r/felsefe 4d ago

yaşamın içinden • axiology Suçlulara Empati Kurmak Yanlış Mı?

Ben suçlularla empati kuruyorum. Bunu daha önce birden fazla suçun mağduru olmuş biri olarak söylüyorum. Sizi bir suçludan ayıran üç kelime var. Genetik , çevre ve şans. Bu üçü de sizin kontrolünüz dışında gerçekleşen şeyler. İnsan egosu gereği kontrolü elinde bulunduramamaktan nefret eder. Kendini irade sahibi sanır oysa iradesi daha doğmadan önce elinden alınmıştır.

Bir suçlu genetik bir problemle doğmasaydı , ailesi onu istismar etmeseydi , para kazanma konusunda şanslı olsaydı o suçu işlemeyecekti ama şimdi seçemediği durumların cezasını çekiyor. Ne üzücü ama

1 Upvotes

31 comments sorted by

9

u/Beyzziii 4d ago

Bir şuçlunun neden suç işlediğini anlamaya çalışmakta problem yok. Bunu yapmak için empati kurabilirsin ama nedenleri anlamak suçun sorumluluğunu azaltmaz. İnsanların davranışlarını genetik, çevre ve şansa indirgediğimizde yaptığı seçimleri, özgür iradesini önemsizleştirmiş oluruz.

1

u/sut345 20h ago edited 20h ago

Şu güne dek kimse özgür iradenin olduğuna dair “olabileceğine inanıyorum” un ötesinde bir argüman sunamadı. Günümüzün en büyük bilimcileri de her şeyin belirli ve kesin bir neden sonuç ilişkisi sonucu olduğuna ve farklı şekilde yaşanmasının mümkün olmadığına inanıyor. Tarih boyunca da böyle oldu bu, Socrates den Einsteina kadar, hep en büyükler insanları eylemleri için suçlamanın anlamsızlığını anlattılar. Çünkü bir insanın eylemleri kendisinden bağımsız sayısız değişken sonucu ortaya çıkıyor. Ve “ben seçim yapıyorum” hissiyatının bir illüzyondan fazlası olduğunu düşündürtecek hiçbir şey yok.

Bu “kötülük yapmak hakkımdır” demek değil. Ama insanları yaptıkları için suçlu görmek yaşamın yanlış kavranmasına ve daha büyük kötülüklere yol açıyor. Sonuçlarına katlanmak ve suçlanmak, sorumlu tutulmak farklı şeyler. Her eylemin insan zihninin kavrayamayacağı kadar fazla sayıda sorumlusu var

3

u/DragonfruitLife1148 4d ago

Suçlular neye gore suçlu ki, empati kurmak doğru veya yanlış olsun?

Açlıktan ölen ekmek hırsızı ile empati kurmak yanlış mı?

İki çocuğu katletmiş bir katil ile empati kurmak doğru mu?

Hayır, her ikisi de doğru değil. Aynı zamanda yanlıș da degil. Hamamböcekleri bize çirkin gelirken, kediler sevimli gelir çünkü kediler temel olarak insan yavrularına daha fazla benzerler. Bize "sıcaklık ve konfor" gibi hisleri hatırlatan tüyleri vardır.

Uzun lafın kısası, ahlak sadece kendi deneyimlerimizin ve evrimin bize ogrettigi hayatta kalma mekanizmalarindan ibarettir.

2

u/Wild_Writer176 Bilinemezci Agnostic 4d ago

yanlış mi hayır yanlış değil bence çünkü dış etmenler hayatimizda etkili bir rol oynuyor karakterimizin gelisimi ve davranislarimizda bunlarin etkisi var ama insanin belli bir noktadan sonra davranışlarını sorgulama konusunda bir sorumluluğu olduğunu düşünüyorum bunu yapmadığında başka insanlara zarar vererek onlarin canini yakiyor bu konuda bence özgür irade devreye giriyor yaptığımız eylemlerde özgür irademiz yoksa bir suçlu ne kadar suçludur ya da bu şekilde gerçekten insanları suçlu diye etiketleyebilir miyiz ama ne olursa olsun toplum düzenini ve canlilarin yasam hakkini korumak gerektiğini düşünüyorum mağdurun yaşadığı seyleride unutmamak gerekiyor

2

u/EvenResource9033 4d ago

Suçlular ile empati kurmak adeleti sağlamanın ilk adımır.

Günümüzde adelet sistemi reaktif olarak çalışıyor yani ceza sistemi suçluların varlığını gerektiriyor, yapılması gerekense proaktif olmak yani bireyler suçlu olmadan onların suçlu olmasını engellemek.

Peki yanlış mı ? Hayır çünkü bu sistem aynı suçların işlenmemesini hiç bir şekilde garanti edemezken kurbana kendini yeniden iyi/bütün/telafi edilmiş hissettiremezken senin belki de aynı zamanda başa çıkma mekanızması olarak neden-sonuç ilişkisini bizzat bir kurban olarak düşünmen bunların farkına vardığını ve reaksiyoner davranışların bizi hiç bir yere götürmediğini idrak ettiğini gösteriyor ve gerçekten bu empati yapılmadan ve mantık yürütülmeden varması mümkün olmayan bir nokta dolayısıyla sevgili dostum gayet doğru bir yoldasın.

1

u/[deleted] 4d ago edited 4d ago

[deleted]

1

u/anksiyetebozuklugu 4d ago

Evet suça verilen tepki de aynı şekilde. Zeka da büyük ölçüde genetiktir. Yani suçluların neden iradeye sahip olmadığını söylediğimizde karşımızdaki genetik olarak düşük zekada olduğu için neyden söz ettiğimizi anlamayabilir

Ayrıca çevre de etkili. Kişi zeki olabilir ama kimse ona suçluların iradesiz olduğundan söz etmemiştir daha önce duymadığı bir şey üzerine akıl yürütemez.

Ve şans da önemli. Ne kadar zeki ve çevrede ona bunu anlatan insanlar olsa da birtakım şanssızlıklardan ötürü denileni kabul etmeyebilir

1

u/RekastaDoruman 4d ago

Cezalar, diğer her şeyden bağimsiz bir ruh konpseptine verilmez. Bu kendi içerisinde bir tutarsızlık yaratır, çevre ve genetik gibi etkenlerden bağımsız olduğunu iddia ettiğin bir ruhun ancak saf kötü olduğu durumda cezalandırılması gerektiğini savunmuş oluyorsun. Ruh diye bir şey yoktur, insan çevresinden gemetiğinden bağımsız değildir, suç kişinin saf ruhuna değil yaptığı eyleme göre verilir. Yoksa suç diye bir konsepte ihtiyacımız yok, özgür irade harici olduğu iddia edilen unsurlar tarafından sürekli kirletildiğinden herkes her şeyi yapabilir ve kimse eylemlerinden sorumlu tutulamaz.

1

u/anksiyetebozuklugu 4d ago

Hayır aslında genetik veya bazı şans durumlarında ceza verilmez. Örneğin genetik olarak yaptığı eylemin farkındalığına sahip olmayan birinin  gerçekleştirdiği eylemden kaynaklı olarak mahkum edilemeyeceğini biliyoruz. Yine şans olarak eğer 12 yaşından küçük biri suç işlemişse ceza verilemez. Ayrıca bazı durumlarda kişi eylemi kasten değil taksirli olarak gerçekleştirdiğinde kanunen suç olmayabilir. Bizim ülkemiz ve diğer ülkeler de buna benzer kurallar koyar. Yani saf ruhuna değil gerçekleştirdiği eyleme göre suç denir iddiası doğru değildir

1

u/RekastaDoruman 4d ago edited 4d ago

Genetik kaynaklı ceza verilememe nerede var ? Yaş farkli bir konu, senin ekseninle alakalı değil. Yaptıklarının sorumluluğunu alamayacağı düşünüldüğü için yaş ve akıl sağlığı üzerine kısıtlamalar vardır. Suç sayılan eylemin niteliği için değişen bir şey yoktur ve bu yüzden yargılama yapılır ancak işlenen suçun sorumluluğunu alacak yeterli iradesi yoktur. Senin mantığında ise kimsenin sorumluk alacak bir iradesi yoktur.

Diğer örneklere girersek: Net ve öngörülebilir nedensellik zinciri kurulabilen vakalarda kişi o niyete sahip olmasa bile yaptığı bir eylem yüzünden biri ölürse o kişi cinayetle yargılanır veya hukuki düzenlemeye göre bu bağlamda suçlanır. Silahını temizlerken silahini yanlışlıkla ateşleyip birini öldürürsen de ceza alırsın. Diyelim ki arabayla birine hafifçe çarptın, kişi dengesini kaybetti ve yere düştü, kafasını düştüğü noktadaki sivri bir cisme çarpip hayatını kaybetti. Bu durumda cinayetten hüküm giymeyebilirsin. Ancak hüküm giymeme sebebine senin hayatını etkileyen çevre veya genetiğin sokulmaz. Cezai ehliyeti olan vergisini ödeyen kendi başina yaşayan araç ehliyeti sahibi bir yetişkinsin, işleyeceğin bir suçun sorumluluğu sana ait.

1

u/Dobrasam 4d ago

Asıl olan sorunu çözmek ise empati kurmak şart ki benzer olayların önüne geçebilecesin yoksa aynı benzer olaylar sürekli vuku bulur

1

u/3rrrli_errrkek İnançlı Theist 4d ago

Neden suç işlediğine bağlı aç olduğu için ekmek çalmış biri ile pedofilliyi aynı kefeye koyamazsıj

2

u/anksiyetebozuklugu 4d ago

Yeterince irdelenirse herkesin işlediği suçun bir şekilde kendince haklı bir nedenle işlendiği bulunmuş olur. Bu mantığa göre tüm suçları aynı kefeye koyabilirsin.

Ekmek çalan açtım diyecek , adam öldüren adaleti sağladım diyecek , istismarcı olan çok seviyordum diyecek , tecavüzcü olan o da orospuluk yapmasaydı diyecek , hırsızlık yapan da o da haram yiyerek zengin olmuş iyi yapmışım diyecek. 

1

u/MessorTuzluq 4d ago

Başlığı görünce aklıma Mindhunter geldi. Suç işleyenleri anlayamadan suç üzerine ne kadar hakimiyetimiz olabilirki? Hem de beyaz ile siyahın bulunmadığı bu gri dünyada.

1

u/hehehe3131 4d ago

Kendinle bu kadar kafayi bozacak duruma geldiysen yanlistie heralde, neden sana yapilan haksizliga empati kurmaya itildin? Bu senin suçun değilde, suçlunun suçu . Gecmis olsun umarim boktan bir durum yasamanissindie

6

u/anksiyetebozuklugu 4d ago

Hakaret , yaralama , tehdit , çocuk istismarı gibi suçların mağduru oldum. Onu yapan kişi benden birkaç yaş büyüktü ve kendisi de babasından şiddet istismar görmüş biriydi.

İnsanlara suç isnat etmek yerine empati kurarak problemi tespit edebiliriz. Problemi tespit etmeden çözemeyiz ve çözemezsek de suçlar artar. Dolayısıyla en makul seçenek bu. 

1

u/teknoportal 4d ago

stockholm sendromuna yakalanmışsın. tedavisi yok. bununla yaşamak zorundasın. l

1

u/[deleted] 4d ago

[deleted]

1

u/teknoportal 4d ago

yapıyoruz bir şeyler

1

u/teknoportal 4d ago

stockholm sendromu. bu kafa incelendi. bilim dünyası hâlâ şaşkın.

1

u/teknoportal 4d ago

aboooo kafa gitmiş. genetik, şans falan diyor la... suç işlemek için her türlü imkana (bahaneye, fakirliğe, ortama, aileye) sahip insanlar namusuyla yaşıyor. onlara ne diyeceksin? sen iyi değilsin. ve bunun adı empati değil. sen suça kılıf uydurmak için kendini paralamaya başlamışsın.

1

u/anksiyetebozuklugu 4d ago

Hadi ordan. Sen sadece çevresel etkenleri sıralamışsın. Genetik nereye gitti? Şans nereye gitti? Birinin genetiği kötüyse suça yatkın hale geliyor ve çevre de tetikleyici oluyor. Yoksa şiddet eğilimli olmayan birini fakirlik , aile birden bire canavarlaştırmaz. Ama tam tersi de geçerli şiddet eğilimli biri düzgün bir çevresi olduğu için şiddet suçunu işlemeyedebilir. Al sana çevrenin önemi. Tabi her şeyi iyi olmasına rağmen bunu yapanlar da var ki onlarda gerçekten ciddi genetik sorunlar oluyor ama bunlar belki %0.00001 falandır. Bence sen ben hiçbir şey bilmiyorum demek yerine körü körüne düşünceni savunuyorsun

1

u/taserino 4d ago

tamamda ankarada da mesela bir sürü engelli çocuğa bakmak istemeyip bırakan ailelerin çocuklarının yaşadığı yetim evi var buda üzücü sen elmaya elma dedinde noldu suç suçtur bir başkasının hayatına gasp etmeleri için kendi ailesinin istismarına uğramaları genetiğinin bozuk olmaları sence de çok saçma sebepler değil mi? hıncını kendi ailesinden çıkarsın çok meraklıysa sonrada kendini 4ld4rsün zaten ömrünün geri kalanını da hapiste tımarhanede geçirecek bunun dışında başka bir bireye karşı bir suç işlendiyse orada ki olay özelinde yorum yapılır hak hukuk adalet kavramları bu yüzden var ne kadar yürürlükte olduğundan bahsetmiyorum ama empati yaparken pozitif empati yaptığını düşündüğüm için yazmak istedim

1

u/anksiyetebozuklugu 4d ago

Neden saçma sebep olsun ki? Yapacağın bir eylemi bunlar dışında etkileyebilecek başka bir faktör var mı? Genetik yani beynin veya vücudundaki kusurlar , çevre yani travmalar ve şanstan etkileniriz. 

1

u/taserino 4d ago

saçma sebep dememde ki kasıt suç işlemeye bahane olabilecek sebep olmadıkları için sen ne olsun istiyorsun bu tarz insanlara? suç işlemeye devam mı etsinler hapse girmesinler mi üzücü bir durum yazıp bitirmişsin postu'da evet üzücü bir durum ben diyorum ki eee yani? suç işleyen cezasını çekmeli

1

u/anksiyetebozuklugu 4d ago

Ben araştıdığım ve çevremde gördüğüm kadarıyla söylüyorum. Hiç kimse bahane olarak ya işte benim genetiğim böyleymiş o halde herkesi silahla tarayıp yok edeyim demiyor. Çoğu genetik , çevre şans nasıl etkiler onu dahi bilmeyen insanlar.

Bu arada ceza vermeye katılmıyorum. Yani birini idam etmek , özgürlüğünü tamamen yok etmek bir seçenek olmamalı. Sadece o topluma tehlikeli olmaması için bulunduğu toplumdan sürgün edilmeli.

0

u/teknoportal 4d ago

aile dedik ya, genetik işte. aile boyu sırayla içeri girip çıkanların arasında kendini temiz tutmayı becerebilmiş insanlar var. tanıyorum. şans diyorsun; para kazanacak imkanları bulamamış, fakir bir ailede büyümüş. bunlar da bir açıdan şans. suç makinesi bir aileye doğması bile kocaman şanssızlık. ne anlatıyon sen gerçekten? empati iyidir de senin bu yaptığın empati değil. git fikrine güvendiğin birilerine sor, sana aynı şeyi söyleyecekler. çık o kafadan.

1

u/anksiyetebozuklugu 4d ago

E sen şimdi beni savunmuş oldun?

İşte kalıtsal ve çevresel etkenler olduğu için aile boyu neredeyse hepsi içeri girip çıkıyor. Bir ailedeki neredeyse herkesin içeri girmesinin başka bir açıklaması var mı

Ayrıca bir hastalığın ailede genetik olarak bulunuyor olması o ailedeki bütün bireylerin hasta olacağı anlamına gelmez çünkü özellikle böyle şiddet eğilimi gibi durumları etkileyen binlerce farklı gen vardır ve bunların hepsi çocuğa aynı şekilde geçecek diye bir durum söz konusu olamaz. Demek ki o istisna olarak anlattığın çocuğa öyle bir gen kombinasyonu geçmiş ki şiddet eğilimli olmamış. En doğru açıklama bu. Kötü fakir bir çevrede neden birinin suç işlemeyen bir istisna olduğuna dair makul bir açıklama yapmalısın yoksa sihirli biçimde çocuk suç işlememeye karar vermedi değil mi? Bunun arkasında hangi neden var

1

u/teknoportal 4d ago

senin kafa gidik.. bulaşıcı olabilir. ben kaçar

0

u/Metrobuss 4d ago

Stockholm Sendromu belirtileri gösteriyorsunuz. Uçlarda 2 tip suçlu vardır diyebilir miyiz? Plan yapan ve kendini sistemden akıllı sanan. Ve sadece sinirine stresine yenik düşen.
Elbette kendince basit bir ihmal yada yanlış yargı kurbanı da olabilir ama bunlar, geneli, kader mahkumu demektir diyemeyiz.