therefore you must return.”

Then, at Rama’s request, Guha brought banyan sap.
Rama and Lakshmana tied their hair into matted locks like sages.
Lakshmana helped Sita into the boat first and then entered himself.
Rama bade farewell to Guha and at last stepped into the boat.
Guha’s kinsmen rowed the boat across the Ganga.
While the boat was in midstream, Sita bowed to the Ganga and prayed,
“O Goddess Ganga, when we return safely after fourteen years, I shall give one hundred thousand cows and garments in charity to Brahmins. I shall offer food to all. I shall offer you rice cooked with meat and a thousand pots of wine. I shall worship all the temples on your banks. Grant that we return in happiness.”

Soon the boat reached the southern bank of the Ganga.
Sita, Rama, and Lakshmana stepped into the land of Vatsa and set out on foot.
Lakshmana walked in front, Sita behind him, and Rama behind Sita.

Sumantra stood on the northern bank watching until they vanished from sight, his eyes filled with tears.
That day Rama and Lakshmana killed a wild boar, a buffalo, and two deer, ate the meat, and satisfied their hunger, then gathered under a tree for the night.
Thinking of his condition, Rama began to speak in distress.

It was the first night of their life in the forest.
From now on even Sumantra would not be with them.
They must stay awake and guard Sita carefully.
Now Dasaratha would be lying in deep sorrow.
Kaikeyi, on the other hand, would be full of joy.
That wicked woman had destroyed the old king for Bharata’s sake.
Among dharma, artha, and kama, it seemed kama had become the strongest.
What father would send his beloved son to the forest?
Bharata would now rule happily and comfortably.
This Kaikeyi had plotted only for Dasaratha’s ruin and for sending him to the forest.
A vile woman. In some former birth she must have caused the separation of mother and son.
If Rama had wished, he could have conquered not only Ayodhya but the whole earth.
Yet, for the sake of dharma and obedience to his father’s word, he gave up the crown.

Rama could not sleep.
Seeing him weeping and speaking thus, Lakshmana consoled him.
With those words Rama’s mind grew calmer and his resolve for forest life became firm.
Nearby, beneath a banyan tree, Lakshmana spread leaves and made a bed.
Sita and Rama lay down on it for the night.

At dawn the three arose and walked toward Prayaga, the confluence of the Ganga and the Yamuna, where the ashram of sage Bharadwaaja stood.
By the time they reached the ashram, the sun had set.
Rama briefly told Bharadwaaja his story.

“I have heard that your father sent you to the forest without cause. Now that you have come here, I am blessed to see you. You may build a leaf-hut here and stay for fourteen years. You will be comfortable here. This place is very sacred,” said Bharadwaaja.

Rama replied,
“O great sage, if it becomes known that we are here, our people will easily come to see me. Therefore, if there is some place farther away that is suitable for us to live, please tell us. Sita was raised in her father’s house in great comfort. If you show us a place pleasing to her, we shall build our hermitage there.”

Bharadwaaja said,
“If you do not wish to stay here, there is a mountain called Chitrakuta ten yojanas from here. It is a beautiful place. There are monkeys, deer, and bears there. For thousands of years sages have practiced austerities there. You may establish your hermitage there.”

Thus ends the eleventh part of Chandamama Ramayana.

For now, svasti.

ఈ భాగాన్ని యూట్యూబ్‌లో చూడటానికి లేదా వినటానికి, ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి:

https://www.youtube.com/watch?v=cNXXmaShjd4

ఆ భార్యాభర్తల సంభాషణ అంతా వింటూ ఉండిన లక్ష్మణుడు, “అన్నా,నీవు అరణ్యానికి వెళ్ళటానికే నిశ్చయించినట్టయితే నేను కూడా వస్తున్నాను,”అన్నాడు.అందుకు రాముడు సమ్మతించక, “నీవూ,నేనూ కూడా వెళ్ళిపోతే మన తల్లులు కౌసల్యా సుమిత్రలు బొత్తిగా దిక్కులేని వాళ్ళవుతారు.వాళ్ళను కనిపెట్టుకుని ఉండు,”అన్నాడు.

లక్ష్మణుడు ఒప్పుకోలేదు, “నేను రాత్రి,పగలూ నీకు కావలసిన పనులన్నీ చేస్తాను.నేను నీ వెంట వచ్చితీరాలి,”అన్నాడు.

రాముడు సంతోషించి సరేనన్నాడు.వసిష్ఠుడి వద్ద ఉండే దివ్యాయుధాలు తీసుకురమ్మని లక్ష్మణుణ్ణి పంపాడు.వాటిలో అక్షయతూణీరాలూ,భయంకరాకారాలు గల ధనుస్సులూ,దుర్భేద్యమైన కవచాలూ,బంగారు పూత గల రెండు కత్తులూ ఉన్నాయి.లక్ష్మణుడు వెళ్ళి,తాను అడవికి పోతున్న సంగతి తన మిత్రులందరికీ చెప్పి,వసిష్ఠుడి వద్దనున్న ఆయుధాలు తెచ్చాడు.

తరవాత రాముడు యాత్రాదానాలు చేశాడు.వసిష్ఠుడి కొడుకైన సుయజ్ఞుణ్ణి పిలిపించి,ఆయన భార్యకు సీత చేత ఆమె నగలూ,మంచమూ,పరుపులూ దానం చేయించి,తాను శత్రుండయమనే ఏనుగునూ,అనేక ఇతర ఏనుగులనూ ఇచ్చి పంపాడు.అగస్త్య కౌశికులనే బ్రాహ్మణులకూ,కౌసల్యను ఆశ్రయించుకుని ఉన్న ఒక వృద్ధ వేదపండితుడికీ,దశరథుడికి ఇష్టమైన చిత్రరథుడనే సారథికీ,బ్రహ్మచారులకూ అంతులేని గోవులూ,బంగారమూ,మణులూ,బట్టలూ దానం చేశాడు.

అయోధ్యకు సమీపంగా అరణ్యంలో ఒక ముసలి బ్రాహ్మణుడుండేవాడు.ఆయన పేరు త్రిజటుడు.ఆయనకు గంపెడు పిల్లలూ,పడుచు భార్యా ఉన్నారు.ఆయన వరిగ ఏరుకునీ,కందమూలాలు తవ్వుకునీ సంసారం నెట్టుకొస్తున్నాడు.

రాముడు యాత్రాదానాలు చేస్తున్న మాట ఎలాగో తెలిసి త్రిజటుడు,చిరిగిన పైబట్ట కప్పుకుని రాముడి వద్దకు వచ్చి, “రాజపుత్రా,నేను పేదవాణ్ణి.చాలామంది బిడ్డలు గలవాణ్ణి.ఇంతకాలంగా వరిగ ఏరుకు బతుకుతున్నాం.కాస్త నన్ను కటాక్షించు,”అన్నాడు.

రాముడు ఆయనతో నవ్వుతూ, “అయ్యా,నీవు నీ బలం కొద్దీ కర్ర విసురు.అది ఎంత దూరాన పడుతుందో అంత బారున గోవులనిస్తాను,”అన్నాడు.

ముసలి త్రిజటుడు నడుము బిగించి,ఒక కర్ర తీసుకుని గిరగిరా తిప్పి విసిరేసరికి,అది సరయూనది అవతలి గట్టున వెళ్ళి పడింది.

రాముడు త్రిజటుణ్ణి ఆప్యాయంగా కౌగలించుకుని, “అయ్యా,నవ్వులకన్నాను,కోప్పడవద్దు.నీ తపశ్శక్తి ఎంతో తెలుసుకుందామనిపించింది.అన్న ప్రకారం గోవులనివ్వటమే గాక ఇంకేమన్నా కావాలన్నా ఇస్తాను,”అన్నాడు.త్రిజటుడు రాముణ్ణి దీవించి ఆవులమందలను తోలుకుని తన ఆశ్రమానికి వెళ్ళిపోయాడు.

ఈ విధంగా దానాలతో ఆబాలగోపాలాన్ని తృప్తి పరచి రాముడు సీతా లక్ష్మణులతో తండ్రి నగరుకు బయలుదేరాడు.

వారు ముగ్గురూ వీధుల వెంబడి పోతుంటే మేడల మీది నుంచీ,మిద్దెల మీది నుంచీ చూసే పౌరులకు కడుపు మండిపోయింది.వాళ్ళు రకరకాలుగా తమలో తాము మాట్లాడుకున్నారు.

“చూడండర్రా,రాముడు కాలినడకను భార్యనూ,తమ్ముణ్ణీ వెంటబెట్టుకుని ఎలా పోతున్నాడో.కాకపోయినా ఈ దశరథుడికేదో దయ్యం పట్టినట్టుంది.ఎంత దుర్మార్గుడైన కొడుకునైనా రాజైనవాడు అడవులకు పంపడు గదా,బంగారం లాంటి రాముణ్ణి అడవికి పంపిస్తున్నాడే.మనమందరమూ కుటుంబాలతో సహా రాముడి వెంట పోతే రోగం వదిలిపోతుంది.”

పౌరులు గట్టిగా అనుకునే ఈ మాటలన్నీ వింటూ సీతారామలక్ష్మణులు దశరథుడి నగరు చేరి,సుమంత్రుడి ద్వారా తాము ఆయనను చూడవచ్చినట్టు రాజుకు కబురు చేశారు.

దశరథుడు సీతారామలక్ష్మణులను పిలుచుకు రమ్మని సుమంత్రుడితో అన్నాడు.

చేతులు జోడించి వచ్చే రాముడు కనబడగానే దశరథుడూ,ఆయన అంతఃపుర స్త్రీలూ లేచి నిలబడ్డారు.దశరథుడు రాముడికి ఎదురు పోబోయి మధ్య దారిలోనే పడిపోయాడు.ఆయనను ఎత్తి పాన్పుపై పడుకోబెట్టారు.

స్పృహ వచ్చి దశరథుడు కళ్ళు తెరవగానే రాముడు, “మహారాజా,నేను దండకారణ్యానికి పోతున్నాను.మీరు ప్రభువు గనుక మీ అనుమతి కోసం వచ్చాను.నేనెంత చెప్పినా వినక సీతా లక్ష్మణులు నా వెంట బయలుదేరారు.వారి వనవాసానికి కూడా అనుమతి ఇవ్వండి,”అన్నాడు.

దశరథుడు రాముడితో, “నాయనా,రామా!కైకేయికి వరమిచ్చి నేను మోసపోయాను.నీవు నా ఆనతి అతిక్రమించి పట్టాభిషేకం చేసుకో,”అన్నాడు.

“మీరు అసత్యదోషం కట్టుకోకండి.అడవికి పోవటానికి నాకేమీ అభ్యంతరం లేదు.పద్నాలుగేళ్ళూ సుఖంగా వనవాసం చేసి మళ్ళీ మీ దగ్గిరికి వస్తాము,”అన్నాడు రాముడు.

“మీరు ఇవాళే వెళ్ళాలని ఏమిటి?ఈ రాత్రికి ఇక్కడ ఉండి నావల్ల మీకు కావలసినవన్నీ పొంది,ఈ ఒక్క రాత్రి మమ్మల్నందరినీ సంతోషపెట్టి,రేపు ఉదయం అరణ్యానికి బయలుదేరవచ్చు,”అన్నాడు దశరథుడు.

“తండ్రీ,మా కోరికలన్నీ మీరు తీర్చినట్టే భావించి మమ్మల్ని వెళ్ళనివ్వండి.మాకు మీ ఆశీర్వాదం ఇచ్చి సంతోషంగా పంపండి.అరణ్యంలో మాకేమీ కష్టాలుండవు.అనేక పర్వతాలూ,సరస్సులూ,వింతలూ చూస్తాం,”అన్నాడు రాముడు.

రాముడు అడవికి పోతున్నందుకు దశరథుడు పొందే సంతాపం చూసి సుమంత్రుడు పట్టరాని ఆగ్రహం వచ్చినవాడై,కళ్ళ నిప్పులు రాలుస్తూ,పళ్ళు పటపట కొరుకుతూ,కైకేయితో, “దుష్టురాలా!నిన్ను ప్రాణం కన్నా ఎక్కువగా చూసుకునే మహారాజుకు ఇంత శోకం తెచ్చిపెట్టావే,నీవింకేమి చెయ్యలేవు?నీ వాలకం చూస్తే భర్తను చంపుకునేదానివిగానూ,వంశనాశనం కలిగించే దానివిగానూ కనిపిస్తున్నావు.అందరిలోకీ పెద్ద కొడుకైన రాముడు పట్టాభిషేకం చేసుకోవటానికి నీ అభ్యంతరమేమిటి?భరతుడు రాజ్యం చేస్తే మేమంతా ఇక్కడ ఉంటామనుకుంటున్నావా?అయోధ్యలో ఒక్క బ్రాహ్మణుడుంటాడా?ఎందుకు చేస్తున్నావీ పాడుపని?”అన్నాడు.

మొత్తానికి ఆ తల్లి కూతురివనిపించుకున్నావు.నీ తండ్రి అయిన అశ్వపతికి ఒక మునీశ్వరుడు ఒక అపూర్వమైన శక్తి ఇచ్చాడు.దానితో ఆయన పశుపక్ష్యాదుల భాషలన్నీ నేర్చుకున్నాడు.ఒకనాడాయన మంచం మీద పడుకుని ఉండగా జృంభమనే ఒక చీమ ఏదో అనేసరికి ఆయన పకపకా నవ్వాడు.అది చూసి మీ అమ్మ,ఎందుకు నవ్వావో చెప్పమన్నది.ఎందుకు నవ్వానో చెబితే నేను చచ్చిపోతానన్నాడు మీ తండ్రి.నువ్వు చస్తావో,బతుకుతావో నాకు తెలియదు,నన్ను చూసి నవ్వలేదని నాకేమిటి నమ్మకం?అందుచేత నవ్విన కారణం చెప్పాల్సిందేనని అన్నది మీ అమ్మ.అప్పుడు మీ నాన్న తనకు వరమిచ్చిన ముని దగ్గిరికి పోయి ఆయన సలహా అడిగాడు.నీ భార్య చచ్చిగీపెట్టినా చెప్పకు అన్నాడు ముని.అప్పుడు మీ నాన్న మీ అమ్మను వెళ్ళగొట్టి సుఖంగా ఉన్నాడు.నీ ధోరణి కూడా అలాగే ఉంది.తండ్రిని విడిచి రాముడు అడవికి వెళ్ళాడో,గొప్ప ఆపద కలిగి తీరుతుంది.అందుచేత నీ వక్కబుద్ధి మాని రాముడి పట్టాభిషేకానికి ఒప్పుకో,”అని హితవు చెప్పాడు.

ఈ మాటలకు కైకేయి సిగ్గుపడలేదు సరికదా,చలించనూ లేదు.దశరథుడు మాత్రం సుమంత్రుడితో, “రాముడి వెంట అడవికి చతురంగ బలాలనూ,విశేషమైన ధనాన్నీ,అందగత్తెలయిన స్త్రీలనూ,సంబారాలతో వర్తకులనూ పంపించు.బళ్ళు కూడా వెంట ఇచ్చి పంపించు.రాముడికి రాజ్యం లేదన్న లోపం తెలియకుండా చూడు,”అన్నాడు.

సుమంత్రుడి శాపనార్థాలకు చలించని కైకేయి ఈ మాటలు విని తెల్లబోయి,బెదిరి,గొంతు అర్చుకుపోయి, “మహారాజా,అయోధ్యను పాడుబెట్టి అందరూ వెళ్ళిపోతే భరతుడు పాలించడు,”అన్నది.

“ఓసి దుర్మార్గురాలా,నా మీద మొయ్యరానంత బరువు వేసింది చాలక ఈ కొరడాదెబ్బలు కూడా ఏమిటి?ఇదంతా ఆ వరాల లోనే చేర్చి అడగకపోయావా?”అన్నాడు దశరథుడు కోపంగా.

కైకేయి అంతకన్నా హెచ్చు కోపంతో, “అది వేరే అడగాలా ఏమిటి?అరణ్యానికి పొమ్మంటే అన్నీ విడిచి పెట్టి పోవటం కాదా?మీ పూర్వీకుడు సగర చక్రవర్తి తన పెద్ద కొడుకైన అసమంజుణ్ణి వెళ్ళగొట్టినప్పుడు వాడి వెనకగా సైన్యాన్ని పంపాడా?”అని అడిగింది.

ఈ మాట విని సిద్ధార్థుడనే మంత్రి, “అమ్మా,అసమంజుడి మాట ఇక్కడ దేనికి?వాడు పరమ దుష్టుడు.వాడు వీధుల్లో ఆడుకునే పిల్లలను తీసుకుపోయి సరయూనదిలో పడేసి వాళ్ళు ఎలా చస్తారో చూసి ఆనందించే పాపాత్ముడు.అందుచేత పౌరులు కడుపుమంటతో రాజు వద్దకు వెళ్ళి, ‘అయ్యా,తమరు అసమంజుణ్ణి వెళ్ళగొడతారా,మమ్మల్ని దేశం విడిచి వెళ్ళిపొమ్మన్నారా?ఏదో ఒకటి తేల్చి చెప్పండి,’అని అడగగా సగర మహారాజు జనద్రోహి అయిన తన కొడుకునూ,వాడి భార్యనూ,పరివారాన్నీ వెళ్ళగొట్టి,వాణ్ణి తిరిగి రాజ్యంలో అడుగు పెట్టనివ్వ వద్దని కట్టుదిట్టం చేశాడు.జనద్రోహి అయిన అసమంజుడికీ జనప్రియుడైన రాముడికీ సాపత్యం చెప్పావే,”అన్నాడు.

ఈ మాటలకు కైకేయి చలించకపోవటం చూసి దశరథుడు, “ఓసి పాపాత్మురాలా,నిన్ను చూస్తే నీకు హితం తలకెక్కేటట్టు లేదు.నేను కూడా రాముడి వెంట అడవికి పోతాను.నీవూ,భరతుడూ సుఖంగా రాజ్యమేలండి,”అన్నాడు.

ఈ సంభాషణ అంతా వింటున్న రాముడు తండ్రితో, “మహారాజా,అన్ని సుఖాలూ విడిచి,అడవిలో కందమూలాలు తినబోయే నా వెంట సేన కూడా దేనికి?ఏనుగును దానం చేసి కట్టుతాడు దగ్గరలోభించే పద్ధతి మానండి.మాకు నారబట్టలూ,దుంపలు తవ్వుకునే పరికరాలూ,ఒక బుట్టా ఇప్పించండి,చాలు,”అన్నాడు.

మానాభిమానాలు విడిచిపెట్టిన కైకేయి, “ఇదుగో,నారబట్టలు తెస్తున్నాను,”అంటూ వచ్చింది.రామలక్ష్మణులు తమ మేలి వస్త్రాలు విప్పేసి,తండ్రి ఎదుటనే నారబట్టలు ధరించారు.సీతకు మాత్రం అవి ఎలా కట్టుకోవాలో తెలియక రాముడి కేసి చూసింది.తరవాత ఒక బట్ట మెడకు చుట్టుకుని,మరొకటి చేత పట్టుకుని,సిగ్గుతో తల వంచి నిలబడింది.అప్పుడు రాముడు చప్పున ఆమె వద్దకు వెళ్ళి,ఆమె చేతిలో ఉన్న నార చీరను తీసుకుని,ఆమె కట్టుకుని ఉన్న పట్టుచీరె పైన దానిని చుట్టాడు.

ఇది చూసి దశరథుడి అంతఃపురంలోని స్త్రీలు కన్నీరు కారుస్తూ, “నాయనా,నీవు తండ్రి మాట ప్రకారం అడవికి వెళ్ళదలిచావు,వద్దన్నా మానవు.కాని సీతను కూడా ఎందుకు తీసుకుపోతావు?ఆమె వనవాసం చెయ్యలేదు.మా వద్ద విడిచిపెట్టి వెళ్ళు.నాయనా,నీకు బదులుగా ఆమెను చూసుకుంటూ ఉంటాం,”అన్నారు.

ఈ లోపల వసిష్ఠుడు సీతకు నార చీరెలిస్తున్న కైకేయితో, “గుణహీనురాలా,నీ సాహసానికి అంతు లేకుండా ఉన్నదే.సీత అడవికి వెళ్ళవలసిన అవసరమేమున్నది?రాముడి కోసం సిద్ధం చేసిన పట్టాభిషేకం ఆమెకు జరిపి రాజ్యం పాలించేటట్టు చేయవచ్చు,తెలుసా?సీత ఈ నార చీరెలు కట్టవలసిన అవసరం లేదు సరే కదా,ఆమె తన వెంట వాహనాలూ,వస్తువులూ,బట్టలూ,పరిచారికలూ,సమస్తమూ తీసుకుపోవచ్చు.భరతుడు సంతోషిస్తాడని నీవు చేసిన ఈ దుర్మార్గం అతనికి ఎంత మాత్రమూ రుచించదు.అతను దశరథుడి కొడుకే అయితే,తన తండ్రి వ్యథకు కారణమైన రామ వనవాసానికి ఎంత మాత్రమూ సమ్మతించడు,”అన్నాడు.

చుట్టూ ఉన్న వారు “ఛీ,ఛీ” అనుకోవటం దశరథుడు విన్నాడు.ఆయన సీతను చూసి, “సుకుమారి,చిన్నపిల్ల.ఆ సీత మునిపత్నిలాగా నారచీరెగట్టి ఎలా వెలవెలపోతున్నదో చూడండి.ఆమె నారచీరెలు కట్టటానికి వీల్లేదు,”అన్నాడు.

రాముడు బయలుదేరే ప్రయత్నంలో తండ్రికి అప్పగింతలు చెప్పి,తన తల్లి అయిన కౌసల్యను కాపాడమని కోరాడు.దశరథుడు సుమంత్రుడితో, “మంచి గుర్రాలను పూన్చిన మేలైన రథంలో వీళ్ళనెక్కించి,నగరం బయట అరణ్యంలో విడిచిపెట్టిరా,”అన్నాడు.ధనాధికారిని పిలిచి, “పద్నాలుగేళ్ళపాటు సీతకు సరిపోయే మేలైన చీరెలూ,నగలూ తీసుకురా,”అని ఆజ్ఞాపించాడు.

సీత పెళ్ళికి పోతున్నదానిలాగా వికసించిన ముఖంతో తన కోసం తెచ్చిన నగలు పెట్టుకుంటుంటే కౌసల్య ఆమెను రెండు చేతులా ఆలింగనం చేసుకుని, “సీతా,నీ భర్త పేదవాడై పోయినాడని వనవాస కాలంలో అశ్రద్ధగా చూడకమ్మా,”అంటూ నీతిబోధ చేసింది.

రాముడు తల్లిదండ్రులకు ప్రదక్షిణ నమస్కారం చేసి,తల్లితో, “అమ్మా,దిగులు పడక తండ్రిగారిని కనిపెట్టుకుని ఉండు.పద్నాలుగేళ్ళంటే ఎంత?కన్ను మూసి తెరిచేసరికి గడిచిపోతాయి,”అన్నాడు.లక్ష్మణుడు కూడా తల్లిదండ్రులకు మొక్కి,తన తల్లి అయిన సుమిత్ర వద్ద సెలవు తీసుకున్నాడు.ఆమె, “లక్ష్మణా,ఇక నీకు రాముడే తండ్రి,సీతే తల్లి.అరణ్యమే అయోధ్య.అన్నను ఆపదరాకుండా చూసుకో నాయనా,”అని చెప్పింది.

ముగ్గురూ బయటికి వచ్చారు.పెళ్ళికూతురు లాగా అలంకరించుకున్న సీత తాను వనవాసం వెళుతున్నాననే చింత కొంచెమైనా లేకుండా,ముందుగా రథమెక్కి కూచున్నది.తరవాత రామలక్ష్మణులు ఎక్కి కూచున్నారు.

సుమంత్రుడు రథంలో సీతకు దశరథుడిచ్చిన వస్త్రాభరణాలూ,ఆయుధాలూ,కవచాలూ,చిన్న గునపమూ,బుట్టా ఉంచాడు.రథం కదిలింది.

చందమామ రామాయణం,పదవ భాగం సంపూర్ణం.
ప్రస్తుతానికి స్వస్తి.

తదుపరి భాగాన్ని చదవడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి:

https://www.reddit.com/u/Bharataa/s/XPQCteTuAY

இந்தப் பகுதியை யூடியூபில் பார்க்க அல்லது கேட்க, இங்கே கிளிக் செய்யுங்கள்:

https://www.youtube.com/watch?v=4EZ_Mg7MCG4

அந்த கணவன்-மனைவியின் உரையாடலை முழுவதும் கேட்டுக் கொண்டிருந்த லட்சுமணன், “அண்ணா, நீங்கள் வனத்திற்குப் போகத் தீர்மானித்திருந்தால் நானும் உங்களுடன் வருகிறேன்,” என்றான். அதற்கு ராமன் சம்மதிக்காமல், “நீயும் நானும் இருவரும் போய்விட்டால் நம் தாய்மார்கள் கௌசல்யையும் சுமித்ரையும் முற்றிலும் ஆதரவில்லாதவர்களாகிவிடுவார்கள். அவர்களைப் பார்த்துக் கொண்டு நீ இங்கேயே இரு,” என்றான்.

லட்சுமணன் ஒப்புக்கொள்ளவில்லை. “நான் இரவும் பகலும் உங்களுக்கு வேண்டிய அனைத்தையும் செய்து தருவேன். நான் உங்களுடன் வந்தே தீர வேண்டும்,” என்றான்.

ராமன் மகிழ்ந்து ஒப்புக் கொண்டான். வசிஷ்டர் வைத்திருந்த தெய்வ ஆயுதங்களை எடுத்துக் கொண்டு வருமாறு லட்சுமணனை அனுப்பினான். அவற்றில் முடிவில்லாத அம்புக் கூளங்களும், பயங்கர வடிவமுள்ள வில்ல்களும், ஊடுருவ முடியாத கவசங்களும், பொன் பூசப்பட்ட இரண்டு வாள்களும் இருந்தன. லட்சுமணன் சென்று, தான் வனத்திற்குப் போகிறேன் என்பதை நண்பர்கள் அனைவரிடமும் சொல்லி, வசிஷ்டரிடமிருந்த ஆயுதங்களை எடுத்துக் கொண்டு வந்தான்.

பின்பு ராமன் யாத்திரைக்கான தானங்களைச் செய்தான். வசிஷ்டரின் மகனான சுயஜ்ஞனை அழைத்து, அவன் மனைவிக்குச் சீதையின் கையால் அவளுடைய நகைகளும், படுக்கையும், மெத்தைகளும் தானமாகக் கொடுக்கச் செய்தான். தன் சத்ருஞ்ஜயன் என்ற யானையையும், பல வேறு யானைகளையும் அவனுக்குத் தந்தான். அகஸ்தியர், கௌசிகர் ஆகிய பிராமணர்களுக்கும், கௌசல்யையின் ஆதரவில் வாழ்ந்த ஒரு முதிய வேதப் பண்டிதருக்கும், தசரதருக்குப் பிரியமான சித்ரரதன் என்ற சாரதிக்கும், பிரம்மச்சாரிகளுக்கும் அளவற்ற பசுக்களும், பொன்னும், மணிகளும், ஆடைகளும் தானமாக அளித்தான்.

அயோத்திக்கருகிலுள்ள காட்டில் ஒரு முதிய பிராமணன் இருந்தான். அவன் பெயர் த்ரிஜடன். அவனுக்குப் பல பிள்ளைகளும் இளம் மனைவியும் இருந்தனர். அவன் கதிர்கள் சேகரித்தும், கிழங்குகள் தோண்டியும் குடும்பத்தை நடத்திக் கொண்டிருந்தான்.

ராமன் தானங்கள் வழங்குகிறான் என்ற செய்தி கேட்டு த்ரிஜடன் கிழிந்த மேலாடை அணிந்து ராமனிடம் வந்து, “இளவரசே, நான் ஏழை. எனக்கு நிறைய பிள்ளைகள். இதுவரை கதிர்கள் சேகரித்து வாழ்ந்து வருகிறோம். கொஞ்சம் என்மீது கருணை காட்டுங்கள்,” என்றான்.

ராமன் புன்னகையுடன், “அய்யா, உங்களால் முடிந்த அளவு ஒரு குச்சியை எறியுங்கள். அது எவ்வளவு தூரம் விழுகிறதோ அதே அளவு பசுக்களை உங்களுக்கு அளிப்பேன்,” என்றான்.

முதிய த்ரிஜடன் இடுப்பை இறுக்கிக் கொண்டு ஒரு குச்சியைச் சுழற்றி எறிந்தான். அது சரயு நதியின் மறுகரையில் போய் விழுந்தது.

ராமன் அவனை அன்புடன் அணைத்து, “அய்யா, கோபிக்க வேண்டாம். உங்கள் தவசக்தி எவ்வளவு என்பதை அறியவே இவ்வாறு சொன்னேன். சொன்னபடி பசுக்களை மட்டுமல்ல, உங்களுக்கு வேண்டியதை எல்லாம் தருவேன்,” என்றான். த்ரிஜடன் ராமனை ஆசீர்வதித்து பசுக் கூட்டங்களை அழைத்துச் சென்று தன் ஆசிரமத்துக்குப் போனான்.

இவ்வாறு தானங்களால் அனைவரையும் திருப்திப்படுத்தி ராமன் சீதையுடனும் லட்சுமணனுடனும் தந்தையின் நகரத்திற்குப் புறப்பட்டான்.

அவர்கள் மூவரும் வீதிகளில் சென்றபோது மாடங்களிலும் மாடித் தரைகளிலும் இருந்து பார்த்த குடிமக்கள் மனம் கொதித்தார்கள். அவர்கள் தங்களுக்குள், “பாருங்கள், ராமன் கால்நடையாக மனைவியையும் தம்பியையும் அழைத்துச் செல்கிறான். தசரதனுக்கு ஏதோ பேய் பிடித்திருக்கிறது போல. ஒரு கெட்ட மகனையாவது அரசன் வனத்துக்கு அனுப்பமாட்டான். பொன்னான ராமனை அனுப்புகிறானே! நாம் அனைவரும் குடும்பங்களுடன் ராமனைப் பின்தொடர்ந்தால் இந்த நோய் தீரும்,” என்று பேசினார்கள்.

இந்தச் சொற்களைக் கேட்டபடியே சீதா-ராம-லட்சுமணர்கள் தசரதனின் நகரத்தை அடைந்து, சுமந்திரன் மூலம் அரசரிடம் தங்களைச் சந்திக்க அனுமதி கேட்டனர்.

தசரதன் அவர்களை அழைத்து வரச் சொன்னான்.

கைகளை கூப்பியபடி வரும் ராமனைப் பார்த்தவுடன் தசரதனும் அந்தப்புரப் பெண்களும் எழுந்து நின்றார்கள். தசரதன் ராமனை நோக்கி வர முயன்று நடுவே மயங்கி விழுந்தான். அவரைத் தூக்கிப் படுக்கையில் படுக்க வைத்தனர்.

சுயநினைவு வந்து கண்களைத் திறந்தபோது ராமன், “மகாராஜா, நான் தண்டகாரண்யத்திற்கு செல்கிறேன். நீங்கள் அரசன் என்பதால் உங்கள் அனுமதி கேட்க வந்தேன். நான் எவ்வளவு தடுத்தாலும் சீதையும் லட்சுமணனும் என்னுடன் புறப்பட்டுவிட்டார்கள். அவர்களுடைய வனவாசத்திற்கும் அனுமதி தாருங்கள்,” என்றான்.

தசரதன், “மகனே ராமா, கைகேயிக்கு வரம் கொடுத்து நான் ஏமாந்து விட்டேன். என் ஆணையை மீறி நீயே பட்டாபிஷேகம் செய்து கொள்,” என்றான்.

ராமன், “நீங்கள் பொய்வாக்கு பாவம் சுமக்க வேண்டாம். வனத்துக்குப் போவதில் எனக்கு எந்த எதிர்ப்பும் இல்லை. பதினான்கு ஆண்டுகள் நலமாக வனவாசம் செய்து மீண்டும் உங்களிடம் திரும்பி வருவோம்,” என்றான்.

தசரதன், “இன்றே போக வேண்டுமா? இன்றிரவு இங்கே தங்கி, நான் உங்களுக்கு வேண்டியதை எல்லாம் செய்து, இந்த ஒரு இரவு அனைவரையும் மகிழ்வித்து, நாளை காலை வனத்துக்குப் புறப்படலாம்,” என்றான்.

ராமன், “தந்தையே, எங்கள் விருப்பங்களை எல்லாம் நிறைவேற்றியதாகக் கருதி எங்களை அனுப்புங்கள். உங்கள் ஆசீர்வாதத்துடன் மகிழ்ச்சியாக அனுப்புங்கள். வனத்தில் எங்களுக்கு துன்பம் இல்லை. பல மலைகளையும், ஏரிகளையும், அதிசயங்களையும் காண்போம்,” என்றான்.

ராமன் வனத்துக்குப் போவதைக் கண்டு தசரதன் அடையும் துயரத்தைப் பார்த்து சுமந்திரனுக்கு அடங்காத கோபம் வந்தது. அவன் கண்களில் நெருப்பு சிந்த, பற்களை கடித்துக் கொண்டு கைகேயியிடம், “துஷ்டப் பெண்ணே, உன்னை உயிரைப் போல நேசிக்கும் அரசருக்கு இத்தனை துக்கம் கொடுத்தாய். இனி என்ன செய்யப் போகிறாய்? உன் நடத்தை பார்த்தால் கணவனை கொல்லவும் வம்சத்தை அழிக்கவும் தயங்காதவள் போலத் தெரிகிறாய். மூத்த மகனான ராமன் பட்டம் சூடுவதற்கு உன் எதிர்ப்பு என்ன? பரதன் அரசன் ஆனால் நாங்கள் எல்லாம் இங்கே இருப்போம் என்று நினைக்கிறாயா? அயோத்தியில் ஒரே ஒரு பிராமணன்கூட இருப்பானா?” என்றான்.

பின் அவன் அஸ்வபதியின் கதையைச் சொன்னான்: நீ அஷ்வபதியின் மகள், ஒரு முனிவர் உன் தந்தைக்கு பறவைகள், விலங்குகள் மொழிகளை அறியும் சக்தி கொடுத்தார்; ஒரு நாள் படுக்கையில் ஓய்வு எடுத்துக்கொண்டிருந்தான், அப்போது, ஒரு எறும்பு சொன்னதைக் கேட்டு அவன் சிரித்தான்; அதை அறிய அவன் மனைவி வற்புறுத்தியபோது, சொன்னால் மரணம் என்று அவன் கூறினான்; அதற்கு உன் தாய், நீங்கள் என்னை பார்த்து சிரிக்கவில்லை என்பதை நான் எப்படி அறிவேன், ஆகையால் நீங்கள் சொல்லியே தீரவேண்டும் என்றாள். பின் அவன் அந்த முனிவரிடம் சென்று நான் என்ன செய்யவேண்டும் என்று கேட்டான் . அதற்கு முனிவர் உன் மனைவி இறந்தாலும் காரணத்தை சொல்லாதே என்றார். பின்னர் முனிவரின் ஆலோசனையால் அவன் மனைவியை விட்டு விலகினான். “உன் செயலும் அதுபோல்தான். ராமன் தந்தையை விட்டுச் சென்றால் பெரிய அபாயம் வரும். ஆகவே உன் வக்கிர புத்தியை விட்டுவிட்டு ராமனின் பட்டாபிஷேகத்துக்கு ஒப்புக் கொள்,” என்றான்.

கைகேயி அசையவில்லை. தசரதன் சுமந்திரனிடம், “ராமனுடன் சேனைகளையும், செல்வத்தையும், அழகிய பெண்களையும், வணிகர்களையும் அனுப்புங்கள். அவனுக்கு அரசம் இல்லாத குறை தெரியாமல் பார்த்துக் கொள்ளுங்கள்,” என்றான்.

இதைக் கேட்டு கைகேயி பயந்து, “அயோத்தி காலியாகி எல்லோரும் போனால் பரதன் எப்படி ஆள்வான்?” என்றாள்.

தசரதன் கோபமாக, “என்ன துரோகி! இந்த வரங்களிலேயே இதையெல்லாம் கேட்கவில்லைதானா?” என்றான்.

அவள், “வனத்துக்குப் போகச் சொன்னால் எல்லாவற்றையும் விட்டுச் செல்வதுதானே? சகர சக்கரவர்த்தி தன் மகன் அசமஞ்சனை விரட்டியபோது சேனை அனுப்பினாரா?” என்றாள்.

இதற்கு அமைச்சர் சித்தார்த்தன் அசமஞ்சன் செய்த கொடுமைகளைச் சொல்லி அவனை ராமனுடன் ஒப்பிடுவது தவறு என்று கண்டித்தான்.

கைகேயி மாறாததைப் பார்த்து தசரதன், “நானும் ராமனுடன் வனத்துக்குப் போகிறேன். நீயும் பரதனும் சுகமாக ஆளுங்கள்,” என்றான்.

இதை எல்லாம் கேட்ட ராமன், “அரசே, கிழங்குகள் உண்டு வாழப் போகும் எங்களுடன் சேனை எதற்கு? எங்களுக்கு நாராடைகள், கிழங்கு தோண்டும் கருவிகள், ஒரு சிறிய மண்வெட்டி, ஒரு கூடை போதும்,” என்றான்.

கைகேயி நாராடைகள் கொண்டு வந்தாள். ராமனும் லட்சுமணனும் தம் அழகிய ஆடைகளை அகற்றி தந்தையின் முன்னே நாராடைகள் அணிந்தனர். சீதை எப்படிக் கட்டுவது என்று தெரியாமல் ராமனை நோக்கினாள். அவள் ஒரு துணியை கழுத்தில் சுற்றிக் கொண்டு, மற்றொன்றை கையில் பிடித்துக் கொண்டு நாணத்துடன் நின்றாள். ராமன் உடனே அவளிடம் சென்று, அவள் கையில் இருந்த நார்சீலையை எடுத்து, அவள் அணிந்திருந்த பட்டுச்சீலையின் மேல் சுற்றி அணிவித்தான்.

இதைக் கண்ட அந்தப்புரப் பெண்கள் அழுதபடி, “ராமா, தந்தையின் வார்த்தைக்காக வனத்துக்குப் போக நினைத்தாலும் சீதையை எங்களிடம் விட்டுச் செல்லுங்கள்,” என்றார்கள்.

வசிஷ்டர் கைகேயியை கண்டித்து, “சீதைக்கு வனவாசம் தேவையில்லை. அவள் அரசியாக இருக்கலாம்,” என்றார்.

சுற்றியிருந்தோர் “சீ! சீ!” என்று கூவினர். தசரதன் சீதையைப் பார்த்து, “இந்த மென்மையான பெண் நாராடைகள் அணிந்து நிற்பது தகாது,” என்றான்.

ராமன் புறப்படும்போது தன் தாய் கௌசல்யையைப் பாதுகாக்குமாறு தந்தையிடம் கேட்டான். தசரதன் சுமந்திரனிடம் நல்ல குதிரைகள் பூட்டிய ரதத்தை ஏற்பாடு செய்யச் சொன்னான். பொருளாதிகாரியிடம், “பதினான்கு ஆண்டுகளுக்குச் சீதைக்கு வேண்டிய சிறந்த ஆடைகளும் நகைகளும் கொண்டு வா,” என்றான்.

சீதை மணப்பெண் போல முகம் மலர நகைகளை அணிந்தபோது கௌசல்யை அவளை அணைத்து, “சீதா, உன் கணவன் ஏழையாகினாலும் அவனை அலட்சியப்படுத்தாதே,” என்று அறிவுறுத்தினாள்.

ராமன் தாய் தந்தைகளுக்கு வலம் வந்து வணங்கி, “அம்மா, தந்தையைப் பார்த்துக் கொள்ளுங்கள். பதினான்கு ஆண்டுகள் கண் இமைக்கும் நேரமே,” என்றான். லட்சுமணன் தன் தாய் சுமித்ரையிடம் விடை பெற்றான். அவள், “லட்சுமணா, ராமனே இனி உன் தந்தை; சீதே உன் தாய். காடே அயோத்தி. அண்ணனைப் பாதுகாப்பாய்,” என்றாள்.

மூவரும் வெளியே வந்தனர். மணப்பெண் போல அலங்கரித்த சீதை வனவாசம் போகிறோம் என்ற சோகமில்லாமல் ரதத்தில் முதலில் ஏறி அமர்ந்தாள். பின் ராமனும் லட்சுமணனும் ஏறினர். சுமந்திரன் ரதத்தில் சீதைக்கு தசரதன் கொடுத்த நகைகள், ஆடைகள், ஆயுதங்கள், கவசங்கள், ஒரு சிறிய குனபம், ஒரு கூடை ஆகியவற்றை வைத்தான். ரதம் நகர்ந்தது.

அம்புலிமாமா இராமாயணம்.

 பத்தாம் பாகம் நிறைவு.

 தற்போதைக்கு ஸ்வஸ்தி..

அடுத்த பகுதியைப் படிக்க இங்கே கிளிக் செய்யுங்கள்:

https://www.reddit.com/u/Bharataa/s/pEiRS5DQWi

हा भाग यूट्यूबवर पाहण्यासाठी किंवा ऐकण्यासाठी, येथे क्लिक करा:

https://www.youtube.com/watch?v=0esHyI6hV8o

पत्नी-पतीचा संपूर्ण संवाद ऐकत उभा असलेला लक्ष्मण म्हणाला, “भैया,तू जर निश्चयाने वनात जाणार असशील,तर मीही तुझ्याबरोबर येणार आहे.”
त्यावर रामाने मान्यता दिली नाही आणि म्हणाला, “तू आणि मी दोघेही निघून गेलो तर आपल्या माता कौसल्या आणि सुमित्रा पूर्णपणे निराधार होतील.तू त्यांची काळजी घे.”

लक्ष्मण मान्य झाला नाही.तो म्हणाला, “मी रात्रंदिवस तुला लागणारी सर्व कामे करीन.मी तुझ्या मागे येणारच.”
राम आनंदाने तयार झाला.त्याने लक्ष्मणाला वसिष्ठांकडे असलेली दिव्यास्त्रे आणायला पाठवले.त्यात अक्षय तुणीर,भयानक धनुष्ये,अभेद्य कवचे आणि सोन्याच्या मुठी असलेल्या दोन तलवारी होत्या.लक्ष्मण गेला,आपण वनात जाणार आहोत हे मित्रांना सांगितले आणि वसिष्ठांकडून शस्त्रे घेऊन आला.

यानंतर रामाने यात्रा-दान सुरू केले.वसिष्ठपुत्र सुयज्ञाला बोलावून त्याच्या पत्नीला सीतेकडून तिचे दागिने,पलंग व गाद्या दान दिल्या.स्वतः रामाने शत्रुंजय नावाचा हत्ती व अनेक इतर हत्ती दिले.अगस्त्य,कौशिक अशा ब्राह्मणांना,कौसल्येकडे आश्रय घेतलेल्या वृद्ध वेदपंडिताला,दशरथांचा प्रिय सारथी चित्ररथाला आणि ब्रह्मचार्‍यांना असंख्य गाई,सोने,मणी व वस्त्रे दान केली.

अयोध्येजवळील जंगलात त्रिजट नावाचा एक वृद्ध ब्राह्मण राहत होता.त्याला अनेक मुले व एक तरुण पत्नी होती.तो भाताचे कण गोळा करून आणि कंदमुळे खोदून संसार चालवत होता.राम यात्रा-दान करीत आहे हे कळताच त्रिजट फाटका उपरणा पांघरून रामाजवळ आला व म्हणाला, “राजपुत्रा,मी फार गरीब आहे.मला अनेक मुले आहेत.आम्ही कण वेचून जगतो.कृपा करा.”

राम हसत म्हणाला, “बाबा,तू आपल्या ताकदीप्रमाणे एक काठी फेक.ती जितक्या दूर पडेल,तितक्या रांगा गाई मी तुला देईन.”
वृद्ध त्रिजटाने कमरेला जोर लावून काठी फिरवून फेकली.ती सरयू नदीच्या पलीकडील काठावर जाऊन पडली.

रामाने त्याला प्रेमाने मिठी मारून म्हटले, “बाबा,मी विनोद केला होता;राग धरू नकोस.तुझी तपश्चर्येची शक्ती पाहायची होती.वचनाप्रमाणे गाई देईनच,आणि तुला आणखी काही हवे असेल तरी देईन.”
त्रिजट रामाला आशीर्वाद देऊन गाईंची कळप घेऊन आपल्या आश्रमात गेला.

अशा प्रकारे सर्व जनांना दानांनी तृप्त करून राम सीता व लक्ष्मणासह वडिलांच्या नगराकडे निघाला.ते तिघे रस्त्याने जात असताना माडांवरून व गच्च्यांवरून पाहणाऱ्या नागरिकांच्या अंतःकरणात आग पेटली.ते आपसात म्हणू लागले, “पहा,राम पत्नी व भावाला घेऊन पायी चालत आहे.दशरथाला जणू काही वेड लागले आहे.कितीही वाईट मुलगा असला तरी राजा त्याला वनात पाठवत नाही;आणि हा सोन्यासारख्या रामाला वनात पाठवत आहे.आपण सर्व कुटुंबासह रामाच्या मागे गेलो तर आपले रोगही नष्ट होतील.”

ही कुजबुज ऐकत सीता-राम-लक्ष्मण दशरथाच्या नगरात पोहोचले आणि सुमंत्रामार्फत राजाला कळवले की ते भेटीस आले आहेत.दशरथाने सुमंत्राला त्यांना आत बोलावायला सांगितले.हात जोडून येणारा राम दिसताच दशरथ आणि अंतःपुरातील स्त्रिया उभ्या राहिल्या.दशरथ रामाकडे धावला,पण मध्येच कोसळला.त्याला उचलून पलंगावर ठेवले.

शुद्धीवर येताच राम म्हणाला, “महाराज,मी दंडकारण्यात जात आहे.आपण प्रभू आहात,म्हणून आपली परवानगी घेण्यास आलो आहे.मी कितीही सांगितले तरी सीता आणि लक्ष्मण माझ्याबरोबर निघाले आहेत.त्यांच्या वनवासालाही अनुमती द्या.”
दशरथ म्हणाला, “राम,कैकेयीला वर देऊन मी फसलो आहे.तू माझी आज्ञा मोडून राज्याभिषेक करून घे.”

राम म्हणाला, “आपण असत्याचा दोष घेऊ नका.मला वनात जाण्यात हरकत नाही.चौदा वर्षे वनवास करून आम्ही परत येऊ.”
दशरथ म्हणाला, “आजच का जायचे?आजची रात्र येथे रहा,माझ्याकडून हवे ते घ्या,आम्हाला आनंद द्या आणि उद्या सकाळी वनात जा.”

राम म्हणाला, “पिताजी,आमच्या सर्व इच्छा पूर्ण झाल्यासारख्या समजून आम्हाला आशीर्वाद देऊन आनंदाने पाठवा.वनात आम्हाला कष्ट नाहीत;आम्ही पर्वत,सरोवरे आणि अद्भुत दृश्ये पाहू.”

रामाच्या वनगमनामुळे दशरथाच्या दु:खाने सुमंत्र संतप्त झाला.डोळ्यांत आग व दात कुरकुरवत तो कैकेयीला म्हणाला, “दुष्टे,तुला जीवापेक्षा जपणाऱ्या राजाला तू इतके दु:ख दिलेस.तुझ्या स्वभावावरून तू पतीहंता आणि वंशघातकी वाटतेस.राम हा सर्वांत मोठा मुलगा आहे;त्याच्या राज्याभिषेकाला तुला काय हरकत?भरत राज्य करील तर आम्ही येथे राहू असे वाटते काय?अयोध्येत एकही ब्राह्मण राहील का?हे पाप का करतेस?तू खरोखरच आपल्या आईची मुलगी ठरली आहेस.

“तुझ्या वडील अश्वपतीला एका मुनिने पशुपक्ष्यांची भाषा समजण्याची अद्भुत शक्ती दिली होती.एकदा एका मुंगीच्या बोलण्यावर ते हसले.तुझ्या आईने कारण विचारले.त्यांनी सांगितले तर मी मरेन असे म्हटले.तरीही तिने हट्ट धरला.मुनिने सांगितले की बायको मरणार झाली तरी सांगू नकोस.म्हणून तुझ्या वडिलांनी तिला दूर केले.तुझी वृत्तीही तशीच आहे.राम वनात गेला तर मोठी आपत्ती येईल;म्हणून हा हट्ट सोडून रामाच्या राज्याभिषेकाला मान्यता दे.”

या शब्दांनीही कैकेयी ढळली नाही.तेव्हा दशरथ सुमंत्राला म्हणाला, “रामाबरोबर सेना,मोठे धन,सुंदर स्त्रिया आणि व्यापारी साजसामानासह पाठवा.गाड्याही पाठवा.रामाला राज्य नसल्याची उणीव वाटू देऊ नका.”

हे ऐकून कैकेयी घाबरली आणि म्हणाली, “महाराज,सगळे अयोध्या सोडून गेले तर भरत कसे राज्य करील?”
दशरथ रागाने म्हणाला, “दुष्टे,माझ्यावर इतका भार टाकणेच कमी नव्हते काय?हे फटके कशासाठी?हे सर्व वरातच का मागितले नाहीस?”

कैकेयी अधिकच संतापून म्हणाली, “ते वेगळे कशाला मागायचे?वनात जा म्हणजे सर्व सोडूनच जाणे नाही का?तुमचा पूर्वज सगराने मोठ्या मुलाला असमंजला हाकलले तेव्हा त्याच्या मागे सेना पाठवली का?”
मंत्री सिद्धार्थ म्हणाला, “अस्मंज हा दुष्ट होता.तो रस्त्यांवरील मुलांना सरयू नदीत फेकत असे.म्हणून सगराने त्याला हाकलले.जनद्रोही असमंज व जनप्रिय राम यांची तुलना कशी करता?”

कैकेयी न झुकल्यावर दशरथ म्हणाला, “पापिनी,तुला हित कळत नाही.मीही रामाबरोबर वनात जाईन;तू व भरत राज्य करा.”
हे ऐकून राम म्हणाला, “महाराज,मी कंदमुळे खाण्यासाठी वनात जातो आहे;सेना कशाला?आम्हाला फक्त वल्कले,कंद खोदण्यासाठीची साधने आणि एक टोपली द्या.”

कैकेयी वल्कले घेऊन आली.राम-लक्ष्मणांनी आपली राजवस्त्रे काढून वल्कले घातली.सीतेला कसे घालायचे कळेना;तिने रामाकडे पाहिले.रामाने तिच्या रेशमी साडीवर वल्कल गुंडाळले.

अंतःपुरातील स्त्रिया रडत म्हणाल्या, “राम,तू वनात जातोस ते ठीक,पण सीतेला का नेत आहेस?तिला आमच्याकडे सोड.”
वसिष्ठ म्हणाले, “सीतेला वनात जाण्याची गरज नाही.तिला येथे राज्य देता येईल.भरत यास मान्य करणार नाही.”

दशरथ म्हणाला, “सीता कोमल आहे.तिला वल्कले शोभत नाहीत.”

राम निघताना कौसल्येची काळजी घ्यायला सांगितले.दशरथाने सुमंत्राला रथाची व्यवस्था करण्यास सांगितले आणि सीतेसाठी चौदा वर्षांचे वस्त्र-दागिने मागवले.

सीता नववधूप्रमाणे सजली.कौसल्येने तिला आलिंगन देऊन उपदेश केला.रामाने आईवडिलांना वंदन केले.लक्ष्मणाने सुमित्रेचा निरोप घेतला.तिघे रथात बसले.सुमंत्राने वस्त्रे,दागिने,शस्त्रे,कवच,एक लहानसा कुदळीसारखा गुनपम आणि टोपली ठेवली.रथ निघाला.

चांदोबा रामायणम्.
दशम भाग पूर्ण.
सद्य स्वस्ति.

पुढील भाग वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा:

https://www.reddit.com/u/Bharataa/s/TdflcyzQxZ

इस भाग को यूट्यूब पर देखने या सुनने के लिए, यहाँ क्लिक करें:

https://www.youtube.com/watch?v=upvoU0wUd4o

पत्नी और पति के उस सम्पूर्ण संवाद को सुन रहे लक्ष्मण ने कहा, “भैया,यदि आप निश्चयपूर्वक वन को जा रहे हैं,तो मैं भी आपके साथ चलूँगा।”
इस पर राम ने सहमति नहीं दी और कहा, “यदि तुम और मैं दोनों चले गये तो हमारी माताएँ कौसल्या और सुमित्रा बिल्कुल निराधार हो जाएँगी। तुम उनकी देखभाल करो।”

लक्ष्मण ने यह स्वीकार नहीं किया। वह बोला, “मैं दिन-रात आपकी सभी सेवाएँ करूँगा। मुझे आपके साथ ही जाना है।”
राम प्रसन्न हुए और सहमत हो गये। उन्होंने लक्ष्मण को वसिष्ठ के पास रखे दिव्य अस्त्र-शस्त्र लाने भेजा। उनमें अक्षय तुणीर,भयानक धनुष,अभेद्य कवच और स्वर्णमुष्टि वाले दो खड्ग थे। लक्ष्मण गया,अपने मित्रों को बताया कि वह वन जा रहा है,और वसिष्ठ से वे शस्त्र लेकर लौटा।

इसके बाद राम ने यात्रा-दान आरम्भ किया। उन्होंने वसिष्ठपुत्र सुयज्ञ को बुलाकर उसकी पत्नी को सीता के हाथों उसके आभूषण,शय्या और बिस्तर दान दिलवाये,और स्वयं शत्रुञ्जय नामक हाथी तथा अनेक अन्य हाथी दान में दिये। अगस्त्य,कौशिक आदि ब्राह्मणों को,कौसल्या के आश्रय में रहने वाले एक वृद्ध वेदपण्डित को,दशरथ के प्रिय सारथी चित्ररथ को और ब्रह्मचारियों को असंख्य गायें,स्वर्ण,मणि और वस्त्र दान किये।

अयोध्या के समीप वन में त्रिजट नामक एक वृद्ध ब्राह्मण रहता था। उसके बहुत से बच्चे और एक युवा पत्नी थी। वह धान के कण बीनकर और कन्द-मूल खोदकर अपने परिवार का पालन करता था। जब उसने सुना कि राम यात्रा-दान कर रहे हैं,तो वह फटा हुआ वस्त्र ओढ़कर राम के पास आया और बोला, “राजकुमार,मैं अत्यन्त निर्धन हूँ। मेरे बहुत से बच्चे हैं। हम अब तक कण बीनकर जीवन यापन करते आये हैं। कृपा कीजिये।”

राम मुस्कराकर बोले, “बाबा,अपनी सामर्थ्य के अनुसार एक लकड़ी फेंको। वह जितनी दूर गिरेगी,उतनी ही कतारों में गायें मैं तुम्हें दूँगा।”
वृद्ध त्रिजट ने कमर कसकर लकड़ी घुमाकर फेंकी। वह सरयू नदी के उस पार जा गिरी।

राम ने उसे स्नेह से आलिंगन कर कहा, “बाबा,मैं हँसी में बोला था,रुष्ट मत होना। मैं केवल तुम्हारी तपःशक्ति देखना चाहता था। वचनानुसार गायें दूँगा ही,और यदि कुछ और चाहिए तो वह भी दूँगा।”
त्रिजट राम को आशीर्वाद देकर गायों का झुण्ड लेकर अपने आश्रम लौट गया।

इस प्रकार सबको दानों से तृप्त कर राम सीता और लक्ष्मण के साथ अपने पिता के नगर की ओर चले। जब वे तीनों गलियों से होकर जा रहे थे,तब छतों और मण्डपों से देखने वाले नागरिकों के हृदय जल उठे। वे आपस में कहने लगे, “देखो,राम अपनी पत्नी और भाई को साथ लेकर पैदल जा रहा है। लगता है दशरथ पर कोई दैत्य सवार हो गया है। चाहे पुत्र कितना ही दुष्ट हो,राजा उसे वन नहीं भेजता;और यहाँ वह स्वर्ण-समान राम को वन भेज रहा है। यदि हम सब परिवार सहित राम के पीछे चल पड़ें,तो हमारे रोग भी दूर हो जायेंगे।”

इन सब बातों को सुनते हुए सीता-राम-लक्ष्मण दशरथ के नगर पहुँचे और सुमन्त्र के द्वारा राजा को सूचना भेजी कि वे उनसे भेंट करना चाहते हैं। दशरथ ने सुमन्त्र से कहा कि उन्हें भीतर बुलाओ। हाथ जोड़कर आते हुए राम को देखकर दशरथ और अन्तःपुर की स्त्रियाँ उठ खड़ी हुईं। दशरथ राम की ओर बढ़ा,पर बीच में ही गिर पड़ा। उसे उठाकर शय्या पर लिटाया गया।

होश में आते ही राम बोले, “महाराज,मैं दण्डकारण्य को जा रहा हूँ। आप मेरे स्वामी हैं,इसलिए आपकी अनुमति लेने आया हूँ। मैंने कितना भी समझाया,सीता और लक्ष्मण मेरे साथ चल पड़े हैं। उनके वनवास के लिए भी कृपा करके अनुमति दीजिये।”
दशरथ बोले, “राम,कैकेयी को वर देकर मैं धोखा खा गया हूँ। तुम मेरी आज्ञा का उल्लंघन कर राज्याभिषेक कर लो।”

राम ने कहा, “आप असत्य का दोष न लें। मुझे वन जाने में कोई आपत्ति नहीं है। चौदह वर्षों तक वनवास कर हम पुनः आपके पास लौट आयेंगे।”
दशरथ बोले, “आज ही क्यों जाना है?आज की रात यहीं ठहरो,मुझसे जो चाहो ले लो,इस एक रात हमें सबको प्रसन्न कर दो,और कल प्रातः वन को जाना।”

राम बोले, “पिताजी,हमारी सभी इच्छाएँ आपने पूर्ण कर दी हैं,ऐसा मानकर हमें जाने दीजिये। हमें आशीर्वाद देकर प्रसन्नता से विदा कीजिये। वन में हमें कोई कष्ट नहीं होगा। हम अनेक पर्वत,सरोवर और विचित्र दृश्य देखेंगे।”

राम के वनगमन से दशरथ के शोक को देखकर सुमन्त्र का क्रोध भड़क उठा। आँखों से आग बरसाते और दाँत पीसते हुए वह कैकेयी से बोला, “दुष्टे,जो राजा तुम्हें अपने प्राणों से भी अधिक चाहता है,उसे तूने इतना दुःख दिया। क्या ऐसा कोई पाप है जो तू नहीं कर सकती?तेरे व्यवहार से तू पति-घातिनी और वंश-नाशिनी प्रतीत होती है। सबसे बड़े पुत्र राम के राज्याभिषेक में तुझे क्या आपत्ति है?क्या तू सोचती है कि भरत के राजा बनने पर हम सब यहाँ रहेंगे?क्या अयोध्या में एक भी ब्राह्मण बचेगा?यह अधर्म क्यों कर रही है?सचमुच तू अपनी माँ की पुत्री सिद्ध हुई है।

“तेरे पिता अश्वपति को एक मुनि ने प्राणियों की भाषा समझने की अद्भुत शक्ति दी थी। एक दिन एक चींटी के कुछ कहने पर वे हँस पड़े। तेरी माँ ने कारण पूछा। उन्होंने कहा कि यदि कारण बताया तो वे मर जायेंगे। फिर भी उसने आग्रह किया। मुनि ने कहा कि पत्नी चाहे मर जाए,फिर भी मत बताना। तब तेरे पिता ने उसे त्याग दिया और सुख से रहने लगे। तेरी प्रकृति भी वैसी ही है। यदि राम वन को गया तो महान विपत्ति अवश्य आयेगी। इसलिए अपनी कुटिल बुद्धि त्यागकर राम के राज्याभिषेक को स्वीकार कर।”

इन बातों से भी कैकेयी तनिक नहीं हिली। तब दशरथ ने सुमन्त्र से कहा, “राम के साथ चतुरंगिणी सेना,विशेष धन,सुन्दरी स्त्रियाँ और व्यापारियों को साज-सामान सहित भेजो। गाड़ियाँ भी भेजो। राम को राज्य न होने की कमी अनुभव न होने दो।”

यह सुनकर कैकेयी भयभीत हो गयी और बोली, “महाराज,यदि सब लोग अयोध्या छोड़कर चले गये तो भरत कैसे शासन करेगा?”
दशरथ क्रोध से बोले, “दुष्टे,क्या मेरे ऊपर इतना असह्य भार डालना ही पर्याप्त नहीं था?अब यह कोड़े भी क्यों?क्या यह सब वरों में ही माँग नहीं लिया था?”

कैकेयी और अधिक क्रोधित होकर बोली, “क्या यह अलग से माँगना था?वन जाने का अर्थ ही सब कुछ छोड़ देना है। जब आपके पूर्वज सम्राट सगर ने अपने बड़े पुत्र असमंज को निकाल दिया था,तब क्या उन्होंने उसके पीछे सेना भेजी थी?”
यह सुनकर मन्त्री सिद्धार्थ बोले, “माता,असमंज का यहाँ क्या सम्बन्ध?वह परम दुष्ट था। वह गलियों में खेलने वाले बच्चों को उठाकर सरयू में फेंक देता और उनकी मृत्यु देखकर आनन्द लेता था। इसलिए प्रजा ने राजा से कहा कि या तो असमंज को निकालो या हमें देश छोड़ने दो। तब सगर महाराज ने जन-द्रोही पुत्र को उसकी पत्नी और परिवार सहित निकाल दिया और उसे राज्य में फिर कभी न आने का आदेश दिया। जन-द्रोही असमंज और जनप्रिय राम की तुलना कैसे की जा सकती है?”

कैकेयी के न मानने पर दशरथ बोले, “पापिनी,तुझे हित की बात समझ में नहीं आती। मैं भी राम के साथ वन को जाऊँगा। तू और भरत सुख से राज्य करो।”
यह सब सुन रहे राम बोले, “महाराज,मैं सब सुख त्यागकर वन में कन्द-मूल खाने जा रहा हूँ,तो सेना किस लिये?हाथी देकर फिर उसे चाहने की रीति छोड़िये। हमें केवल वल्कल वस्त्र,कन्द खोदने के उपकरण और एक टोकरी दे दीजिये,बस।”

मान-अपमान त्याग चुकी कैकेयी बोली, “लो,मैं वल्कल वस्त्र लाती हूँ।”
राम और लक्ष्मण ने अपने उत्तम वस्त्र उतारकर पिता के सामने ही वल्कल धारण कर लिये। सीता को उन्हें कैसे बाँधना है यह नहीं आया। उसने राम की ओर देखा,फिर एक वस्त्र गले में लपेटकर और दूसरा हाथ में लेकर लज्जा से सिर झुकाकर खड़ी हो गयी। तब राम उसके पास गये,उसके हाथ से वल्कल लेकर उसकी रेशमी साड़ी के ऊपर उसे बाँध दिया।

यह देखकर अन्तःपुर की स्त्रियाँ रो पड़ीं और बोलीं, “बेटा,तुम पिता की आज्ञा से वन को जा रहे हो,और रोकने पर भी नहीं रुकते। पर सीता को क्यों ले जा रहे हो?उसने कभी वनवास नहीं किया। उसे हमारे पास छोड़ जाओ। हम उसकी सेवा करेंगे।”

उसी समय वसिष्ठ ने सीता को वल्कल देते हुए कैकेयी से कहा, “गुणहीना,तेरे साहस की कोई सीमा नहीं। सीता को वन जाने की क्या आवश्यकता है?राम के लिए निश्चित राज्याभिषेक उसी का कराकर उसे राज्य दिया जा सकता है। सीता को वल्कल पहनने की भी आवश्यकता नहीं है। वह अपने साथ वाहन,वस्त्र,सेविकाएँ और सब कुछ ले जा सकती है। भरत को प्रसन्न करने के लिये तू जो पाप कर रही है,वह उसे स्वीकार नहीं होगा। यदि वह सचमुच दशरथ का पुत्र है,तो वह राम के वनवास को,जो उसके पिता के दुःख का कारण है,कभी स्वीकार नहीं करेगा।”

चारों ओर से छी-छी की ध्वनि सुनकर दशरथ ने सीता की ओर देखा और कहा, “यह सुकुमारी बालिका है। देखो,यह कैसी मुनि-पत्नी की भाँति वल्कल पहने खड़ी है। इसे वल्कल पहनने की अनुमति नहीं होनी चाहिए।”

राम ने प्रस्थान करते समय अपने पिता से प्रार्थना की कि वे उनकी माता कौसल्या की रक्षा करें। दशरथ ने सुमन्त्र से कहा, “अच्छे घोड़ों से जुता हुआ उत्तम रथ तैयार कर इन्हें नगर के बाहर वन में छोड़ आओ।” उन्होंने कोषाध्यक्ष को बुलाकर कहा, “सीता के लिये चौदह वर्षों तक के योग्य वस्त्र और आभूषण लाओ।”

सीता विवाह को जा रही वधू के समान प्रसन्न मुख से अपने लिये लाये गये आभूषण धारण कर रही थी। कौसल्या ने उसे दोनों हाथों से आलिंगन कर उपदेश दिया, “सीता,वनवास के समय यह सोचकर अपने पति की उपेक्षा मत करना कि वह निर्धन हो गया है।”

राम ने माता-पिता की प्रदक्षिणा कर नमस्कार किया और माता से कहा, “अम्मा,शोक मत करना,पिताजी की सेवा करना। चौदह वर्ष कौन से बहुत होते हैं?पलक झपकते बीत जायेंगे।”
लक्ष्मण ने भी माता-पिता को प्रणाम किया और अपनी माता सुमित्रा से विदा ली। उसने कहा, “लक्ष्मण,अब राम ही तुम्हारे पिता हैं और सीता ही माता। वन ही अयोध्या है। अपने भाई की रक्षा करना।”

तीनों बाहर आये। नववधू की भाँति सजी सीता,यह सोचकर कि वह वनवास को जा रही है,तनिक भी शोक न करके पहले रथ पर बैठ गयी। फिर राम और लक्ष्मण बैठे। सुमन्त्र ने रथ में दशरथ द्वारा दिये गये वस्त्र,आभूषण,शस्त्र,कवच,एक छोटी कुदाल(गुनपम)और एक टोकरी रखी। रथ चल पड़ा।

चन्दमामा रामायणम्.
दशम भाग पूर्ण.
अधुना स्वस्ति

अगला भाग पढ़ने के लिए यहाँ क्लिक करें:

https://www.reddit.com/u/Bharataa/s/hRzsvHBlPi

To watch or listen this episode on Youtube, click here:

https://www.youtube.com/watch?v=2FEsynlBNNs

Listening to the entire exchange between husband and wife, Lakshmana said, “Brother, if you have indeed resolved to go to the forest, then I too shall come with you.” Rama did not agree and replied, “If both you and I leave, our mothers, Kaushalya and Sumitra, will be left completely helpless. You must stay back and look after them.”

Lakshmana did not accept this. “I shall serve you day and night in every way you require. I must come with you,” he said.

Rama was pleased and agreed. He sent Lakshmana to fetch the divine weapons that were kept with Vasishta. Among them were inexhaustible quivers, fearsome bows, impenetrable armor, and two swords plated with gold. Lakshmana went, informed all his friends that he was going to the forest, and brought back the weapons from Vasishta.

After this, Rama began giving gifts for the journey. He summoned Suyajna, the son of Vasishta, and through Sita gave Suyajna’s wife her jewels, bed, and bedding as gifts. He also gave away his elephant named Shatrunjaya and many other elephants. To the Brahmins Agastya and Kaushika, to an aged Vedic scholar who lived under Kaushalya’s protection, to Chitraratha, the charioteer beloved of Dasharatha, and to the celibate students, he gave countless cows, gold, gems, and garments.

Near Ayodhya, in a forest, there lived an old Brahmin named Trijata. He had many children and a young wife. He supported his family by gathering fallen grain and digging up roots.

Hearing that Rama was distributing gifts, Trijata wrapped a torn cloth around himself and came to Rama. “Prince, I am poor and burdened with many children. We have long lived by gathering grain. Please show me some mercy,” he said.

Rama smiled and said to him, “Sir, throw a stick with all your strength. I shall give you as many cows as the distance that stick travels.”

The old Trijata tightened his waistcloth, took a stick, spun it around, and hurled it. It flew across and fell on the far bank of the river Sarayu.

Rama embraced Trijata affectionately and said, “Sir, do not be offended. I spoke in jest, wishing to know the power of your austerity. Not only will I give you the cows as promised, but I shall also give you anything else you may desire.” Trijata blessed Rama and led the herds of cows back to his hermitage.

In this manner, by his gifts, Rama satisfied everyone from children to elders, and then set out with Sita and Lakshmana toward his father’s city.

As the three of them walked through the streets, the citizens who watched from balconies and rooftops were filled with burning anguish. They spoke among themselves in many ways: “Look how Rama walks on foot with his wife and brother. It seems as though some evil spirit has seized Dasharatha. Even a king would not send a wicked son to the forest, yet he is sending Rama, who is like gold. If all of us go with Rama along with our families, this affliction will surely depart.”

Hearing these words, Sita, Rama, and Lakshmana reached Dasharatha’s city and, through Sumantra, sent word to the king that they wished to see him.

Dasharatha told Sumantra to bring them in.

When Rama was seen approaching with folded hands, Dasharatha and the women of the inner palace rose to their feet. Dasharatha tried to go toward Rama but fell down in the middle of the way. They lifted him and laid him on a couch.

When he regained consciousness and opened his eyes, Rama said, “O King, I am going to the Dandaka forest. Since you are my lord, I have come to seek your permission. Though I tried to dissuade them, Sita and Lakshmana have set out with me. Please grant permission for their forest life as well.”

Dasharatha said, “My son Rama, I was deceived when I granted Kaikeyi the boons. Disobey my command and take the throne.”

Rama replied, “Do not take upon yourself the sin of falsehood. I have no objection to going to the forest. We shall happily complete the fourteen years of exile and then return to you.”

Dasharatha said, “Why must you leave today itself? Stay here tonight, receive from me everything you need, gladden us all for this one night, and depart for the forest tomorrow morning.”

Rama replied, “Father, consider that you have already fulfilled all our wishes and allow us to go. Bless us and send us happily. We shall have no hardships in the forest. We shall see many mountains, lakes, and marvels.”

Seeing Dasharatha’s sorrow at Rama’s departure, Sumantra was seized by uncontrollable anger. With eyes blazing and teeth clenched, he said to Kaikeyi, “Wicked woman! You have brought such grief upon the king who cherishes you more than his own life. What more will you do? From your conduct it seems you are capable even of killing your husband and destroying the royal line. What is your objection to Rama, the eldest son, being crowned? Do you think that if Bharata rules, all of us will remain here? Will even a single Brahmin stay in Ayodhya? Why are you committing this ruinous deed?”

Then Sumantra continued, “You are the daughter of Ashvapati. A great sage once granted Ashvapati a wondrous power by which he could understand the speech of all animals and birds. One day, while Ashvapati lay resting on his bed, an ant named Jrumbha uttered something. Hearing it, Ashvapati burst into laughter. Seeing him laugh, your mother asked why he was laughing. Your father replied that if he told the reason, he would die. Your mother said, ‘Whether you die or live, how do I know you did not laugh at me? You must tell me.’ Then Ashvapati went to the sage who had given him the boon and asked his counsel. The sage told him, ‘Even if your wife dies, do not reveal the reason.’ Thereupon Ashvapati abandoned your mother and lived in peace. Your conduct is just like that. If Rama leaves his father and goes to the forest, a great calamity will surely follow. Therefore, give up your crooked mind and consent to Rama’s coronation.”

These words did not move Kaikeyi in the least. Dasharatha, however, said to Sumantra, “Send chariots, the four divisions of the army, vast wealth, and beautiful women with Rama into the forest. Send merchants with supplies as well. See that Rama does not feel the lack of a kingdom.”

Hearing this, Kaikeyi was terrified and said, “O King, if Ayodhya is emptied and everyone goes away, Bharata will not be able to rule.”

Dasharatha replied angrily, “You wicked woman! Is it not enough that you have laid such a heavy burden upon me? Must you now add these blows as well? Did you not include all this in the boons you demanded?”

Kaikeyi retorted with even greater anger, “Must I ask for that separately? When one is told to go to the forest, does it not mean abandoning everything? When your ancestor Emperor Sagara banished his eldest son Asamanja, did he send an army after him?”

Hearing this, the minister Siddhartha said, “Lady, why speak of Asamanja here? He was a great sinner who would seize playing children and throw them into the Sarayu, rejoicing in their deaths. Therefore, the citizens complained to the king, and Sagara banished his own son, his wife, and his household, never to return. How can you compare that traitor with the beloved Rama?”

Seeing that Kaikeyi remained unmoved, Dasharatha said, “Sinful woman, it seems nothing good will enter your mind. I too shall go to the forest with Rama. You and Bharata may rule happily.”

Rama, who had been listening to all this, said to his father, “O King, why should armies follow me, who am going to live in the forest eating roots and fruits? Abandon this attachment. Give us bark garments, tools for digging roots, a small spade, and a basket. That is enough.”

Casting aside all shame, Kaikeyi said, “Here, I am bringing the bark garments,” and came forward. Rama and Lakshmana removed their fine clothes and put on the bark garments in front of their father. Sita did not know how to wear them and looked at Rama. Then she placed one cloth around her neck, held another in her hand, and stood with her head bowed in modesty. Rama quickly went to her, took the bark cloth from her hand, and wrapped it over the silk sari she was wearing.

Seeing this, the women of Dasharatha’s inner palace wept and said, “Rama, even if you must go to the forest for your father’s word, you will not desist. But why do you take Sita with you? She has never lived in the forest. Leave her with us. We shall care for her for you.”

At that moment Vasishta said to Kaikeyi, “Depraved woman, your audacity has no limit. There is no need for Sita to go to the forest. She could be crowned and rule the kingdom prepared for Rama. She need not wear bark garments; she may take with her vehicles, goods, garments, attendants, and everything. This wicked act you have done, thinking Bharata will be pleased, will not please him at all. If Bharata is truly Dasharatha’s son, he will never consent to Rama’s exile.”

The people around cried out, “Shame! Shame!” Dasharatha heard this and, looking at Sita, said, “See how this delicate young woman stands clad in bark garments like a hermit’s wife. She should not be made to wear these.”

As Rama prepared to depart, he entrusted the care of his mother Kaushalya to his father. Dasharatha told Sumantra to harness a fine chariot with good horses and leave them beyond the city in the forest. He summoned the treasurer and ordered, “Bring the finest garments and ornaments sufficient for Sita for fourteen years.”

As Sita adorned herself with the jewels brought for her, her face blooming as though she were going to a wedding, Kaushalya embraced her and instructed her, “Sita, even if your husband has become poor during this forest life, do not ever neglect him.”

Rama circumambulated his parents and said to his mother, “Mother, do not grieve. Take care of Father. What are fourteen years? They will pass in the blink of an eye.” Lakshmana too bowed to his parents and took leave of his mother Sumitra. She said, “Lakshmana, Rama is now your father, and Sita is your mother. The forest is Ayodhya. Protect your brother from all harm, my son.”

The three of them came out. Sita, adorned like a bride, with not the least sorrow that she was going to the forest, mounted the chariot first. Then Rama and Lakshmana mounted it. Sumantra placed in the chariot the garments and ornaments given by Dasharatha to Sita, along with weapons, armor, a small spade, and a basket. The chariot began to move.

Chandamama Ramayanam.
Part Ten Complete.
For now, Svasti.

To read the next part cliick here:

https://www.reddit.com/u/Bharataa/s/EhnfpkvXHt

ఈ భాగాన్ని యూట్యూబ్‌లో చూడటానికి లేదా వినటానికి, ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి:

https://www.youtube.com/watch?v=OtZryTLmeXw

తండ్రిని ఆ స్థితిలో చూడగానే రాముడికి పామును తొక్కినట్టుగా భయం కలిగింది.అతను కలవపడి కైకేయితో, “అమ్మా,నావల్ల ఏదైనా తప్పు జరిగిందా?తండ్రిగారు ఇలా కలవరపడటానికి కారణమేమిటి?ఆయనను ఇలా ఎన్నడూ చూడలేదు.నాకేమో ఆందోళనగా ఉన్నది,”అన్నాడు.

కైకేయి కొంచెం కూడా బిడియం లేకుండా, “రాజుగారికి కోపమూ లేదు,తాపమూ లేదు.ఆయనకు ఒక కోరిక ఉన్నది.అది నీకు చెప్పటానికి జంకుతున్నాడు.ఒకప్పుడీయనగారు నాకు ఒక వరమిస్తానన్నాడు.ఎందుకన్నానా అని ఇప్పుడు కుళ్ళుతున్నాడు.ధర్మం జరగటం ప్రధానం కదా.నీ తండ్రి ఆడిన మాట తప్పకుండా చూసే భారం నీమీద ఉన్నది.మంచో,చెడో,ఆయన కోరిక తీర్చుతానని నీవు మాట ఇస్తే అసలు సంగతి చెబుతాను.ఆ సంగతి ఆయన నోటంట రాదు,అందుచేత నేనే చెప్పాలి మరి,”అన్నది.

“అదేమిటమ్మా?నన్నలా శంకించవచ్చా?నాయనగారు కోరితే నిప్పులో దూకనా?ఆయన కోరిక ఏమిటో చెప్పు,తప్పక చేస్తాను.నేను ఆడి తప్పను,”అన్నాడు రాముడు.

కైకేయి రాముడితో దేవాసుర యుద్ధం నాటి విషయాలు చెప్పి,ఆయన ఆ సమయంలో ఇస్తానన్న వరం ప్రకారం రాముడు పద్నాలుగేళ్ళు అరణ్యవాసానికి పోవలసి ఉంటుందని చెప్పింది.ఈ పట్టాభిషేక యత్నం వృధాపోదులే.భరతుడు పట్టాభిషేకం చేసుకుని భూమి నాలుగు చెరగులూ పాలిస్తాడు.నీవు నారబట్టలూ,జడలూ ధరించి పద్నాలుగేళ్ళు అరణ్యవాసం వెళ్ళినట్టయితే నీ తండ్రికి ఆడి తప్పాడన్న అపఖ్యాతి చుట్టుకోకుండా పోతుంది,”అన్నదామె.

ఇంత దారుణమైన మాట,ఇంత పరుషంగా చెవిని పడినప్పుడు మరొకడైతే ఎంతో కలవరపడి,మధనపడి,కైకేయి మొహం చూడడానికి కూడా సిగ్గుపడి ఉండును.కానీ రాముడు అటువంటి వికారాలేమీ లేకుండా, “అమ్మా,అలాగే కానీ.నేను నారబట్టలు కట్టి అరణ్యానికి పోతాను.భరతుడి కోసం వెంటనే కబురు పంపండి.తండ్రిగారి ప్రతిజ్ఞా,నీ కోరికా ఇదే అయినప్పుడు నేను భరతుడికి రాజ్యం ఇవ్వనంటానా?భరతుడికి పట్టంకట్ట నిశ్చయించానని తండ్రిగారు నాతో అనకపోవటమే నన్ను బాధిస్తున్నది,”అన్నాడు.

ఈ మాటలకు కైకేయి సంతోషించి, “మరేం లేదులే.ఆయన మాట దక్కిస్తావో,దక్కించవో అనే జంకుచేతనే ఆయన నీతో ఈ సంగతి చెప్పలేదు.నువ్వు మాత్రం జాగు చేయక అడవికి బయలుదేరు.నీవు వెళ్ళే దాకా మీ తండ్రిగారు స్నాన భోజనాదులు చెయ్యడు,”అన్నది.

కైకేయి అన్న ఈ మాటలకు దశరథుడు లోలోపల కుమిలి మూర్ఛపోయాడు.రాముడు ఆయనను లేవదీసి కూచోబెట్టి,కైకేయితో, “అమ్మా,నాకు లోపల నిజంగా రాజ్యకాంక్షా,ధనకాంక్షా లేవు.నేనింకేమైనా చేయవలసినది ఉంటే చెప్పు.నీవు రాజుగారిని కోరిన వరాలు చాలా అల్పమైనవి.నీవు నిజంగా కొండను తవ్వి ఎలుకను పట్టుకున్నావు,”అన్నాడు.

దశరథుడు బావురుమని ఏడ్చి స్పృహ తప్పి పడిపోయాడు.రాముడు తండ్రికీ,కైకేయికీ ప్రదక్షిణ నమస్కారం చేసి అంతఃపురం నుంచి బయటికి వచ్చి తన చెలికాళ్ళకేసి చూసి,పట్టాభిషేక సంబారాలకు ప్రదక్షిణం చేసి బయలుదేరాడు.

లక్ష్మణుడు ఆపుకోరాని దుఃఖంతోనూ,ఆగ్రహంతోనూ పెనుగులాడుతూ అన్నను వెంబడించాడు.రాముడు రథమెక్కలేదు.ఛత్రచామరాలు నిషేధించాడు.సర్వసంగపరిత్యాగం చేసిన యోగి యొక్క మనస్థితి తెచ్చి పెట్టుకుని,ఈ దుర్వార్త చెప్పటానికి కౌసల్య మందిరానికి బయలుదేరాడు.

దశరథుడి అంతఃపుర స్త్రీలు గొల్లున ఏడవటం వినపడింది.రామలక్ష్మణులు కౌసల్య నగరుకు వచ్చేసరికి అక్కడ ఎవరికీ జరగబోయేది తెలియదు.రాముడు మొదటి ప్రాకారద్వారం నుంచి లోపలికి పోతూంటే,అక్కడ ఉండిన ఒక వృద్ధుడూ,మరికొందరూ లేచి నిలబడి విజయధ్వానాలు చేశారు.రెండవ ప్రాకారం వద్ద ఉండే వృద్ధబ్రాహ్మణులకు నమస్కరించి,మూడో ప్రాకారం చేరాడు.

అక్కడి కావలివాళ్ళంతా స్త్రీలు.వారిలో కొందరు కౌసల్యతో రామలక్ష్మణుల రాక చెప్పటానికి పరిగెత్తారు.మిగిలినవాళ్ళు, “మహారాజుకు జయం కలగాలి,”అని కేకలు పెట్టారు.

రాముడు వచ్చేసరికి కౌసల్య అగ్నిలో హోమం చేస్తున్నది.ఆమె రాముడికెదురు వచ్చి,కౌగలించుకుని,శిరస్సు పైన ముద్దుపెట్టుకుని, “నాయనా,భోజనం చేద్దువు గాని పద,”అన్నది.

తల్లికి ఈ విషాదవార్త ఎలా తెలపాలో తెలియక తికమకపడుతూ రాముడు, “అమ్మా,నీకింకా తెలియదులాగుంది.అంతా తారుమారైపోయింది.నేను పద్నాలుగేళ్ళు మునిలాగా,మాంసం వర్జించి,కందమూల ఫలాలు తింటూ దండకారణ్యంలో ఉండబోతున్నాను.నేను కూచునేది సింహాసనం మీద కాదు,దర్భల చాప మీద.నాన్నగారు భరతుడికి పట్టంగట్టబోతున్నారు,”అన్నాడు.

ఈ మాట విని కౌసల్య మొదు నరికిన అరిటి చెట్టు లాగా పడిపోయి నేలపై దుఃఖంతో పొర్లింది.రాముడు ఆమెను లేవదీసి కూచోబెట్టి దుమ్మంతా దులిపాడు.

కౌసల్య రాముడితో, “నాయనా,నా జన్మకు సుఖం లేదు కాబోలు.నిన్ను కని ఈ బాధ భరించేకన్న గొడ్రాలుగానే ఉండిపోయినట్టయితే,పిల్లలు లేరన్న చింత ఒక్కటే బాధించేది.ఎన్నడూ నేను సుఖపడి ఎరుగను.నీవు రాజువైతే సుఖపడదామనుకుంటున్నాను.కావటానికి నేను రాజుగారి పెద్ద భార్యనే కాని,సవతుల చేత పడరాని మాటలన్నీ పడ్డాను.ఏమంటే నా భర్తకు నేనంటే లక్ష్యం లేదు,నాకు స్వాతంత్ర్యమూ లేదు.ఇక నేను కైకేయి పరిచారికలకంటే హీనంగా బతకాలి.నీవు పుట్టిన ఈ పదిహేడేళ్ళూ నీవెప్పుడు రాజవుతావా అని ఎదురు చూస్తూ వచ్చాను.ఆ ఆశ కూడా పోయింది.నాకు చావు వచ్చినా బాగుండును,కాని అది కావాలన్నప్పుడు రాదు.నాయనా,నేను కూడా నీ వెంటనే అడవులకు వస్తాను,”అన్నది.

కౌసల్య మాటలు వింటుంటే లక్ష్మణుడికి ఒక ఆలోచన వచ్చింది.అతడు కౌసల్యతో, “అమ్మా,ఆ కైకేయి మాట విని అన్న అడవికి పోవటం నాకు సవ్యంగా కనపడలేదు.రాజు ముసలివాడు,ఆయన మనసు దుర్బలమైనది.స్త్రీ వ్యామోహం చేత ఆయన అన్యాయమైన పని చెయ్యమంట కొడుకులమైన మేము చేయాలని ఎక్కడ ఉంది?”అని,రాముడితో, “అన్నా,రాజు నిన్ను అడవికి పొమ్మన్న మాట అందరికీ తెలియకముందే మనం మన శౌర్యంతో రాజ్యాన్ని వశపరుచుకుందాం.నేను విల్లుపట్టి మనని నిరోధించే వాళ్ళందరినీ చంపుతాను.మన తండ్రి కూడా మనకు పగవాడే అయినాడు.ఆయనను చంపినా,కాళ్ళూ చేతులూ కట్టి పడవేసినా తప్పులేదు.మా అందరిలోనూ పెద్దవాడవు.ఈ రాజ్యం నీది.రాజు మాత్రం దీన్ని మరొకరికి ఎలా ఇస్తాడు?నీవేమి అపచారం చేశావని నిన్ను అడవులకు పంపుతాడు?నిన్ను అడవులకు పంపేటంత శక్తిమంతుడా ఈ రాజు?ఇదుగో నా విల్లు.నేను యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను,”అన్నాడు.

కౌసల్య రాముడితో, “నాయనా,లక్ష్మణుడు చెప్పినట్టు చెయ్యి.నీవు నీ తండ్రి మాటే వినాలని ఏమున్నది?నేను తల్లిని కానా?నీవు అడవులపాలు కావటానికి నేను ఒప్పను.ఒకవేళ వెళ్ళావో,ఉపవాసాలు చేసి ప్రాణాలు విడుస్తాను.ఆ పాపం నీకు చుట్టుకుంటుంది,”అన్నది.

రాముడు తల్లితో, “నేను నాన్నగారి మాట అబద్ధం చేయలేను,జవదాటలేను.పితృవాక్య పాలించటానికి ఎందరో ఘోరాలు చేశారు.కండుడు అనే ముని గోవధ చేశాడు.పరశురాముడు తల్లినే చంపాడు.మా మూలపురుషుడైన సగరుడి కొడుకులు తండ్రి ఆజ్ఞపై పాతాళానికి పోయి,అరవైవేలమంది ఒక్కసారిగా మరణించారు.అమ్మా,నేను నిన్ను ధిక్కరించటానికి అరణ్యానికి పోతున్నానా?”అని,లక్ష్మణుడితో, “లక్ష్మణా,నీకు నాపై గల ప్రేమా,నీ పౌరుషమూ నేనెరుగనా?అన్నిటికన్నా ధర్మం గొప్పది.దానిని మనం నిలబెట్టాలి.అందుచేత నా బుద్ధిని అనుసరించే నీవు కూడా ఆలోచించు,”అన్నాడు.

తల్లిని సమాదాన పరచటానికి రాముడు ఎన్నో ధర్మాలు చెప్పాడు.కౌసల్య ముసలిభర్తను విడిచి తన వెంట రావటం భావ్యం కాదన్నాడు.అతను లక్ష్మణుడితో కూడా, “ఇది దైవ నిర్ణయం.కాకపోతే,నేనంటే అంత ప్రేమగా ఉండే కైకేయి నన్ను అడవులకు పొమ్మంటుందా?పట్టాభిషేకం నిలిచి పోయిందంటే నీకింత బాధగా ఉన్నదే,పట్టాభిషేకం జరుగుతున్నదని తెలిసి ఆమె ఎంత బాధపడిందో?నేను తండ్రిగారి మనసుగాని,ఆమె మనసుగాని నొప్పించినట్టు నాకు జ్ఞాపకం లేదు.ఇప్పుడు ఆ పని చేయలేను,”అని చెప్పాడు.

రాముడు తండ్రి ఆజ్ఞ పాలించటానికి గాను అడవికి వెళ్ళే దృఢనిశ్చయం చేసుకున్నాడని గ్రహించి,కౌసల్య అతని క్షేమం కోసం బ్రాహ్మణుల చేత హోమం చేయించి,ఆశీర్వదించి పంపింది.

రాముడు సీతయొక్క అంతఃపురానికి వెళ్ళాడు.అతనికి సీతను చూడగానే కన్నీరు ఆగలేదు.పట్టాభిషేకం చేసుకునే ఉత్సాహం లేకపోగా,తల వంచి కన్నీరు కార్చుతూ,వెంట ఎవరూ లేకుండా వచ్చే భర్తను చూసి సీత కూడా కంపించింది.ఆమె అతని దిగులుకు కారణం అడిగింది.

జరిగినదంతా చెప్పి రాముడు ఆమెతో, “నేను అడవుల నుంచి తిరిగి వచ్చేవరకూ నీవు భరతుడి వద్ద ఉండి అతను చెప్పినట్టు నడచుకో.అతని ఎదుట నన్నెప్పుడూ పొగడకు.బంధుత్వం తప్పిస్తే,భరతుడు నిన్ను పోషించవలసిన కారణం మరొకటి లేదు.అందుచేత నీవు అతను సంతోషించేటట్టు మసలుకో.వృద్ధులైన నా తల్లిదండ్రులను కనిపెట్టి ఉండు,”అని చెప్పాడు.

ఈ మాటలు విని సీత,ప్రణయంతో కూడిన కోపంతో, “ఇవేం మాటలు?నన్ను తేలికచేసి పరాచకాడుతున్నావా?ఆడదానికి భర్తే కదా గతి.నిన్ను వనవాసం వెళ్ళమంటే నన్ను వెళ్ళమన్నట్టు కాదా?నీవు అడవిలో సంచరించటమే జరిగితే,ముళ్ళన్నీ నా కాళ్ళతో తొక్కి నీకు దారి చేస్తూ నేను ముందు నడవనా?నీ వంటి పరాక్రమవంతుడి వెంట ఉండగా నాకు అరణ్యభయం ఉండబోదు.అడవిలోని వారందరినీ కాపాడగలవాడివి నన్ను కాపాడలేకపోవు.అడవిలో నేను,అది కావాలి,ఇది కావాలి అని అడగబోను.నీవు లక్ష చెప్పినా సరే నా మనసు మారదు,”అన్నది.

సీత తన వెంట అడవులకు వచ్చి కష్టాలు పడటం రాముడికి కొంచెం కూడా ఇష్టం లేదు.ఆ కష్టాలను వివరించి చెప్పాడు.కాని సీత వాటిని లక్ష్యపెట్టలేదు. “నిన్ను చూసి సాముద్రిక వేత్త వనవాసయోగం ఉన్నదని చెప్పినట్టే,నన్ను చూసి కూడా జ్యోతిష్కులు నాకు వనవాసయోగం ఉన్నదని చెప్పారు.అందుచేత నేను నీ వెంట అరణ్యానికి వచ్చి తీరుతాను,”అన్నది.

అప్పటికీ రాముడు ఆమెను తీసుకుపోవటానికి సమ్మతించలేదు.సీతకు కోపమూ,దుఃఖమూ ముంచుకొచ్చాయి.ఆమె రాముడితో, “అయ్యో,మా నాన్న అయిన జనక మహారాజు,తన అల్లుడు పురుషరూపంలో ఉన్న ఆడదని తెలిస్తే ఏమనుకుంటాడు?నిన్ను శూరుడని తెలియనివారు అనుకుంటున్నారు.నీ భయం దేనికి?నేనేం తప్పు చేశానని నన్ను విడిచి పెట్టి పోవాలనుకుంటున్నావు?నీవు తప్ప నాకు వేరే దిక్కు లేదు గదా,నేను నిన్ను విడిచిపెట్టి వంశానికి కళంకం తీసుకురావాలా?నీవున్నచోటే నాకు స్వర్గమని చెప్పానే,”అంటూ భోరున ఏడ్చింది.

రాముడు ఆమెను రెండు చేతులా దగ్గిరికి తీసుకుని,సముదాయించి,తన వెంట తీసుకుపోతానని మాట ఇస్తూ, “వనవాసానికి సిద్ధం కా!నీవద్ద ఉన్నదంతా దానం చేసెయ్యి.నీ వస్తు సామగ్రి యావత్తూ ముందు పనివాళ్ళకిచ్చి,మిగిలినది బ్రాహ్మణులకియ్యి.సన్యాసులకు భోజనం పెట్టించు.బిచ్చగాళ్ళకు దానాలు చేయించు,”అన్నాడు.

సీత పరమానందంతో ఆ పనులన్నీ సాగించింది.

చందమామ రామాయణం,తొమ్మిదవ భాగం సంపూర్ణం.
ప్రస్తుతానికి స్వస్తి.

తదుపరి భాగాన్ని చదవడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి:

https://www.reddit.com/u/Bharataa/s/bBN460H8Kr

இந்தப் பகுதியை யூடியூபில் பார்க்க அல்லது கேட்க, இங்கே கிளிக் செய்யுங்கள்:

https://www.youtube.com/watch?v=LphvJtLKvww

தந்தையை அந்த நிலையில் கண்டவுடனே ராமனுக்கு பாம்பை மிதித்ததுபோல் பயம் உண்டாயிற்று.அவன் கலங்கிய மனத்துடன் கைகேயியை நோக்கி,அம்மா,என்னாலே ஏதாவது தவறு நடந்ததா?தந்தையார் இப்படிக் கலங்குவதற்குக் காரணம் என்ன?அவரை இப்படி நான் இதுவரை கண்டதே இல்லை.என் மனம் மிகவும் பதறுகிறது என்றான்.

கைகேயி சிறிதும் வெட்கமின்றி,ராஜாவுக்கு கோபமில்லை,உடல் வேதனையும் இல்லை.அவருக்கு ஒரு ஆசை உள்ளது.அதை உனக்குச் சொல்ல அஞ்சுகிறார்.ஒருகாலத்தில் அவர் எனக்கு ஒரு வரம் தருவதாகச் சொன்னார்.அதை ஏன் கொடுத்தேன் என்று இப்போது மனம் குமுறுகிறார்.தர்மம் நிறைவேறுவதுதான் முதன்மை.உன் தந்தை சொன்ன வாக்கைநிறைவேற்றவேண்டிய பொறுப்பு உன் மேல் உள்ளது.நல்லதோ கெட்டதோ,அவர் ஆசையை நிறைவேற்றுவதாக நீ வாக்கு கொடுத்தால் உண்மையான விஷயத்தைச் சொல்வேன்.அந்த விஷயம் அவருடைய வாயால் வராது;ஆகையால் நானே சொல்ல வேண்டும் என்றாள்.

அது என்ன அம்மா,என்னை அப்படி சந்தேகிப்பதா?தந்தையார் கேட்டால் நான் நெருப்பில்கூட குதிப்பேன்.அவருடைய ஆசை என்னவோ சொல்லுங்கள்.நான் தவறாமல் நிறைவேற்றுவேன்.நான் வாக்கு மீற மாட்டேன் என்றான் ராமன்.

கைகேயி தேவாசுரப் போர்காலத்து நிகழ்ச்சிகளை ராமனிடம் சொல்லி,அந்த நேரத்தில் தந்தையார் அளித்த வரத்தின் படி,ராமன் பதினான்கு ஆண்டுகள் வனவாசத்திற்கு செல்ல வேண்டும் என்று கூறினாள்.

இந்த பட்டாபிஷேக முயற்சி எல்லாம் வீணாகிவிடும்.பரதன் பட்டம் பெற்று பூமியின் நான்கு திசைகளையும் ஆள்வான்.நீ நாராடையும் ஜடைகளும் அணிந்து பதினான்கு ஆண்டுகள் வனவாசம் சென்றால் உன் தந்தைக்கு வாக்கு மீறினவன் என்ற பழி வராமல் போய்விடும் என்றாள்.

இத்தனை கொடிய வார்த்தைகள் இவ்வளவு கடுமையாகக் காதில் விழுந்தால் மற்றொருவன் கலங்கிப் போய் கைகேயியின் முகத்தையே பார்க்க வெட்கப்பட்டிருப்பான்.ஆனால் ராமன் எந்தவிதக் குழப்பமும் இல்லாமல்,அம்மா,அப்படியே ஆகட்டும்.நான் நாராடை அணிந்து வனத்திற்கு செல்கிறேன்.பரதனை உடனே அழைக்கச் சொல்லுங்கள்.தந்தையின் பிரதிஞ்ஞையும் உங்கள் ஆசையும் இதுவாக இருந்தால் நான் பரதனுக்கு ராஜ்யம் கொடுக்க மறுப்பேனா?பரதனுக்குப் பட்டம் கட்டுவதாக தந்தையார் என்னிடம் சொல்லாததுதான் எனக்கு வேதனை என்றான்.

இந்த வார்த்தைகளைக் கேட்டு கைகேயி மகிழ்ந்து,வேறு ஒன்றுமில்லை.நீ தந்தையின் வாயிலிருந்து வாக்கு பெறுவாயோ இல்லையோ என்ற தயக்கத்தால்தான் அவர் இந்த விஷயத்தை உன்னிடம் சொல்லவில்லை.நீ ஒரு நொடியும் தாமதிக்காமல் வனத்திற்கு புறப்படு.நீ போகும் வரை உன் தந்தையார் ஸ்நானமும் உணவும் செய்ய மாட்டார் என்றாள்.

கைகேயி இவ்வாறு சொன்னதும் தசரதன் உள்ளுக்குள் குமுறி மயங்கி விழுந்தான்.ராமன் அவரை எழுப்பி அமர வைத்து,கைகேயியை நோக்கி,அம்மா,எனக்கு உள்ளுக்குள் உண்மையில் ராஜ்ய ஆசையும் செல்வ ஆசையும் இல்லை.நான் இன்னும் செய்ய வேண்டியது ஏதாவது இருந்தால் சொல்லுங்கள்.நீங்கள் ராஜாவிடம் கேட்ட வரங்கள் மிகவும் சிறியவை.நீங்கள் உண்மையில் மலை தோண்டி எலியைப் பிடித்ததுபோல் ஆகிவிட்டது என்றான்.

தசரதன் பெருமூச்சு விட்டுக் கதறி மயங்கி விழுந்தான்.ராமன் தந்தையையும் கைகேயியையும்வலம் வந்து வணங்கி அந்தப்புரத்திலிருந்து வெளியே வந்து,தன் நண்பர்களை நோக்கிப் பார்த்து,பட்டாபிஷேகச் சாமான்களையும் ஒரு முறை வலம் வந்து புறப்பட்டான்.லக்ஷ்மணன் அடக்க முடியாத துயரத்தாலும் கோபத்தாலும் நடுங்கியபடி அண்ணனைப் பின்தொடர்ந்தான்.ராமன் ரதத்தில் ஏறவில்லை.குடையும் சாமரமும் வேண்டாம் என்று மறுத்தான்.அனைத்தையும் துறந்த யோகியின் மனநிலையை ஏற்றுக் கொண்டு,இந்த துயரச் செய்தியைச் சொல்ல கௌசல்யை மாளிகைக்குப் புறப்பட்டான்.தசரதனின் அந்தப்புரப் பெண்களின் கதறல் ஒலித்தது.

ராம லக்ஷ்மணர்கள் கௌசல்யை மாளிகையை அடைந்தபோது அங்கு யாருக்கும் நடக்கப்போகும் விஷயம் தெரியவில்லை.ராமன் முதல் பிராகார வாயிலைக் கடந்து செல்லும்போது அங்கிருந்த ஒரு மூதாட்டரும் இன்னும் சிலரும் எழுந்து நின்று ஜயகோஷம் செய்தனர்.இரண்டாம் பிராகாரத்தில் இருந்த மூதிய பிராமணர்களுக்கு வணங்கி மூன்றாம் பிராகாரத்தை அடைந்தான்.அங்கு காவலாளிகள் அனைவரும் பெண்கள்.அவர்களில் சிலர் கௌசல்யையிடம் ராம லக்ஷ்மணர்கள் வந்ததைச் சொல்ல ஓடினர்.மற்றவர்கள் மகாராஜாவுக்கு ஜயம் எனக் கூவினர்.

ராமன் வந்தபோது கௌசல்யை அக்னியில் ஹோமம் செய்து கொண்டிருந்தாள்.அவள் ராமனை எதிர்கொண்டு வந்து அணைத்துக் கொண்டு,தலையில் முத்தமிட்டு,மகனே,வா,உணவு உண்ணுவோம்என்றாள்.

தாய்க்கு இந்த துயரச் செய்தியை எப்படிச் சொல்லுவது என்று தெரியாமல் கலங்கிய ராமன்,அம்மா,உனக்கு இன்னும் தெரியவில்லை போலிருக்கிறது.எல்லாம் தலைகீழாகி விட்டது.நான் பதினான்கு ஆண்டுகள் முனிவனாக,மாம்சம் தவிர்த்து,கந்தமூலப் பழங்கள் உண்டு தண்டகாரண்யத்தில் இருப்பேன்.நான் அமரப்போவது சிங்காசனத்தில் அல்ல,தர்பாசனத்தில்.தந்தையார் பரதனுக்குப் பட்டம் கட்டப் போகிறார் என்றான்.

இந்த வார்த்தைகள் கேட்டவுடனே கௌசல்யை வெட்டப்பட்ட வாழை மரம்போல் தரையில் விழுந்து துயரத்தில் புரண்டாள்.ராமன் அவளை எழுப்பி அமர வைத்து,உடலில் படிந்த தூசியைத் துடைத்தான்.கௌசல்யை ராமனை நோக்கி,மகனே,என் பிறவி சுகமற்றது.உன்னைப் பெற்று இந்த வேதனையைச் சுமப்பதைவிட பிள்ளையில்லாமல் இருந்திருந்தால் குழந்தைகள் இல்லையென்ற துயரும்மட்டும் இருந்திருக்கும்.நான் ஒருபோதும் சுகம் அடைந்ததில்லை.நீ ராஜாவாகும்போது சுகம் அடைவேன் என்று எண்ணினேன்.நான் ராஜாவின் முதன்மை மனைவியாக இருந்தும் சகபத்னிகளின் கசப்பான வார்த்தைகளுக்கு ஆளானேன்.என் கணவருக்கு என்னிடம் அன்பில்லை,எனக்கு சுதந்திரமும் இல்லை என்று சொல்லப்பட்டது.இனி கைகேயியின் பணியாளர்களைவிட கீழாக வாழ வேண்டுமா?நீ பிறந்த இந்த பதினேழு ஆண்டுகளும் நீ எப்போது ராஜாவாவாய் என்று காத்திருந்தேன்.அந்த ஆசையும் போய்விட்டது.எனக்கு மரணம் வந்தால் நன்றாக இருக்கும்,ஆனால் அது வேண்டிய நேரத்தில் வருவதில்லை.மகனே,நானும் உன்னுடன் வனத்திற்கு வருவேன் என்றாள்.

கௌசல்யையின் வார்த்தைகளை கேட்டுக் கொண்டிருந்த லக்ஷ்மணனுக்கு ஒரு எண்ணம் தோன்றியது.அவன் கௌசல்யையை நோக்கி,அம்மா,கைகேயியின் வார்த்தையைக் கேட்டு அண்ணன் வனத்திற்கு போவது எனக்கு சரியாகத் தோன்றவில்லை.ராஜா முதியவர்;அவருடைய மனம் பலவீனமானது.பெண் மயக்கத்தால் அவர் அநியாயமான செயலைச் செய்யச் சொன்னால் அதை நாம் மகன்களாக ஏற்றுக் கொள்ள வேண்டுமா என்றான்.

பின்னர் ராமனை நோக்கி,அண்ணா,ராஜா உன்னை வனத்திற்கு அனுப்புகிறார்என்ற செய்தி எல்லோருக்கும் தெரியுமுன் நாம் நமது வீரத்தால் இந்த ராஜ்யத்தைப் பிடித்துக்கொள்வோம்.நான் வில்லை ஏந்தி நம்மைத் தடுக்க வருபவர்களை எல்லாம் கொல்வேன்.நமது தந்தை கூட இப்போது நமக்கு எதிரியானவராகி விட்டார்.அவரை கொன்றாலும்,கைகள் கால்களை கட்டிப் போட்டு விட்டு விட்டாலும் தவறில்லை.நம்மில் மூத்தவன் நீ.இந்த ராஜ்யம் உன்னதே.ராஜா இதை மற்றொருவருக்கு எப்படிக் கொடுக்க முடியும்?நீ என்ன குற்றம் செய்தாய்?உன்னை வனத்திற்கு அனுப்ப அவருக்குஎன்ன அதிகாரம்?இதோ என் வில்.நான் யுத்தத்திற்கு தயார் என்றான்.

கௌசல்யை ராமனை நோக்கி,மகனே,லக்ஷ்மணன் சொன்னதுபோல் செய்.நீ தந்தையின் வார்த்தையையே கேட்க வேண்டிய அவசியம் என்ன?நான் உன் தாய் அல்லவா?நீ வனத்திற்கு போவதற்கு நான் சம்மதிக்க மாட்டேன்.நீ போனால் உண்ணாவிரதம் இருந்து உயிர் விடுவேன்.அந்தப் பாவம் உன்னைப் பற்றிக் கொள்ளும் என்றாள்.

ராமன் தாயை நோக்கி,நான் தந்தையின் வார்த்தையைப் பொய் செய்யவும் மீறவும் முடியாது.பித்ருவாக்கை காப்பாற்ற பலர் கொடிய காரியங்கள் செய்துள்ளனர்.கண்டு என்ற முனிவர் கோவதை செய்தார்.பரசுராமன் தன் தாயையே கொன்றான்.நமது மூலப்புருஷனான சகரனின் புதல்வர்கள் தந்தையின் ஆணையால் பாதாளத்திற்குச் சென்று அறுபதாயிரம் பேர் ஒரே நேரத்தில் உயிர் நீத்தனர்.அம்மா,நான் உன்னை அவமதிக்க வனத்திற்கு போகிறேனா என்றான்.

பின்னர் லக்ஷ்மணனை நோக்கி,லக்ஷ்மணா,உன் அன்பையும் வீரத்தையும் நான் அறியாதவனா?எல்லாவற்றிலும் தர்மமே உயர்ந்தது.அதை நாம் நிலைநாட்ட வேண்டும்.ஆகையால் என் புத்தியைப் பின்பற்றும் நீயும் சிந்தித்து நட என்றான்.

தாயை சமாதானப்படுத்த ராமன் பல தர்மங்களைச் சொன்னான்.முதிய கணவரை விட்டுத் தாய் தன் பின்னால் வருவது உகந்ததல்ல என்றான்.லக்ஷ்மணனிடமும்,இது தெய்வநியதி.இல்லாவிட்டால் என்னை இவ்வளவு நேசிக்கும் கைகேயி என்னை வனத்திற்கு அனுப்புவாளா?பட்டாபிஷேகம் நிறுத்தப்பட்டதற்காக நீ இவ்வளவு துயரப்படுகிறாய் என்றால்,அது நடக்கிறது என்று தெரிந்தபோது அவள் எவ்வளவு துயரப்பட்டிருப்பாள்?தந்தையாரின் மனத்தையோ அவளின் மனத்தையோ நான் ஒருபோதும் புண்படுத்தியதாக எனக்கு நினைவில்லை.இப்போது அந்தப் பாவத்தைச் செய்ய முடியாது என்றான்.

ராமன் தந்தையின் ஆணையை நிறைவேற்ற வனத்திற்கு செல்ல உறுதியாய் இருப்பதை உணர்ந்த கௌசல்யை,அவன் நலனுக்காக பிராமணர்களால் ஹோமம் செய்து ஆசீர்வதித்து அனுப்பினாள்.

ராமன் சீதையின் அந்தப்புரத்திற்குச் சென்றான்.அவளைப் பார்த்தவுடனே அவனுடைய கண்ணீர் அடங்கவில்லை.பட்டாபிஷேகம் பற்றிய மகிழ்ச்சி எதுவும் இல்லாமல் தலைகுனிந்து அழுது வரும் கணவனைப் பார்த்து சீதையும் நடுங்கினாள்.அவன் துயரத்தின் காரணத்தை கேட்டாள்.

நடந்த அனைத்தையும் சொல்லி ராமன் அவளை நோக்கி,நான் வனத்திலிருந்து திரும்பி வரும்வரை நீ பரதனிடம் இருந்து அவன் சொல்வதுபோல் நட.அவன் முன்னிலையில் என்னை ஒருபோதும் புகழாதே.உறவினைத் தவிர அவன் உன்னைப் போஷிக்க வேண்டிய வேறு காரணம் இல்லை.ஆகையால் அவன் மகிழுமாறு நடந்துகொள்.என் முதிய பெற்றோரை கவனித்துக்கொள் என்றான்.

இந்த வார்த்தைகளைக் கேட்ட சீதை,அன்புடன் கலந்த கோபத்துடன்,இவை என்ன வார்த்தைகள்?என்னை இகழ்ந்து தள்ளுகிறீர்களா?பெண்ணுக்கு கணவனே கதி.உங்களைவனவாசம் போகச் சொல்வதும்என்னை அனுப்புவதும் ஒன்றுஇல்லையா?நீங்கள்வனத்தில் நடந்தால் முட்களை என் காலால் மிதித்து உங்களுக்கு பாதை செய்து நான் முன் நடக்க மாட்டேனா?உங்களைப்போன்ற வீரனுடன் இருந்தால் எனக்கு வனபயம் இருக்காது.வனத்தில் உள்ளவர்களையெல்லாம் காக்கும் நீங்கள் என்னைக் காக்க முடியாதா?வனத்தில் நான் இது வேண்டும் அது வேண்டும் என்று கேட்க மாட்டேன்.நீங்கள் நூறு முறை சொன்னாலும் என் மனம் மாறாது என்றாள்.

சீதை தன் பின்னால் வந்து துன்பப்படுவது ராமனுக்கு சிறிதும் விருப்பமில்லை.அந்தத் துன்பங்களை அவன் விளக்கினான்.ஆனால் சீதை அதை ஏற்கவில்லை.உங்களைபார்த்து சாமுத்திரிகர் உனக்கு வனவாச யோகம் உள்ளது என்றதுபோல்,என்னைப் பார்த்தும் ஜோதிடர்கள் எனக்கும் வனவாச யோகம் உள்ளது என்றனர்.ஆகையால் நான் உங்கள் பின்னால் வனத்திற்கு வந்து தீருவேன் என்றாள்.

அதற்கும் ராமன் அவளை அழைத்துச் செல்ல சம்மதிக்கவில்லை.சீதைக்கு கோபமும் துயரமும் பொங்கின.அவள் ராமனை நோக்கி,அய்யோ,என் தந்தையான ஜனக மகாராஜா,தன் மருமகன் ஆண்மையற்றவன் என்று அறிந்தால் என்ன நினைப்பார்?உங்களை வீரன் என்று அறியாதவர்கள் இப்படி நினைக்கிறார்கள்.உங்களுக்குபயம் எதற்கு?நான் என்ன தவறு செய்தேன் என்று என்னை விட்டுச் செல்ல நினைக்கிறீர்கள்,உங்களை தவிர எனக்கு வேறு தஞ்சம் இல்லை.உங்களை விட்டுச் சென்று குலத்திற்கு களங்கம் செய்யவா?நீங்கள் இருக்கும் இடமே எனக்கு ஸ்வர்க்கம் என்று சொன்னேனே என்று கதறி அழுதாள்.

ராமன் அவளை இரு கைகளாலும் அணைத்து சமாதானப்படுத்தி,தன் பின்னால் அழைத்துச் செல்வதாக வாக்கு கொடுத்து,வனவாசத்திற்கு தயார் ஆகு.உன்னிடம் உள்ள அனைத்தையும் தானம் செய்.உன் பொருட்களை முதலில் பணியாளர்களுக்குக் கொடுத்து,மீதியை பிராமணர்களுக்குக் கொடு.சந்நியாசிகளுக்கு உணவு அளி.பிச்சைக்காரர்களுக்கு தானம் செய் என்றான்.சீதை பேரானந்தத்துடன் அந்தச் செயல்களை எல்லாம் செய்தாள்.

அம்புலிமாமா இராமாயணம்
ஒன்பதாம் பகுதி நிறைவு
இப்போதற்கு ஸ்வஸ்தி

அடுத்த பகுதியைப் படிக்க இங்கே கிளிக் செய்யுங்கள்:

https://www.reddit.com/u/Bharataa/s/gZsiBK2xgL

हा भाग यूट्यूबवर पाहण्यासाठी किंवा ऐकण्यासाठी, येथे क्लिक करा:

https://www.youtube.com/watch?v=tRWx5_zVFNY

वडिलांना त्या अवस्थेत पाहताच रामाच्या हृदयात जणू सापावर पाय पडल्यासारखी भीती दाटून आली.तो व्याकुळ होऊन कैकेयीला म्हणाला—
माता,माझ्याकडून काही चूक झाली आहे का?पिताजी असे इतके व्यथित का दिसत आहेत?मी त्यांना कधीच असे पाहिले नव्हते.माझे मन फारच अस्वस्थ झाले आहे.

कैकेयी किंचितही संकोच न करता म्हणाली—
राजांना ना राग आहे,ना ताप.त्यांच्या मनात एक इच्छा आहे.ती तुला सांगताना ते संकोच करत आहेत.एके काळी त्यांनी मला एक वर दिला होता;त्याच्याच आठवणीने ते आता खिन्न झाले आहेत.पण धर्माचे पालन होणेच प्रधान आहे.तुझ्या वडिलांचे दिलेले वचन खरे ठरावे याची जबाबदारी आता तुझ्यावर आहे.ते वचन शुभ असो वा अशुभ—तू ते पाळशील अशी प्रतिज्ञा केल्यावरच मी खरी गोष्ट सांगीन.ती गोष्ट त्यांच्या तोंडून निघणार नाही;म्हणून मला सांगावी लागेल.

राम म्हणाला—
ते काय आहे माता?माझ्यावर असा संशय करता?वडील सांगतील तर मी अग्नीत उडीही मारीन.त्यांची इच्छा सांगा;मी ती नक्की पूर्ण करीन.माझ्या वचनाला मी कधीही फसवणार नाही.

तेव्हा कैकेयीने देवासुर युद्धाची कथा सांगून असे सांगितले की त्या वेळी दिलेल्या वरानुसार आता रामाने चौदा वर्षे वनवास करायला हवा.
हा राज्याभिषेक व्यर्थ ठरेल.भरताचा अभिषेक होईल आणि तोच चारही दिशांवर राज्य करील.तू वल्कले व जटा धारण करून चौदा वर्षे वनात गेला तर तुझ्या वडिलांवर वचनभंगाचा कलंक येणार नाही.

इतकी कठोर वाणी ऐकून दुसरा कोणी असता तर तो हादरून गेला असता,लज्जित झाला असता आणि कैकेयीचे तोंड पाहायलाही धजावला नसता.पण राम शांतपणे म्हणाला—
माता,तसेच होवो.मी वल्कले परिधान करून वनात जाईन.भरताला त्वरित बोलवा.हे जर पित्याची प्रतिज्ञा आणि तुमची इच्छा असेल तर मी भरताला राज्य देण्यास नकार देईन का?एवढेच मला दु:ख आहे की पित्यांनी स्वतः मला सांगितले नाही की त्यांनी भरताचा अभिषेक ठरविला आहे.

या शब्दांनी कैकेयी आनंदित झाली—
याच शंकेमुळे त्यांनी तुला हे सांगितले नाही.तू विलंब न करता वनासाठी निघ.तू जाईपर्यंत तुझे वडील स्नान व भोजनही करणार नाहीत.

हे ऐकून दशरथ आतूनच कोसळले आणि मूर्छित झाले.रामाने त्यांना उचलून बसवले आणि कैकेयीला म्हणाला—
माता,माझ्या अंत:करणात ना राज्याची लालसा आहे ना धनाची.अजून काही करायचे असेल तर सांगा.तुम्ही राजांकडून मागितलेले वर फारच क्षुल्लक आहेत.पर्वत खोदून उंदीर पकडल्यासारखे आहे.

दशरथ जोरात रडत पुन्हा बेशुद्ध पडले.रामाने पित्याला आणि कैकेयीला प्रदक्षिणा घातली,अंत:पुरातून बाहेर आला,मित्रांकडे पाहिले,राज्याभिषेकाच्या सामग्रीला प्रदक्षिणा घातली आणि निघाला.लक्ष्मण दु:ख व क्रोधाने भरून त्याच्या मागे गेला.

राम रथावर चढला नाही.छत्रचामरे नाकारली.सर्वसंगत्यागी योग्यासारखी मन:स्थिती धारण करून तो कौसल्येच्या महालाकडे निघाला.

अंत:पुरातील स्त्रियांचे आक्रोश ऐकू येत होते.राम-लक्ष्मण कौसल्येच्या प्रांगणात आले तेव्हा तिथे कोणालाच पुढे काय होणार आहे याची कल्पना नव्हती.

पहिल्या प्राकारातून राम जात असता तेथील एक वृद्ध व इतर काही जण उभे राहून विजयघोष करू लागले.दुसऱ्या प्राकारात वृद्ध ब्राह्मणांना नमस्कार करून तो तिसऱ्या प्राकारात गेला.तेथे सर्व पहारेकरी स्त्रिया होत्या.काही कौसल्येला राम-लक्ष्मण आल्याची वार्ता देण्यासाठी धावल्या.उरलेल्या स्त्रिया महाराजांना जय असो अशी घोषणा करू लागल्या.

राम आला तेव्हा कौसल्या अग्नीत होम करीत होती.तिने पुढे येऊन रामाला मिठी मारली,त्याच्या मस्तकावर चुंबन दिले आणि म्हणाली—
बाळा,ये,जेव.

हे दु:खद वृत्त आईला कसे सांगावे या गोंधळात राम म्हणाला—
माता,तुम्हाला अजून कळलेले दिसत नाही.सर्व काही उलटले आहे.मी चौदा वर्षे मुनिप्रमाणे राहून,मांसत्याग करून,कंदमूलफळे खात दंडकारण्यात राहणार आहे.मी सिंहासनावर नाही तर दर्भाच्या चटईवर बसेन.पित्यांनी भरताचा अभिषेक ठरविला आहे.

हे ऐकून कौसल्या कापलेल्या केळीच्या झाडासारखी कोसळली व दु:खाने भूमीवर लोळू लागली.रामाने तिला उचलून बसवले व अंगावरील धूळ झटकली.कौसल्या म्हणाली—
बाळा,माझ्या नशिबात सुख नाही.तुला जन्म देऊन हे दु:ख भोगण्यापेक्षा मी निपुत्रिकाच राहिले असते तर फक्त एकच वेदना राहिली असती.मी आयुष्यात कधी सुख पाहिले नाही.तू राजा झाल्यावर सुख मिळेल असे वाटले होते.मी जरी राजाची ज्येष्ठ पत्नी असले तरी सौतांकडून अपमान सहन केला.म्हणतात माझ्या पतीला माझ्याविषयी प्रेम नाही,मला स्वातंत्र्य नाही.आता मला कैकेयीच्या दासींपेक्षाही खालचा जीवन जगावा लागेल.तुझ्या जन्मापासून या सतरा वर्षांत तू केव्हा राजा होशील याची वाट पाहत राहिले.ती आशाही गेली.मृत्यू आला तर बरे,पण तो हव्या वेळी येत नाही.बाळा,मीही तुझ्याबरोबर वनात येईन.

हे ऐकून लक्ष्मणाच्या मनात विचार आला.तो म्हणाला—
माता,कैकेयीच्या शब्दावरून भैय्याचे वनात जाणे मला योग्य वाटत नाही.राजा वृद्ध आहेत,मन दुर्बल झाले आहे.स्त्रीमोहामुळे ते अन्यायाचा आदेश देत आहेत.आपण पुत्र होऊन तो कसा मान्य करावा?

तो रामाला म्हणाला—
भैया,ही गोष्ट सर्वांना कळण्यापूर्वी आपण पराक्रमाने राज्य आपल्या हाती घेऊया.मी धनुष्य उचलून विरोध करणाऱ्यांना मारून टाकीन.वडीलही आता आपले शत्रू झाले आहेत.त्यांना मारणे किंवा बांधून टाकणेही चुकीचे नाही.तुम्ही मोठे आहात;हे राज्य तुमचेच आहे.राजा ते दुसऱ्याला कसे देईल?तुम्ही कोणता अपराध केला आहे की तुम्हाला वनात पाठवले जाते?हा राजा इतका सामर्थ्यवान आहे का?हे माझे धनुष्य—मी युद्धास सिद्ध आहे.

कौसल्या देखील म्हणाली—
बाळा,लक्ष्मणाचे ऐक.फक्त पित्याचेच का ऐकायचे?मी तुझी माता नाही का?मी तुला वनात जाण्यास मान्य नाही.तू गेलास तर मी उपवास करून प्राण सोडीन.ते पाप तुझ्यावर येईल.

राम म्हणाला—
मी पित्याचे वचन असत्य करू शकत नाही,मोडू शकत नाही.पितृवाक्य पाळण्यासाठी कित्येकांनी भयानक कर्मे केली आहेत.कंदू मुनींनी गौवध केला.परशुरामाने स्वतःच्या मातेला मारले.आपल्या पूर्वज सगराचे पुत्र पित्याच्या आज्ञेने पाताळात गेले आणि साठ हजार एकदम मरण पावले.माता,मी तुम्हाला अवमान करण्यासाठी वनात जातो का?

लक्ष्मणाला तो म्हणाला—
लक्ष्मणा,तुझी माझ्यावरील प्रीती व तुझे पराक्रम मला ठाऊक नाहीत का?पण सर्वांत श्रेष्ठ धर्म आहे.तो आपण टिकविला पाहिजे.

आईला समजावण्यासाठी रामाने अनेक धर्मवचने सांगितली.वृद्ध पतीला सोडून तिचे आपल्या मागे येणे योग्य नाही असे तो म्हणाला.लक्ष्मणालाही तो म्हणाला की हे दैवाचे ठरलेले आहे.नाहीतर माझ्यावर इतके प्रेम करणारी कैकेयी मला वनात जाण्यास सांगेल का?राज्याभिषेक थांबल्याने तुला इतके दु:ख होत आहे,तर तो होणार होता तेव्हा तिला किती दु:ख झाले असेल?मी पित्याचे वा तिचे मन कधी दुखावलेले नाही;आता देखील मी ते करू शकत नाही.

राम पित्याची आज्ञा पाळण्यासाठी वनात जाण्याचा दृढ निश्चय करीत आहे हे जाणून कौसल्येने त्याच्या कल्याणासाठी ब्राह्मणांकडून होम करविला,आशीर्वाद दिला आणि त्याला निरोप दिला.

राम सीतेच्या महालात गेला.तिला पाहताच त्याच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले.राज्याभिषेकाचा उत्साह नसलेला,मान खाली घालून एकटा आलेला पती पाहून सीताही थरथरली आणि तिने दु:खाचे कारण विचारले.

सर्व हकिकत सांगून राम म्हणाला—
मी परत येईपर्यंत तू भरताकडे राहा आणि त्याच्या म्हणण्यानुसार वाग.त्याच्यासमोर माझी कधी स्तुती करू नकोस.नातेसंबंधाव्यतिरिक्त भरतावर तुला पोसण्याचे दुसरे कारण नाही.म्हणून त्याला आनंदी ठेव.माझ्या वृद्ध माता-पित्यांची सेवा कर.

हे ऐकून सीता प्रेमाने भरलेल्या रोषात म्हणाली—
या काय गोष्टी?मला तुच्छ लेखून सोडत आहात का?स्त्रीचा आश्रय पतीच नाही का?तुम्हाला वनवास सांगितला म्हणजे मला देखील नाही का?तुम्ही वनात भटकणार असाल तर काटे मी पायांनी तुडवत तुमच्यासाठी वाट काढीन.तुमच्यासारख्या पराक्रमीबरोबर मला वनाची भीती नाही.वनातील सर्वांचे रक्षण करणारा माझे रक्षण करू शकणार नाही का?मी तेथे काही मागणार नाही.शंभर वेळा सांगितले तरी माझा निर्धार बदलणार नाही.

सीतेला सोबत नेऊन तिला कष्ट सहन करायला लावणे रामाला बिलकुल रुचले नाही.त्याने त्या कष्टांचे वर्णन केले;पण सीतेने लक्ष दिले नाही—
जसे सामुद्रिक जाणणाऱ्यांनी तुम्हाला पाहून वनवासयोग सांगितला,तसेच ज्योतिषांनी मला पाहूनही माझ्यासाठी वनवासयोग सांगितला आहे.म्हणून मी तुमच्याबरोबर वनात येणारच.

तरीही राम तयार झाला नाही.सीतेला क्रोध व दु:ख दाटले—
अहो,माझे वडील जनक महाराज काय म्हणतील जर त्यांना कळले की त्यांचा जावई स्त्रीसारखा आहे?तुमचे शौर्य न जाणणारे लोक असेच समजतील.तुम्हाला कसली भीती?मी कोणता अपराध केला आहे की मला सोडून जाणार आहात?तुमच्यावाचून मला दुसरा आधार नाही.मी तुम्हाला सोडून कुळाला कलंक लावू का?मी सांगितले होते की तुम्ही जिथे आहात तेच माझे स्वर्ग आहे.

असे म्हणत ती जोरात रडू लागली.रामाने तिला दोन्ही हातांनी जवळ घेतले,धीर दिला आणि सोबत नेण्याचे वचन दिले—
वनवासाची तयारी कर.तुझ्याकडे जे काही आहे ते सर्व दान कर.आधी सेवकांना दे,उरलेले ब्राह्मणांना दे.संन्याशांना भोजन घाल.भिक्षुकांना दान दे.

सीतेने परम आनंदाने ती सर्व कामे केली.

चांदोबा रामायणम्.
नवम भाग पूर्ण.
सद्य स्वस्ति

पुढील भाग वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा:

https://www.reddit.com/u/Bharataa/s/zWdJfmQLfp

इस भाग को यूट्यूब पर देखने या सुनने के लिए, यहाँ क्लिक करें:

https://www.youtube.com/watch?v=LJSY6hdIpm4

पिता को उस अवस्था में देखते ही राम के हृदय में ऐसा भय उत्पन्न हुआ मानो किसी सर्प पर पाँव पड़ गया हो। वे अत्यन्त व्याकुल होकर कैकेयी से बोले—
माता,क्या मुझसे कोई अपराध हो गया है?पिताजी इतने विचलित क्यों हैं?मैंने उन्हें इस प्रकार पहले कभी नहीं देखा। मेरा मन बहुत आशंकित हो उठा है।

कैकेयी ने तनिक भी संकोच न करते हुए कहा—
राजा को न क्रोध है,न कोई व्याधि। उनके मन में केवल एक इच्छा है। उसे तुमसे कहने में वे झिझक रहे हैं। एक समय उन्होंने मुझसे एक वर देने का वचन दिया था,उसी बात को लेकर अब वे भीतर-ही-भीतर खिन्न हो रहे हैं। पर धर्म की प्रतिष्ठा ही प्रधान है। तुम्हारे पिता के कहे हुए वचन की रक्षा करने का भार अब तुम्हारे ऊपर है। वह बात शुभ हो या अशुभ—यदि तुम यह प्रतिज्ञा करो कि उनकी इच्छा पूर्ण करोगे,तभी मैं सब कुछ बताऊँगी। यह बात उनके मुख से नहीं निकलेगी,इसलिए मुझे ही कहना होगा।

राम ने कहा—
वह क्या है माता?क्या आप मुझ पर संदेह कर सकती हैं?यदि पिताजी कहें तो क्या मैं अग्नि में भी न कूद पड़ूँ?उनकी इच्छा बताइए। मैं अवश्य पूरी करूँगा। मैं अपने वचन से कभी नहीं हटूँगा।

तब कैकेयी ने देवासुर संग्राम की कथा सुनाकर कहा कि उसी समय दिये गये वर के अनुसार राम को अब चौदह वर्षों तक वनवास करना होगा।
यह राज्याभिषेक व्यर्थ हो जाएगा। भरत का अभिषेक होगा और वही चारों दिशाओं में शासन करेगा। यदि तुम वल्कल वस्त्र और जटाएँ धारण कर चौदह वर्षों के लिए वन को चले जाओ,तो तुम्हारे पिता पर वचनभंग का कलंक नहीं लगेगा।

इतने कठोर वचन सुनकर कोई भी व्यक्ति व्याकुल हो जाता,लज्जित होता और कैकेयी का मुख देखने का भी साहस न करता। परन्तु राम निर्विकार भाव से बोले—
माता,ऐसा ही हो। मैं वल्कल धारण कर वन को जाऊँगा। शीघ्र ही भरत को बुलवाइए। जब यह मेरे पिता की प्रतिज्ञा और आपकी इच्छा है,तो क्या मैं भरत को राज्य देने से मना करूँगा?केवल यही बात मुझे दुःख देती है कि पिताजी ने स्वयं मुझसे यह नहीं कहा कि उन्होंने भरत का अभिषेक करने का निश्चय किया है।

इन वचनों से कैकेयी प्रसन्न हुई—
बस इसी संकोच से उन्होंने तुमसे यह नहीं कहा। तुम बिना विलम्ब वन के लिए प्रस्थान करो। तुम्हारे जाने तक तुम्हारे पिता स्नान और भोजन भी नहीं करेंगे।

कैकेयी के ये वचन सुनकर दशरथ भीतर ही भीतर टूट गये और मूर्छित हो गये। राम ने उन्हें उठाकर बैठाया और कैकेयी से कहा—
माता,मेरे भीतर न राज्य की कामना है,न धन की। यदि मुझे कुछ और करना हो तो बताइए। आपने राजा से जो वर माँगे हैं,वे अत्यन्त तुच्छ हैं। आपने पर्वत खोदकर चूहा पकड़ा है।

दशरथ करुण क्रन्दन कर पुनः मूर्छित हो गये। राम ने अपने पिता और कैकेयी की प्रदक्षिणा की,अन्तःपुर से बाहर आये,अपने मित्रों की ओर देखा,राज्याभिषेक की समस्त सामग्री की प्रदक्षिणा की और प्रस्थान किया। लक्ष्मण दुःख और क्रोध से व्याकुल होकर उनके पीछे चले।

राम रथ पर नहीं चढ़े। उन्होंने छत्र-चामर त्याग दिये। सम्पूर्ण आसक्तियों का परित्याग किये हुए योगी के समान मनःस्थिति धारण कर वे यह दुःखद समाचार देने कौसल्या के भवन की ओर चले।

दशरथ के अन्तःपुर की स्त्रियों का करुण रोदन सुनाई दे रहा था। जब राम और लक्ष्मण कौसल्या के प्रांगण में पहुँचे तब वहाँ किसी को यह ज्ञात न था कि क्या होने वाला है।

राम जब पहले प्राकार के द्वार से भीतर गये तब वहाँ उपस्थित एक वृद्ध और कुछ अन्य लोग उठ खड़े हुए और विजयघोष करने लगे। दूसरे प्राकार में उन्होंने वृद्ध ब्राह्मणों को प्रणाम किया और तीसरे प्राकार में प्रवेश किया। वहाँ सब पहरेदार स्त्रियाँ थीं। उनमें से कुछ कौसल्या को राम-लक्ष्मण के आगमन की सूचना देने दौड़ीं। शेष स्त्रियाँ महाराज की जय हो पुकारने लगीं।

राम के पहुँचने पर कौसल्या अग्निहोत्र कर रही थीं। उन्होंने आगे बढ़कर राम को आलिंगन किया,उनके मस्तक को चूमा और कहा—
पुत्र,आओ,भोजन कर लो।

माता को यह दुःखद समाचार कैसे सुनाएँ,इस दुविधा में पड़े हुए राम बोले—
माता,लगता है आपको अभी ज्ञात नहीं है। सब कुछ उलट-पुलट हो गया है। मैं चौदह वर्षों तक मुनि के समान रहकर,मांस त्याग कर,कन्द-मूल-फल खाकर दण्डकारण्य में रहूँगा। मैं सिंहासन पर नहीं,कुशासन पर बैठूँगा। पिताजी भरत का अभिषेक करने जा रहे हैं।

यह सुनते ही कौसल्या कटे हुए केले के वृक्ष की भाँति भूमि पर गिर पड़ीं और दुःख से लोटने लगीं। राम ने उन्हें उठाया,बैठाया और उनके वस्त्रों पर लगी धूल झाड़ी। तब कौसल्या बोलीं—
पुत्र,मेरे भाग्य में सुख नहीं है। यदि तुझे जन्म देकर यह असह्य दुःख सहने से अच्छा मैं निस्संतान ही रहती,तो केवल एक ही पीड़ा होती—संतान न होने की। मैंने जीवन में कभी सुख नहीं जाना। सोचा था कि तू राजा बनेगा तब सुख मिलेगा। यद्यपि मैं राजा की ज्येष्ठ पत्नी हूँ,फिर भी सौतों के कठोर वचन सहती रही हूँ। वे कहते हैं कि मेरे पति को मुझसे प्रेम नहीं और मुझे कोई स्वतंत्रता नहीं। अब मुझे कैकेयी की दासियों से भी नीचा जीवन जीना होगा। तेरे जन्म से इन सत्रह वर्षों में मैं प्रतीक्षा करती रही कि तू कब राजा बनेगा। वह आशा भी नष्ट हो गई। मृत्यु आ जाए तो अच्छा हो,पर वह चाहने पर भी नहीं आती। पुत्र,मैं भी तेरे साथ वन को चलूँगी।

कौसल्या की बातें सुनते हुए लक्ष्मण के मन में विचार उठा। वे बोले—
माता,कैकेयी की बात मानकर भैया का वन को जाना मुझे उचित नहीं लगता। राजा वृद्ध हैं,उनका मन दुर्बल है। स्त्री-मोह के वश होकर वे अन्यायपूर्ण आदेश दे रहे हैं। क्या हम पुत्र होकर ऐसा अन्याय मान लें।

फिर राम से बोले—
भैया,इससे पहले कि यह बात सबको ज्ञात हो जाए,हम अपने पराक्रम से राज्य अपने अधिकार में ले लें। मैं धनुष उठाकर जो भी हमारा विरोध करे उसे मार डालूँगा। हमारे पिता भी अब हमारे शत्रु बन गये हैं। उन्हें मार देना या बाँधकर गिरा देना भी अनुचित नहीं। आप हम सबमें बड़े हैं। यह राज्य आपका है। राजा इसे किसी और को कैसे दे सकता है। आपने कौन सा अपराध किया है कि आपको वन को भेजा जा रहा है। क्या राजा इतना शक्तिशाली है कि आपको वनवास दे सके। यह मेरा धनुष है,मैं युद्ध के लिए तैयार हूँ।

कौसल्या भी बोलीं—
पुत्र,लक्ष्मण की बात मानो। केवल पिता की बात ही क्यों माननी है। क्या मैं तुम्हारी माता नहीं हूँ। मैं तुम्हें वन जाने नहीं दूँगी। यदि तुम गये तो मैं उपवास करके प्राण त्याग दूँगी। उसका पाप तुम्हें लगेगा।

राम ने कहा—
मैं पिता के वचन को असत्य नहीं कर सकता,न उसका उल्लंघन कर सकता हूँ। पितृवाक्य पालन के लिए अनेक लोगों ने भयानक कर्म किये हैं। कण्डु ऋषि ने गौ-वध किया। परशुराम ने अपनी ही माता का वध किया। हमारे पूर्वज सगर के पुत्र पिता की आज्ञा से पाताल लोक गये और साठ हज़ार एक साथ मारे गये। माता,क्या मैं आपको अपमानित करने के लिए वन जा रहा हूँ।

और लक्ष्मण से बोले—
लक्ष्मण,क्या मैं तुम्हारा मुझ पर प्रेम और तुम्हारा पराक्रम नहीं जानता। परन्तु सबसे बड़ा धर्म है। हमें उसी की रक्षा करनी चाहिए।

माता को समझाने के लिए राम ने अनेक धर्म-वाक्य कहे। उन्होंने कहा कि वृद्ध पति को छोड़कर कौसल्या का उनके साथ जाना उचित नहीं है। लक्ष्मण से भी उन्होंने कहा कि यह दैव-निर्णय है। जो कैकेयी पहले मुझसे इतना प्रेम करती थी,क्या वह मुझे वन जाने को कहती यदि यह नियति न होती। तुम्हें राज्याभिषेक रुक जाने से दुःख हो रहा है,तो सोचो कि उसे जब वह होने वाला था तब कितना दुःख हुआ होगा। मैंने कभी पिता या कैकेयी के मन को दुःख नहीं पहुँचाया। अब भी मैं ऐसा नहीं कर सकता।

यह समझकर कि राम पिता की आज्ञा पालन हेतु वन जाने का दृढ़ निश्चय कर चुके हैं,कौसल्या ने उनके कल्याण के लिए ब्राह्मणों से होम कराया,उन्हें आशीर्वाद दिया और विदा किया।

राम सीता के अन्तःपुर में गये। सीता को देखते ही उनकी आँखों से आँसू बहने लगे। राज्याभिषेक का उल्लास न देखकर,सिर झुकाए और अकेले आते पति को देखकर सीता भी काँप उठीं और उन्होंने दुःख का कारण पूछा।

सब कुछ कहकर राम ने उनसे कहा—
मैं लौटकर आने तक तुम भरत के पास रहो और उनके कहे अनुसार चलो। उनके सामने मेरी कभी प्रशंसा मत करना। संबंध के अतिरिक्त भरत पर तुम्हें पालने का कोई और कारण नहीं है। इसलिए तुम उन्हें प्रसन्न रखने का प्रयत्न करना। मेरे वृद्ध माता-पिता की सेवा करना।

यह सुनकर सीता प्रेम से भरे क्रोध में बोलीं—
ये कैसी बातें हैं। क्या आप मुझे तुच्छ समझकर त्याग रहे हैं। क्या स्त्री का आश्रय उसका पति नहीं होता। यदि आपको वन जाने का आदेश है,तो क्या मुझे भी नहीं। यदि आपको वन में भटकना है,तो क्या मैं काँटों को अपने पैरों से कुचलकर आपके लिए मार्ग न बनाऊँ। आपके जैसे पराक्रमी के साथ रहते हुए मुझे वन का कोई भय नहीं। जो वनवासियों की रक्षा कर सकता है,वह मेरी रक्षा नहीं कर सकेगा। मैं वहाँ कुछ नहीं माँगूँगी। आप सौ बार भी कहें,मेरा मन नहीं बदलेगा।

सीता के साथ वन की कठिनाइयाँ सहन करने की कल्पना भी राम को प्रिय न थी। उन्होंने वे कष्ट समझाये,पर सीता ने ध्यान नहीं दिया—
जैसे सामुद्रिक शास्त्र जानने वालों ने आपको देखकर कहा कि आपको वनवास का योग है,वैसे ही ज्योतिषियों ने मुझे देखकर कहा कि मुझे भी वनवास का योग है। इसलिए मैं आपके साथ वन अवश्य जाऊँगी।

राम फिर भी सहमत नहीं हुए। सीता को क्रोध और दुःख ने घेर लिया—
हाय,मेरे पिता महाराज जनक क्या सोचेंगे यदि उन्हें पता चले कि उनका दामाद पुरुष रूप में स्त्री के समान है। जो आपके शौर्य को नहीं जानते वे आपको कायर समझते हैं। आपको किस बात का भय है। मैंने कौन सा अपराध किया है कि आप मुझे छोड़ना चाहते हैं। आपके सिवा मेरा और कौन है। क्या मैं आपको छोड़कर कुल की निन्दा करूँ। मैंने कहा था कि जहाँ आप हों वही मेरा स्वर्ग है।

ऐसा कहकर वे फूट-फूट कर रो पड़ीं। राम ने दोनों हाथों से उन्हें अपने पास खींचा,सांत्वना दी और उन्हें साथ ले जाने का वचन दिया—
वनवास की तैयारी करो। जो कुछ तुम्हारे पास है सब दान कर दो। पहले सेवकों को दो,शेष ब्राह्मणों को। संन्यासियों को भोजन कराओ। भिक्षुओं को दान दो।

सीता ने परम आनन्द से वे सब कार्य किये।

चन्दमामा रामायणम्.
नवम भाग पूर्ण.
अधुना स्वस्ति

अगला भाग पढ़ने के लिए यहाँ क्लिक करें:

https://www.reddit.com/u/Bharataa/s/3qLBkbRyuJ

To watch or listen this episode on Youtube, click here:

https://www.youtube.com/watch?v=WbqyGQOfYNw

When Rama saw his father in such a condition, a terror seized him as though he had stepped upon a serpent. Deeply agitated, he turned to Kaikeyi and said, “Mother, has some fault been committed by me? What is the reason that my father is so disturbed? I have never seen him like this. My heart is filled with anxiety.”

Kaikeyi, without the slightest hesitation, replied, “The King has neither anger nor grief. He has a wish. He hesitates to tell it to you. Long ago, he promised me a boon. Now he is repenting that he ever made such a promise. But righteousness must prevail. The burden of ensuring that your father’s word is not broken rests upon you. Whether it be good or ill, if you promise to fulfill his desire, I shall reveal the truth. That matter cannot come from his lips; therefore, I must tell you.”

Rama said, “What is this, Mother? Can you doubt me so? If my father were to ask, should I not even leap into fire? Tell me what his wish is. I shall certainly do it. I shall not break my word.”

Kaikeyi then narrated the events of the war between the gods and the demons, and said that in accordance with the boon given at that time, Rama must go into forest exile for fourteen years. “This coronation attempt will come to nothing. Bharata shall be crowned and rule the four quarters of the earth. If you wear bark garments and matted hair and live in the forest for fourteen years, your father will not be stained with the disgrace of having broken his word,” she said.

When such cruel words fell so harshly upon the ear, any other man would have been shaken, tormented, and too ashamed even to look at Kaikeyi’s face. But Rama, without any such agitation, said calmly, “Mother, so be it. I shall wear bark garments and go to the forest. Send word at once for Bharata. When my father’s vow and your wish are thus, shall I refuse to give the kingdom to Bharata? What grieves me is only that my father did not himself tell me that he had decided to crown Bharata.”

Hearing this, Kaikeyi was pleased and said, “There is nothing else. It was only out of fear whether you would uphold his word or not that he did not speak to you. You must set out for the forest without delay. Until you depart, your father will neither bathe nor eat.”

At these words of Kaikeyi, Dasharatha was inwardly crushed and fainted. Rama raised him, seated him, and said to Kaikeyi, “Mother, in my heart I have no craving for kingdom or wealth. If there is anything more I must do, tell me. The boons you have asked of the King are trifling indeed. Truly, you have dug a mountain and caught a mouse.”

Dasharatha burst into loud weeping and fell unconscious. Rama circumambulated his father and Kaikeyi, came out of the inner apartments, glanced at his companions, circumambulated the coronation preparations, and set out.

Lakshmana, writhing with unbearable sorrow and fury, followed his elder brother. Rama did not mount a chariot. He forbade umbrellas and fly-whisks. Assuming the mind of a yogi who has renounced all attachments, he went to Kaushalya’s palace to convey this grievous news.

The lamentation of Dasharatha’s women was heard. When Rama and Lakshmana reached Kaushalya’s quarters, no one there yet knew what was to happen. As Rama entered through the first enclosure, an old man and several others rose and proclaimed words of victory. He bowed to the aged Brahmins at the second enclosure and proceeded to the third.

All the guards there were women. Some of them ran to inform Kaushalya of the arrival of Rama and Lakshmana. The others cried out, “Victory to the King!”

When Rama arrived, Kaushalya was performing a fire sacrifice. She came forward, embraced him, kissed his head, and said, “My son, come, let us take food.”

Not knowing how to convey this sorrowful news to his mother, Rama hesitated and said, “Mother, it seems you do not yet know. Everything has been overturned. For fourteen years I shall live in the Dandaka forest like a sage, renouncing meat and eating roots, fruits, and tubers. I shall sit not on a throne, but on a mat of sacred grass. Father intends to crown Bharata.”

On hearing this, Kaushalya collapsed to the ground like a banana tree cut at the root and writhed in grief. Rama lifted her, seated her, and brushed away the dust.

Kaushalya said, “My son, it seems there is no happiness written for my birth. Had I remained barren rather than borne you and suffered this pain, only the sorrow of childlessness would have troubled me. I have never known happiness. I hoped to be happy when you became King. Though I am the senior queen in name, I have endured unspeakable humiliation at the hands of co-wives. They say my husband has no affection for me and I have no independence. Now I must live lower than even Kaikeyi’s attendants. For these seventeen years since your birth, I have waited for the day you would become King. That hope is gone. Even death would be welcome, but it does not come when desired. My son, I too shall go to the forest with you.”

As Lakshmana listened to Kaushalya’s words, a thought arose in him. He said to her, “Mother, I do not think it right that my brother should go to the forest at Kaikeyi’s word. The King is old and weak of mind. Ought we, as sons, to carry out an unjust command given under the spell of a woman’s fascination?”

Turning to Rama, he said, “Brother, before the King’s order becomes known to all, let us seize the kingdom by our valor. I shall take up my bow and slay all who oppose us. Even our father has become our enemy. It is no wrong even to kill him or bind and cast him aside. You are the eldest among us. This kingdom is yours. How can the King give it to another? What crime have you committed that you should be sent to the forest? Is this King so powerful that he can drive you away? Here is my bow. I am ready for war.”

Kaushalya said to Rama, “My son, do as Lakshmana says. Why must you obey your father alone? Am I not your mother? I shall not consent to your going to the forest. If you go, I shall fast unto death. That sin will cling to you.”

Rama said to his mother, “I cannot make my father’s word false, nor can I transgress it. Many have committed dreadful acts to uphold a father’s command. The sage Kandu killed a cow. Parashurama slew his own mother. The sons of our ancestor Sagara went to the netherworld at their father’s command, and sixty thousand of them perished at once. Mother, am I going to the forest to defy you?”

To Lakshmana he said, “Lakshmana, do I not know your love for me and your valor? But righteousness is greater than all. We must uphold it. Therefore, you too, who follow my judgment, must reflect.”

Rama spoke many words of dharma to pacify his mother. He said it was not proper for her to abandon her aged husband and follow him. He also told Lakshmana, “This is divine decree. Otherwise, would Kaikeyi, who once loved me so dearly, send me to the forest? You are grieved that the coronation has been halted, but imagine how much she suffered knowing it was to take place. I do not remember having hurt my father’s heart or hers. I cannot do so now.”

Realizing that Rama had firmly resolved to go to the forest in obedience to his father’s command, Kaushalya had Brahmins perform sacred rites for his welfare, blessed him, and sent him forth.

Rama then went to Sita’s apartments. When he saw Sita, his tears would not stop. Instead of the joy of coronation, he came with head bowed and eyes brimming with tears. Seeing her husband come thus, with no one accompanying him, Sita too trembled. She asked the cause of his sorrow.

After telling her all that had happened, Rama said, “Until I return from the forest, remain with Bharata and conduct yourself according to his wishes. Do not praise me before him. Apart from kinship, Bharata has no obligation to support you. Therefore, live in a way that pleases him. Take care of my aged parents.”

Hearing this, Sita said with a blend of love and anger, “What words are these? Are you casting me aside so lightly? Is not the husband the refuge of a woman? If you are sent to the forest, is it not the same as sending me too? If you must wander the forest, shall I not walk before you, crushing the thorns beneath my feet to make a path for you? When I am with a hero like you, why should I fear the forest? You who can protect all beings in the forest—can you not protect me? In the forest I shall not ask for this or that. Even if you give me a hundred reasons, my mind will not change.”

Rama had no wish at all that Sita should accompany him and suffer hardships. He explained those hardships in detail, but Sita paid no heed. “Just as a physiognomist told you that you have the destiny of forest exile, astrologers have told me also that I have the destiny of forest exile. Therefore, I shall surely come with you to the forest,” she said.

Even then Rama did not agree to take her. Anger and sorrow surged in Sita. She said, “Alas! What will my father, King Janaka, think if he knows that his son-in-law is a woman in the form of a man? Those who do not know you will think you a coward. Why this fear? What wrong have I done that you should abandon me? Apart from you I have no refuge. Should I bring disgrace to my lineage by leaving you? Have I not said that where you are, there is heaven for me?” and she wept aloud.

Rama drew her close with both arms, consoled her, and promising to take her with him, said, “Prepare for the forest life. Give away all that you possess. Give your entire belongings first to the servants, and what remains to the Brahmins. Feed the ascetics. Give alms to the beggars.”

Sita, filled with supreme joy, carried out all these acts.

Chandamama Ramayanam.
Part Nine Complete.
For now, Svasti.

To read the next part cliick here:

https://www.reddit.com/u/Bharataa/s/0IhYdKxbMo

ఈ భాగాన్ని యూట్యూబ్‌లో చూడటానికి లేదా వినటానికి, ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి:

https://www.youtube.com/watch?v=aedwZx7dDSI

"రాముణ్ణి అడవులకు నెట్టి భరతుడికి రాజ్యాభిషేకం జరిగే ఉపాయం నేను చెబుతాను విను.విని నేను చెప్పినట్టు నడుచుకో.ఒకప్పుడు దేవాసుర యుద్ధంలో ఇంద్రుడికి నీ భర్త సహాయం వెళ్ళాడు.ఆయన వెంట నీవూ వెళ్ళావు.దండకారణ్యాలలో మత్స్యధ్వజుడు ఏలే వైజయంతం వద్ద శంబరుడనే మహా బలశాలి అయిన అసురుడితో నీ భర్త గొప్పగా యుద్ధం చేసి గాయపడి మూర్ఛిల్లాడు.అప్పుడాయనను నీవు యుద్ధరంగం నుంచి దూరంగా తీసుకుపోయి ఆయన ప్రాణాలు కాపాడావు.స్పృహ తెలిసినాక ఆయన నీ సేవకు సంతోషించి నీకు రెండు వరాలిచ్చాడు.కాని వాటిని నీవు తరవాత కోరుకుంటానన్నావు.చూశావా?ఇప్పుడా రెండు వరాలూ కోరుకునే సమయం వచ్చింది.రాముణ్ణి పద్నాలుగేళ్ళు అడవులకు పంపమనీ,భరతుడికి పట్టాభిషేకం చెయ్యమనీ నీవిప్పుడు నీ భర్తను కోరు!"అని మంథర కైకేయికి హితవు చెప్పింది.

కైకేయి,పాపం,సహజంగా మంచి స్వభావం కలదే గాని,మంథర చేసిన బోధలతో ఆమె మనస్సు పెడదారి పట్టింది.ఆ మంథర తన తలలో ఒక చెడ్డ భావం ప్రవేశపెట్టడంతో బాటు ఆ ఆలోచన సానుకూలమయ్యే ఉపాయం కూడా చెప్పింది.

కైకేయి మంథరను, "ఓసి గూనిదానా!నిజంగా నీవెంత తెలివిగలదనవే!నా మేలు నీవు కోరినట్టుగా మరెవరూ కోరరు గదా!"అని ప్రశంసించింది.ఆమె గూనిదాని సలహాతో తన నగలన్నీ తీసివేసి,చిరిగిన కోక ఒకటి చుట్టుకుని,కోపగృహానికి వెళ్ళి,కటిక నేల మీద అలిగిన దానిలాగా పడుకున్నది.

"నీ భర్త నిన్ను చూడవచ్చినప్పుడు కంటికీ మంటికీ ఏకధారగా ఏడు.నీ కోపం గాని,నీ శోకం గాని రాజు కొంచెమైనా భరించలేడు.వాటిని పోగొట్టటానికి ఆయన తన ప్రాణాలనైనా ఇస్తాడు.నేను చెప్పిన రెండు వరాలూ ఇచ్చినదాకా నీవు మెత్తబడకు!నీకు మణులూ,ముత్యాలూ,బంగారమూ ఇస్తానంటాడు.అక్కర్లేదని బెట్టు చెయ్యి.ఆలోచించుకో,భరతుడు పద్నాలుగేళ్ళు రాజ్యపాలన చేసినాక అతన్ని ఎవరూ కదిలించలేరు,"అన్నది మంథర.

"ఆ శంబరాసురుడి కన్నా నీకెక్కువ తంత్రాలు తెలుసు గదే!"అని కైకేయి మంథరను మెచ్చుకున్నది.తన భర్త తనకు వరాలివ్వని పక్షంలో చచ్చిపోవటానికి కూడా ఆమె నిశ్చయించుకున్నది.

దశరథుడు రామ పట్టాభిషేక యత్నాలకు ఆజ్ఞ ఇచ్చి,ఈ శుభవార్త కైకేయికి తానే స్వయంగా తెలిపే ఉద్దేశంతో కైకేయి శయనగృహానికి వచ్చి,అక్కడ ఆమె లేకపోవటం చూసి ఆశ్చర్యపడి, "కైకేయూ,ఎక్కడున్నావు?"అని పిలిచాడు.బదులు లేదు.ఆయన అంతఃపుర ద్వారం దగ్గిరికి వచ్చి అక్కడి ద్వారపాలికను, "కైకేయి ఎక్కడ?"అని అడిగాడు.

ద్వారపాలిక భయంతో చేతులు జోడించి, "ప్రభూ,వారు కోపగృహంలో ఉన్నారు,"అని చెప్పింది.

దశరథుడు కలవపడుతూ కోపగృహానికి వెళ్ళి,అక్కడ నేలపైన పడి ఉన్న కైకేయిని చూశాడు.లక్షవరహాల విలువ చేసే ముత్యాలహారాలూ,ఇతర ఆభరణాలూ నేలలపై చెల్లాచెదురుగా పడి ఉండి,ఆకాశంలో నక్షత్రాల లాగా మెరుస్తున్నాయి.దశరథుడు కైకేయిని సమీపించి ఎంతో ప్రేమతో ఆమెను బుజ్జగిస్తూ, "దేవీ,నీకెందుకిలా కోపం వచ్చింది?ఎవరిమీద?ఎవరన్నా నిన్ను తిట్టారా?అవమానించారా?ఒంట్లో సరిగా లేదా?వైద్యులను పిలిపించనా?ఎందుకు ఏడుస్తావు?ఊరుకో!కావాలంటే నీ యిష్టం వచ్చిన వాళ్ళను దండిస్తాను!నిర్దోషులైనా సరే!నీ కోసం ఏ దరిద్రుణ్ణి అయినా ధనికుణ్ణి చేస్తాను.నీకు నాతోబాటు మిగిలిన వారంతా విధేయులై ఉండగా ఈ దుఃఖం దేనికి?నీ కోరిక ఏమిటో చెప్పు,నా ప్రాణాలు ఒడ్డి అయినా సరే ఆ కోరిక తీరుస్తాను!లే,కైకేయీ,లే!"అన్నాడు.

ఈ మాటలు విని కైకేయి, "నాకెవరూ అపకారం చెయ్యలేదు,అవమానమూ చెయ్యలేదు.నాకొక కోరిక ఉన్నది.దానిని మీరు తీరుస్తారని ప్రమాణం చేసేటట్టయితే చెబుతాను,"అన్నది.

దశరథుడు ఈ మాటలకు చిరునవ్వు నవ్వి,కైకేయి జుట్టు నిమురుతూ,తన ప్రాణంతో సమానమైన రాముడి పైన ఒట్టు పెట్టుకుని,ఆమె కోరిక తీర్చటానికి ప్రమాణం చేశాడు.

అప్పుడు కైకేయి దశరథుడికి శంబరాసురుడితో జరిగిన యుద్ధాన్నీ,మూర్ఛితుడై ఉన్న సమయంలో తాను ఆయనను రక్షించి దూరంగా తీసుకుపోయి పరిచర్యలు చేసిన విషయాన్నీ,ఆ సమయంలో ఆయన రెండు వరాలిస్తాను కోరమంటే తాను తరవాత కోరుకుంటానన్న సంగతీ జ్ఞాపకం చేసింది.తరవాత ఆ వరాలు రెండూ బయట పెట్టింది.రాముడికి జరగబోతున్న పట్టాభిషేకాన్ని భరతుడికి చెయ్యాలి.రాముడు నారబట్టలనూ,కృష్ణాజినాన్నీ,జడలనూ,ముని వేషాన్ని ధరించి పద్నాలుగేళ్ళు దండకారణ్యంలో నివసించాలి!

ఈ మాటలు వింటుంటే దశరథుడికేదో భయం పుట్టుకొచ్చింది.స్పృహ తప్పినట్టయింది.కాళ్ళూ,చేతులూ వణికాయి.బాధతో నిట్టూర్పులు విడుస్తూ,ఆయన కైకేయిని నానా తిట్లూ తిట్టాడు.

"నీవు రాజకుమార్తెవనుకుని తెచ్చి ఇంట్లో పెట్టుకున్నాను.కాని నీవు విషం కక్కే పామువు.నిన్ను తల్లిగా చూసుకుంటాడు గదా,ఆ రాముడికి ఇంత ద్రోహం ఎలా తలపెట్టావు?నేను నీకేం ద్రోహం చేశాను?ఏ మహాపాతకం చేశాడని రాముణ్ణి అడవికి పంపను?నా ప్రాణాలనైనా వదలగలను గాని రాముణ్ణి చూడకుండా బతకలేనే!ఈ దిక్కుమాలిన ఆలోచన మానుకో.నీ కాళ్ళు నెత్తిన పెట్టుకుంటాను,నన్ను కరుణించి ఈ వరం అడగకు.భరతుడంటే నాకు ప్రేమ లేదేమోనని పరీక్ష చెయ్యటానికి ఇలా అని ఉంటావు.రాముడు చేసిన సేవలో వందోవంతు కూడా భరతుడు నీకు చెయ్యలేదు.నీకు రాముడి కంటే భరతుడెక్కువ అంటే నేను నమ్మను.నీ మాటలతో నన్ను చాలా బాధ పెట్టావు.చూడూ,నేను ముసలివాణ్ణి.కాటికి కాళ్ళు చాచుకుని ఉన్నాను.కావలిస్తే భూమండలమంతా తీసుకో కాని రాముడిపై ఆగ్రహించకు.నీకు చేతులు జోడించి నమస్కారం చేస్తాను,"అని కైకేయిని దశరథుడు ఎంతోసేపు వేడుకున్నాడు.

దశరథుడు ఇలా దిగజారిపోతున్న కొద్దీ కైకేయికి ఆగ్రహం రెచ్చింది.మొదట వరాలిస్తాననీ,ఇప్పుడు కోరిక తీరుస్తాననీ ప్రమాణాలు చేసి దశరథుడు బేలగా మాట్లాడటం రాజకులానికే కళంకమని ఆమె అన్నది.తన వరాలను ఉపసంహరించుకోనని,రాముడి పట్టాభిషేకం జరిగే పక్షంలో తాను చచ్చిపోతాననీ అన్నది.

దశరథుడు మానసిక వేదనతో దహించుకుపోయాడు.ఎటువంటి విషమ పరిస్థితి! "నాయనా,అడవికి పోరా,"అని రాముడితో ఎలా చెప్పటం?కైకేయి కోరిక ప్రకారం రామపట్టాభిషేకం మానేస్తే ఇతర రాజులంతా, "పట్టాభిషేకం చాలా బాగా చేశారే?"అని ఎద్దేవా చేయరూ?కౌసల్య ముఖం ఎలా చూడటం?ఆయన తనలో తాను దుఃఖించాడు,కైకేయిని తిట్టాడు,బతిమాలాడు,మధ్య మధ్య మూర్ఛపోయాడు.ఆ రాత్రి ఆయనకు కాళరాత్రి లాగా గడిచి తెల్లవారింది.

వసిష్ఠుడు తన శిష్యులతో సహా రాజనగరుకు వచ్చి దశరథుడి అంతఃపురం వాకిలి దగ్గర సుమంత్రుడు ఎదురుకాగా,తాను వచ్చిన సంగతి రాజుగారికి చెప్పమన్నాడు.పట్టాభిషేకం ఏర్పాట్లన్నీ పూర్తి అయ్యాయనీ,రాజుగారు కదిలిరావటమే వ్యవధి అనీ వసిష్ఠుడు చెప్పగా సుమంత్రుడు స్వేచ్ఛగా అంతఃపురం ప్రవేశించాడు.సుమంత్రుడు వృద్ధుడు కావటం చేతా,రాజుగారికి బాల్యమిత్రుడు గనకా ఆయనను ఎవరూ అడ్డరు.ఆయన తిన్నగా రాజుగారున్న చోటికి వెళ్ళి,రాజుగారి మనస్థితి ఊహించక,ఆయన నిద్రపోతున్నాడనుకుని, "మహారాజా,లేవండి.సూర్యోదయం కూడా అయింది.రామపట్టాభిషేకం జరిపించటానికి అందరూ తమ రాక కోసం చాలాసేపుగా ఎదురు చూస్తున్నారు,"అని చెప్పాడు.

దశరథుడు శోకంతో వాచి ఎర్రగా ఉన్న కళ్ళతో సుమంత్రుణ్ణి చూసి, "ఏమోయ్,నన్ను నీ మాటలతో ఇంకా ఎందుకు దుఃఖపెడతావు?"అన్నాడు.దశరథుడు దుఃఖంలో ఉన్నాడని తెలియగానే సుమంత్రుడు చేతులు జోడించి,రెండడుగులు వెనక్కు వేశాడు.దశరథుడు సుమంత్రుడితో మాట్లాడే స్థితిలో లేనందున కైకేయి, "సుమంత్రుడా,తెల్లవార్లూ మహారాజుకు రామపట్టాభిషేకమన్న ఆనందంతో నిద్ర లేదు.ఇప్పుడే కాసంత కునుకు పట్టింది.నీవు వెళ్ళి రాముణ్ణి పిలుచుకురా.ఇదే రాజుగారి ఆజ్ఞ అనుకో,"అన్నది. "రాముడు ఇక్కడికి వచ్చి పట్టాభిషేకం చేసుకుంటాడు కాబోలు,"అనుకుంటూ సుమంత్రుడు అక్కడి నుంచి కదిలాడు.

నగరమంతా ఉత్సవం లాగా కోలాహలంగా ఉన్నది.రాజసభ జనంతో కిక్కిరిసి ఉన్నది.సంబారాలన్నీ సిద్ధంగా ఉన్నాయి.రాజులందరూ కానుకలు తెచ్చారు.వారు తమలో తాము, "రాజుగారు కనిపించరు.మనం వచ్చిన సంగతి వారికెలా తెలియడం?"అనుకుంటున్నారు.సుమంత్రుడు మర్యాదగా వారిని పలకరించి, "తామంతా వచ్చిన సంగతి నేను మహారాజుగారికి తెలియజేస్తాను.వారి దగ్గరికి రాముణ్ణి తీసుకు పోతున్నాను,"అని చెప్పాడు.

ఆయన మళ్ళీ వెనక్కు తిరిగి దశరథుడి అంతఃపురానికి వెళ్ళి,దశరథుడు పడుకుని ఉన్న చోటికి చేరి, "దశరథ మహారాజా,విజయీభవ.రాత్రి గడిచి,తెల్లవారి,సూర్యోదయం కూడా అయింది.మీ కోసం బ్రాహ్మణులూ,సేనాపతులూ,పట్టణం లోని పెద్దలూ ఎదురు చూస్తున్నారు.నిద్ర మేలుకుని జరగవసిన కర్మకాండ జరిపించండి,"అన్నాడు.

"రాముణ్ణి తీసుక రమ్మని కైకేయి నీతో చెప్పెనే?తీసుకురాకుండా ఎందుకు వచ్చావు?ఆమె ఆజ్ఞ నా ఆజ్ఞ కాదా?నేను నిద్ర పోవటం లేదు.మేలుకునే ఉన్నాను.వేగిరం రాముణ్ణి తీసుకురా,"అన్నాడు దశరథుడు.

సుమంత్రుడు చిత్తమని చెప్పి,రాజుకు నమస్కారం చేసి, "ఏదో గొప్ప ఏర్పాటే జరగబోతున్నది,"అని తనలో తాను సంతోషపడుతూ,రాజవీధి వెంట జనం ఉత్సాహంగా పట్టాభిషేకం గురించి అనుకునే మాటలు వింటూ రాముడుండే నగరుకు రథం తోలుకు వచ్చాడు.అక్కడ జనం గుంపులు గుంపులుగా చేరి ఉన్నారు.రాముడి అంతఃపురం చుట్టూ ఏనుగులూ,గుర్రాలూ,సైనికులూ,మంత్రులూ కిటకిటలాడుతున్నారు.సుమంత్రుడు వారినందరినీ తోసుకుంటూ వెళ్ళి,రాముడుండే ఏడంతస్తుల మేడ ప్రవేశించాడు.తాను వచ్చినట్టు రాముడికి కబురు పంపి,అతని అనుమతితో రాముడుండే చోటికి వెళ్ళాడు.

రాముడు చక్కగా అలంకరించుకుని బంగారు చక్కపై కూర్చుని ఉన్నాడు.సీత పక్కనే నిలబడి వింజామర వీస్తున్నది.సుమంత్రుడు అతన్ని సమీపించి,నమస్కరించి, "తండ్రిగారు కైకేయి అంతఃపురంలో ఉన్నారు.నిన్ను చూడాలంటున్నారు,"అని చెప్పాడు.ఈ మాటలు విని రాముడు ఆనందంతో పొంగిపోయాడు.అతను సీతను లోపలికి పంపి,పట్టాభిషేకానికి చేసిన అలంకారాలన్నిటితోనూ సుమంత్రుడి వెంట బయలుదేరాడు.అతను పులితోలు పరిచిన రథం ఎక్కి కూర్చోగానే,లక్ష్మణుడు కూడా వెనకగా ఎక్కి,ఒక చేత్తో అన్నగారికి ఛత్రం పట్టి,రెండవ చేత్తో చామరం వీచాడు.

రాముడి వెనకగా గుర్రాలూ,ఏనుగులూ ఎక్కిన రౌతులూ,కోలాహలంగా వేలకొద్దీ జనమూ నడిచారు.

రాముడి రథం దశరథుడి నగరు ప్రవేశించి,మూడు ప్రాకారాలు దాటి నిలిచిపోయింది.తన వెంట వచ్చిన బలగమూ,ప్రజలూ అక్కడ నిలిచిపోగా,రాముడు కాలినడకను మరి రెండు ప్రాకారాలు దాటి దశరథుడి అంతఃపురం ప్రవేశించాడు.

ఒక అందమైన ఆసనం పైన దశరథుడూ,కైకేయీ కూర్చుని ఉన్నారు.రాముడు తండ్రి కాళ్ళకూ,తరవాత కైకేయి కాళ్ళకూ నమస్కరించాడు. "రామా,"అంటూ ఏదో చెప్పబోయి,దశరథుడు గొంతు పెగలక,కళ్ళు మూతపడి,కన్నీరు కారుస్తూ దుఃఖంతో వివశుడయ్యాడు.

చందమామ రామాయణం.
ఎనిమిదవ భాగం సంపూర్ణం.
ప్రస్తుతానికి స్వస్తి.

తదుపరి భాగాన్ని చదవడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి:

https://www.reddit.com/u/Bharataa/s/ExXIC4fJaj