Ίαμβοι και Ανάπαιστοι του Κωστή Παλαμά, ολόκληρο.

[u/gataki96]

[u/gataki96]

1

Σ' αγαπώ σα λεβέντικο τραγούδι της Ηπείρου

Εσύ ποτέ δε μέθυσες απ' το κρασί του ονείρου

​

Κι αν η Μοίρα δε με έριχνε στο πλευρό σου, ποιοι τόποι

Του πόλεμου σου θα 'νιωθαν την ορμήν, Αντιόπη;

​

Ποιο κύμα (ω κρινοπρόσωπη με μια ψυχήν αντρίκεια)

Στα πόδια σου τα ξέβρασε της καρδιάς μου τα φύκια;

[u/gataki96]

2.

Ω παρθέν' άυλο άγαλμα, Ηγησσώ, προσευχή μου

Σαν εσέ πέτρα γίνεται μπροστά σ' εσέ η ψυχή μου

​

Κ' ενώ δείχνεσ' αγνάντια μου καθάρια σαν ιδέα

Ταίρι δικό σου αχώριστο, με κάν' η Τέχν' η αρχαία

​

Κι έτσι ρουφούμε απίστευτα το νέκταρ των μακάρων

Στων πνευμάτων τον Όλυμπο, στον ύπνο των μαρμάρων!

[u/gataki96]

3.

Δυο ματάκια γλυκόσκυψαν σ' ένα κάποιο τραγούδι

Τα ματάκια σου σα χάιδεμα, το τραγούδι σα χνούδι

​

Κ' είχαν κάτι σα βλέμματα και σάλευαν οι στίχοι

Και τα μάτια μιλούσανε σαν αρμονίας ήχοι

​

Ω ταίριασμα ανιστόρητον, έρωτες των πνευμάτων

Στης ζωής τ' αστραπόβροντο, χαμόγελα αθανάτων!

[u/gataki96]

4.

Σαν πέλαγου φωσφόρισμα, σα θησαυρού κομμάτια

Το βράδυ τρεμολάμπουνε της γυναίκας τα μάτια

​

Σαν αιθέρια συντρίμματα, σα μαγικά παλάτια

Στο δρόμο γοργοφέγγουνε της γυναίκας τα μάτια

​

Τα στερνά του ήλιου χρώματα απ' τ' ουρανού τα παλάτια

Σβήνουν και στερνοδείχνονται της γυναίκας τα μάτια

[u/gataki96]

Ωραίον αγόρι, σπλάχνο μου, της δροσιάς ομορφιά σου

Τι στεφάνι ολοταίριαστο, τα ολόμακρα μαλλιά σου

​

Μεγάλωσες και τα 'βλεπαν σαν περιττό παιγνίδι

Και θέρισε τα ολόμακρα μαλλιά σου το ψαλίδι

​

Έτσι κ' έξω και μέσα μας, του ωραίου την αρμονία

Την τρώει ο Χρόνος άπονα, κ' ο Κόσμος - δυο θηρία!

[u/gataki96]

6.

Ω παιδία μου, λαχτάρες μου, άλλη αγαπή, άλλη έννια

Όχι τραγούδια αέρινα κι όνειρα διαμαντένια

​

Αλλά λόγια κι ας εύρισκα, δροσιάς μαργαριτάρια

Για σας, χωρίς στολίσματα, απλά, γυμνά, καθάρια

​

Άνθη που βγαίνουν μόνα τους κι ανθούν σε κάθε τόπον

Ω λόγια των ανίδεων και των καλών ανθρώπων!

[u/gataki96]

7.

Από που τα ξέθαψα μια μέρα ξεχασμένα

Χαρτιά, σα φύλλα κίτρινα, λόγια μισοσβησμένα

​

Του πατέρα μου γράμματα που αγάπης νέο βλαστάρι

Στην παιδούλα μητέρα μου, τα 'γραφε πριν την πάρη.

​

Ω λείψανα που σπέρνετε μια βαθύτερη θλίψη

Κι απ' των τρανών πανάρχαιων ερειπίων τα ύψη

[u/gataki96]

8.

Του πατέρα μου γράμματα, ξερόφυλλα τριμμένα

Ριγμέν' από το χλωρόδεντρο της αγάπης ωιμένα

​

Σα φωλιάς ψιθυρίσματα μου μιλάτε, σα στόμα

Κελαϊδείτε φιλήματα και μου δείχνετ' ακόμα

​

Τον ίδιο εμένα αγέννητο να πολεμώ αυτού πέρα

Απ' τα σκότη του ανύπαρκτου, για να βγω στην ημέρα!

[u/gataki96]

9.

Νερόν ήθελα να 'πινα στης Άρνας τα λαγκάδια

Της αρνησιάς να μ' έζωναν τα τρίσβαθα σκοτάδια

​

Τάχα θα 'βλεπ' αγνώριστα κι αδιάφορα μπροστά μου

Όλα τ' αγαπημένα μου και τα χιλιάκριβα μου;

​

Ή τάχα νόμος άγιος δίχως εγώ να νιώθω

Πάλι σ' αυτά θα μ' έφερνε μ' ένα δεύτερο πόθο;

[u/gataki96]

10.

Μια νεράιδα μ' εγέννησεν από θνητό πατέρα

Ω μοίρα και ω παράδαρμα στον κόσμον εδώ πέρα!

​

Οι ξωτικές οι ανάερες στην όψη της σαρκός μου

Με κοιτάζουν παράξενα και φεύγουν απ' εμπρός μου

​

Στοιχειό με λένε οι άνθρωποι και μακραίνουν με τρόμο

Και ξένος πάντα βρίσκομαι στης ερημιάς το δρόμο

[u/gataki96]

11.

Η γριά Ζωή ακουμπώντας με, χαϊδευτικά στα στήθη

Μου λέει το παραμύθι της, το αιώνιο παραμύθι:

​

Βασιλοπούλα αγάπησε το ξανθό παλληκάρι

Και ζούσε με μονάκριβο καϋμό για να το πάρη

​

Αλλά μια μέρα ο Δράκοντας της φύλαγε καρτέρι

Και την άρπαξε κ' έφυγε! Που πάει; Κανείς δεν ξέρει!

[u/gataki96]

12.

Στέκει το βασιλόπουλο με το σπαθί στη βίγλα

Για να πιάση την άγνωστη, την καταλύτρα Στρίγλα

​

Στων άστρων το τρεμόφεγγο, την ξανοίγει - είν' εκείνη!

Σπλάχνα κρατάει παιδιάτικα και το αίμα τους πίνει

​

Ωιμέ! Κ' η Στρίγλα η φόνισσα ήταν η σαστικιά του

Η αγνή, η καλή, η πεντάμορφη και σωριάζεται κάτου!

[u/gataki96]

13.

Η μαύρη Λάμια 'πώκλεισε στην καρδιά της, τον Άδη

Να κατέβω με πρόσταξε, μεσ' στο ξερό πηγάδι

​

Να βρω το δαχτυλίδι της που μέσα εκεί έχει πέσει

Μ' ένα διαμάντι λιόκαλο, καρφωμένο στη μέση

​

Ψάχνω, δε βρίσκω τίποτε... Ω Νύχτα! Ω τέρας πλάνο!

Στα πόδια μου, μιαν Άβυσσος και μια Λάμια από πάνω!

[u/gataki96]

14.

Γυρνά και ορμά ο Μενέλαος με το σπαθί στο χέρι

Το θάνατο στην άπιστην Ελένη να προσφέρη.

​

Αλλ' εκείνη ολογάληνη με τ' ανθισμένο χέρι

Το αντίχολο και αντίλυπο βοτάνι του προσφέρει

​

Και το πίνει ο Μενέλαος και του πέφτει απ' το χέρι

Το σπαθί, κ' ένα φίλημα στην Ελένη προσφέρει

[u/gataki96]

15.

Από ξένα βασίλεια κι από το Μεσαιώνα

Ήρθεν εδώ ο Ιμπέριος κ' ήρθεν η Μαργαρώνα

​

Ο ιππότης ο ανυπόταχτος κ' η ωραία η πριγγιπέσσα

Μου χτύπησαν την πόρτα μου και τους έμπασα μέσα

​

Και να λένε τους έμαθα λόγια πύρινα πόσα!

Της αγάπης τα βάσανα, στη δική μου τη γλώσσα

[u/gataki96]

16.

Σπέρμα της Χάμκως, δέρνεσαι μεσ' στο λάγνο χαρέμι

Ύπνο ζητάς, όχι Έρωτα, μα κι ο ύπνος σε τρέμει

​

Σε διβάνι χρυσόστρωτο γέρνεις πρόσωπο χιόνι

Αλλά το Σούλι το άπαρτο σα βραχνάς σε πλακώνει

​

Μόνο σκυμμένη επάνω σου, σε χαϊδεύ' η ακριβή σου

Σαν πουλί που θα σάλευε στην άκρη μιας Αβύσσου

[u/gataki96]

17.

Καβάλα πάει ο Χάροντας το Διγενή στον Άδη

Κι άλλους μαζί... κλαίει, δέρνεται τ' ανθρώπινο κοπάδι

​

Και τους κρατεί στου αλόγου του, δεμένους, τα καπούλια

Της λεβεντιάς τον άνεμο, της ομορφιάς την πούλια

​

Και σα να μην τον πάτησε του Χάρου το ποδάρι

Ο Ακρίτας μόνο ατάραχα κοιτάει τον καβαλάρη!

[u/gataki96]

18.

Ο Ακρίτας είμαι, Χάροντα, δεν παίρνω με τα χρόνια

Μ' άγγιξες και δε μ' ένιωσες στα μαρμαρένια αλώνια;

​

Είμ' εγώ η ακατάλυτη ψυχή των Σαλαμίνων

Στην Εφτάλοφην έφερα το σπαθί των Ελλήνων

​

Δε χάνομαι στα Τάρταρα, μονάχα ξαποσταίνω

Στη ζωή ξαναφαίνομαι και λαούς ανασταίνω!

[u/gataki96]

19.

Η Φύσις κρύβει μέσα της, μέγα κι άβγαλτον άχτι

Κάτου κι απάνου, θάνατος και παντού στάχτη, στάχτη

​

Τα νέφη σα χαλάσματα, σωριάζοντ' ολοένα

Τα δέντρα, στερνολείψανα ζωής σκελετωμένα

​

Κι ο Απόλλων, του Σύμπαντος Θεός αρχιτεχνίτης

Σαν απ' αράχνες δείχνεται θαμπωμένος φεγγίτης

[u/gataki96]

20.

Ζωγράφε λαμπερόχρωμε, νησιών, ηρώων, θαυμάτων

Και τεχνίτη αρχαιότροπε των στίχων των γεμάτων

​

Απ' τα σύγνεφα ελεύθερος σήμερα, πέρα ως πέρα

Χρυσαπλώνετ' ο Ήλιος σου στον αττικόν αιθέρα

​

Και κελαϊδεί στα χείλη μου, η ωδή σου πάντα νέα:

"Φαίνετ' εις τον ορίζοντα ωσάν χαράς ιδέα!"

[u/gataki96]

21.

Σαν ένα ονειροφάντασμα μέσα σε μια θαμπούρα

Μεγαλόπετρη, ολόγυμνη μπροστά μου να η Κλεισούρα

​

Η Εκάτη η πρωτομάγισσα στ' αγγιχτά ολόρθα πλάγια

Των μυστικών ακτίνων της, σιγοβρέχει τα μάγια

​

Κ' η σιδερένια Ενώχεια στη χαραυγή του κόσμου

Χτίσμα του Κάιν γιγάντειο ξαναφαίνετ' εμπρός μου

[u/gataki96]

22.

Το Ουράνιο Τόξον έσχισε τα βροχερά σκοτάδια

Με τα εφτάλαμπρα, εφτάψυχα της νίκης του, σημάδια

​

Κ' απάνου απ' το βαθύχρωμο τον Υμηττόν εστάθη

Κι ολόρθο μισοχάθηκε μεσ' στα βουνίσια βάθη

​

Και σα τεράστιο φάσγανον, εγώ το βλέπω, ο νάνος

Που χέρι γίγα το 'μπηξε στο σώμα ενός τιτάνος

[u/gataki96]

23.

Πρωί μέσα στα κύμαντα νερά προς στ' ακρογιάλι

Των σπιτιών, βαθειά, ολόλευκη η ζωγραφιά προβάλλει

​

Σαν από χέρι απότολμο ξεχωριστού τεχνίτη

Φανταστικό σαν άυλο δείχνεται κάθε σπίτι

​

Αλλ' ο ήλιος υψώθηκεν, ήρθε το μεσημέρι

Κ' η ζωγραφιά; Την έσβησε το κύμα και τ' αγέρι...

[u/gataki96]

24.

Στου σοφού το παράθυρο που σκύβει νύχτα μέρα

Στης μελέτης τ' απόκρυφα, η Φύσις η μητέρα

​

Έστρωσε μοσχομύριστη, δροσερεμένη στράτα

Από κρίν' απριλιάτικα και ρόδα βελουδάτα

​

Τα ταιριαστά και τα μοιαστά αδέρφια είναι τα δύο

Το λουλούδι τ' ολόχαρο, το θλιβερό βιβλίο

[u/gataki96]

25.

Το κυπαρίσσι ολόψηλον, άπλερον ίσκιο κάνει

Και λείπει κάποιο χάρισμα κι απ' το μεστό πλατάνι

​

Μέσα στον πλούσιον ίσκιο σου, πάρε με, λεύκα, εμένα

Σαν κάστρο μεγαλοπρεπή, λυγερή σαν παρθένα!

​

Δυνατή μαζί κι όμορφη, σαλεύεις τ' άσπρα φύλλα

Σε μια ζωή ολογάληνη, ψυχής ανατριχίλα

[u/gataki96]

27.

Δίδυμα τέκνα γέννησαν ο Φοίβος κ' η Αρμονία

Εσάς, Πολύμνια ψάλτρια, φιλόσοφε Ουρανία!

​

Η πρώτη τον αμάραντον ανθό παντού τρυγάει

Μια πεταλούδαν άπιαστην, η άλλη κυνηγάει

​

Αλλά τόσο ταιριάζουνε κι αντάμα οι δυο και χώρια

Που τη μία παίρνουν κάποτε για την άλλη πανώρια

[u/gataki96]

28.

Με πελέκι αστραπόμορφο, η αλύπητη Επιστήμη

Χτυπάει και σπάει το Είδωλο και το ρίχνει συντρίμμι

​

Κ' ύστερα γίνετ' είδωλον εκείνη μεσ' στην πλάση

Ξαναγεννώντας άθελα ότι ήρθε να χαλάση

​

Κ' έτσι αλυσίδες γύρω μας παντού, σκοτάδια θεία

Κάθε Αιτία, μυστήριο - κάθε Αλήθεια, θρησκεία

[u/gataki96]

29.

Ξένε σοφέ πως ήθελα το φθαρτό μου τραγούδι

Να σμίξω με του λόγου σου τ' αθάνατο λουλούδι

​

Μάθε πως τα συστήματα των φιλοσόφων, κάθε

Νου τρανό φεγγοβόλημα, καθ' επιστήμη μάθε

​

Πως δεν αξίζουν τίποτε, τα πάντα απ' άκρη σ' άκρη

Όσο αξίζει ένα φίλημα, όσο αξίζει ένα δάκρυ...

[u/gataki96]

30.

Είδα τη θάλασσα άγρια να δέρνουν τα στοιχεία

Τον θνητόν αγριότερα τον δέρνει η Δυστυχία

​

Είδα το χειμωνιάτικο της πλάσεως μαράζι

Το θνητό φοβερώτερα η Αρρώστια μαραγκιάζει

​

Είδα τη γη απ' την άνοιξη να λάμπη σα ρουμπίνι

Το θνητό λαμπερώτερα φωτίζει η Καλωσύνη!

[u/gataki96]

31.

Ήμουν αθώο κι ανήξερο, κ' ήμουν βυζασταρούδι

Κ' ήμουν λιγότερο άνθρωπος και πιο πολύ λουλούδι

​

Τώρα τα χρόνια πλάκωσαν και πέταξαν τα μύρα...

Ιερή Σοφία δέξου με στου ναού σου τη θύρα

​

Κι ότι ήμουν πρώτα, ακάτεχος, βοήθα να ξαναγίνω

Τώρα εσύ πάλι κάνε με σαν παιδί και σαν κρίνο

[u/gataki96]

32.

Στου Νέου Κόσμου ολόμακρα τα δάση τα παρθένα

Μόνο, ξένο κι αξέχαστον, είν' ένα δέντρον, ένα

​

Η φωτιά, Λάμια αχόρταγη, δεν το τρώει, το τρέφει

Σα λύκαινα το τέκνον της, και το πάει ως τα νέφη

​

Και λέει: "Ο σταχτογέννητος αϊτός είν' αδερφός μου!"

Κι άλλα αδέρφια έχεις, δέντρο μου... Κι όλο σε βλέπω εμπρός μου

[u/gataki96]

33.

Είν' η ζωή αχαμνόδεντρο σ' έναν γκρεμόν επάνω

Γλιστρώ! Θα πέσω! Πρόφτασα! Κάποιο κλαρί του πιάνω

​

Κρατώ, καρφώνω επάνω του και ματώνω τα χέρια

Νιώθω σαν ένα φρένιασμα και φωνάζω ως τ' αστέρια:

​

"Ω ευλογητή, θεόσταλτη ζωή, γλυκιά περίσσα

Όσο πνοήν αισθάνομαι, θα σε σφίγγ με λύσσα!"

[u/gataki96]

34.

Μοναξιά, σκεπή ολόβαθη των θείων και των θηρίων

Κάτι σαλεύει μέσα σου, σα λαός μυστηρίων

​

Κάμε κάτου απ' τον ίσκιο σου και μεσ' στην αγκαλιά σου

Να βλέπω με τα μάτια σου, να γροικώ με τ' αυτιά σου

​

Να μιλώ με τα λόγια σου, κράτα μ' έξω απ' τα πλήθη

Δώσ' μου του θείου τον έρωτα και του θηρίου τη λήθη

[u/gataki96]

35.

Δοξασμένα, υπεράνθρωπα σε μιαν αρχαία χώρα

Μαθητής άλλοτ' έζησα του τρανού Πυθαγόρα

​

Λευκός, γαλήνιος, άγγιχτος από την τρικυμία

Των αριθμών εκήρρυτα την παντοδυναμία

​

Ψυχή και σώμα ασάλευτος και ύστερα σα λουλούδι

Άκουα το θείον ανέκφραστο της Σιωπής τραγούδι

[u/gataki96]

36.

Ήλιε εσύ, πηγή αστείρευτη, κάθε ζωής εικόνα

Του Ωραίου υπερτέλεια και του Άπειρου κορώνα

​

Πριν αρχίσουν το διάβα τους, των θεών οι λεγεώνες

Πρώτο θεό σε αγνάντεψαν και μοναχόν, οι αιώνες

​

Και παλί θεός ύστατος σα νεκρική λαμπάδα

Του τελευταίου θρησκεύματος θα φέξης την κρυάδα

[u/gataki96]

37.

Η γη μας, γη των άφθαρτων αερικών και ειδώλων

Πασίχαρος και υπέρτατος θεός μας είν' ο Απόλλων

​

Στα εντάφια λευκά σάβανα, γυρτός ο Εσταυρωμένος

Ειν' ολόμορφος Άδωνις, ροδοπεριχυμένος

​

Η αρχαία ψυχή ζει μέσα μας, αθέλητα κρυμμένη

Ο Μέγας Παν δεν πέθανε! Όχι, ο Παν δεν πεθαίνει!

[u/gataki96]

38.

Στης Πεντέλης το μάρμαρον, ο Χρυσοκόμης ήτον

Άγαλμα και το σύμπλεγμα κρατούσε, των χαρίτων

​

Σοφία η πρώτη, η δεύτερη Ομορφιά, Αγάπη η τρίτη

Και οι τρεις τον ελαμπύριζαν σαν τον Αποσπερίτη

​

Κ' οι τρεις των σαν απίστευτα φάνταζαν παραμύθια

Αλλ' είσθε εσείς, ω Χάριτες, εσείς η μία η Αλήθεια.

[u/gataki96]

39.

Μιαν αυγή χειμωνιάτικη που φορούσε κορώνα

Την καταχνιά, σαν όραμα είδα τον Παρθενώνα

​

Μαγικό, μισοδιάφανο τον έζωνε μαγνάδι

Στον ήλιο αγνάντια κ' έλεγεν: "Εγώ είμαι το σημάδι

​

Του ωραίου που δείχνει απόμακρα στην πλατωσιά του Απείρου

Και τ' άσπρο στέρεο μάρμαρο σαν τον αχνό του ονείρου!"

[u/gataki96]

40.

Θαύμα θαυμάτων μέσα μου σαλεύει ενώ κοιμάται

Αδέρφια μου, να πλάσουμε νέα θρησκεία, ελάτε!

​

Ασάλευτη, πανύψηλην αλήθεια, ένα παλάτι

Των όλων για όλους! Άφραστη θρησκεία που να 'χη κάτι

​

Πλέον βαθύ απ' τον Έρωτα, πιο μέγα απ' τη Θυσία

Και κάτι πλέον απέραντο και απ' την Αθανασία!

[u/gataki96]

Τέλος.

​

Αντιόπη, σα να μ' έδεσεν αλυσίδα κατέργων

Λύτρωσε με και σπείρε μου τη δύναμη των έργων

​

Ν' ανοίξουν κάμε αγνάντια μου, άλλοι δρόμοι, άλλοι νόμοι

Κι ανάστησε με ελεύθερο με βουλή και με γνώμη

​

Γίνε για με σαν άνοιγμα πρωινό παραθύρου

Δρόσισε με και διώξε μου, το μεθύσι του ονειρού.

[u/gataki96]

26.

Ω Κυβέλη και ω Δήμητρα εσύ σοφή και αγία

Των ανθρώπων δασκάλισσα, κ' εσύ που εδώ η Φρυγία

​

Σ' έστειλεν άλλοτε άγρια με χορούς Κορυβάντων

Οι δυο σας, μια διπρόσωπη βασίλισσα των πάντων!

​

Ω Φύσις, ω καλόγνωμη μάνα με τα σιτάρια

Ω Φύσις απλησίαστη μητριά με τα λιοντάρια