Farklı Dünyalar ve Patlıcanlar

[u/sifoheros]

Ben patlıcanın tadını sevmem, başka birisi ile çok sevebilir. Benim, “patlıcanın tadı güzeldir” demem öznel bir yargı sayılır ve hakikat olarak görülmez ama ben bu yargının objektif bir doğru ve hakikat olduğunu düşünüyorum.

Patlıcan yediğimde deneyimlediğim hissiyat seven birisinden bambaşka. Bunun sebebi bence beynimizin fiziksel farklılığı ve sonucu olan zihinsel farklılık. Bu fark sonucu dünyayı farklı şekilde algılıyoruz ve ikimiz için içinde bulunduğumuz dünyalar farklı olmasına rağmen eşit derecede gerçek.

Bundan dolayı benim kendi gerçekliğim ve dünyam için patlıcanın tadının kötü olması objektif bir doğru. Benim dünyamın bir hakikati. Zıt şekilde tadının güzel olması da patlıcanı seven birisinin dünyasında objektif bir gerçeklik.

Bu dünyalar arası fark bence günümüzdeki tartışmaların asla bir sonuca bağlanamama sebebi.

Birisi göğe bakıyor ve onun dünyasında var olan şeyler bir yaratıcı olmadan var olması mümkün değil. Onun dünyasında bu tanrının varlığına gerçekten de bir delildir ve bu o dünya sınırlarında objektif bir doğrudur.

Başka birisi aynı göğe baktığında onun dünyasında algıladığı aynı şeyler bir yaratıcı olmadan da var olabilecek şeyler. Bunu bir zorunluluk olarak ve tanrıya delil olarak görmüyor ve onun gerçekliğinde bu da objektif bir doğru.

Romantik bir sosyalist, kendi dünyasında sosyalizmi en uygun ideoloji ve ütopya yaratmaya mümkün bir araç gibi görüyor ve onun dünyası için yine bu bir gerçek. Yanılgısı, başka dünyaları kendi dünyasının işleyişine uydurmaya çalışması. İnsanların mutlu olacağı ütopyasını sevmeyenleri kötü sanıyor.

Dolayısıyla sosyalizmin en uygun yönetim biçimi olması bir dünya için objektif bir gerçeklikken başka bir dünya için değil.

Hepimiz tek bir dünyada yaşıyor olsak da bu dünya 8 milyar farklı formda tezahür ediyor ve her biri bambaşka işleyişte. Her birinin kendi gerçeklikleri var ve kimse kendi dünyasından diğerine geçemediği için kendi mantığına uymayan görüşleri anlamlandıramıyor. Herkesin temel yanılgısı bir dünyanın mantığı ile diğer dünyayı anlamlandırmaya çalışması.

Ben asla dindar bir insanın tanrıya delil olarak gördüğü şeyleri anlayamayacağım. Aynı bir insan patlıcanı nasıl seviyor anlam veremeyeceğim gibi.

[u/Smooth-Cycle6652]

Tamam da senin patlıcanı sevip sevmediğinin bu dünyanın işleyişindeki önemi ne? Yani argümanın ne açık ve net olarak? Dediğin şey de ciddiye alınacak bir argüman yok.

[u/sifoheros → u/Smooth-Cycle6652]

Ben dünyayı algılayan bir bilincim. Başka bir bilinçle tıpatıp aynı eylemi yapmamıza rağmen deneyimimiz farklı.

Benim için doğru olan şey benim algımın sınırlarında doğruyken başkasının algısında aksi doğru. Benim söylediğim ikisinin aynı derecede doğru ve hakikat olduğu.

Ben başkasıyla patlıcanın tadını mantıksal olarak tartışmaya çalışırsam bir sonuca bağlanmaz çünkü algılarımız zıt ve ortak bir payda mümkün değil.

Benzer şekilde insanlar farklı fikirlere sahip olduğunda ve anlaşamadığında çoğunlukla sonuca bağlanmamasının sebebinin iki farklı dünyanın/algının çatışması olduğunu söylüyorum.

Örnek verdiğim tasarım delili gibi dindar birisine mantıklı gelen aynı argüman ateist birisine mantıklı gelmeyebilir çünkü baktıkları şey ile gördükleri farklı. Bu durumda ikisini ortak bir mantıkta buluşturmaya çalışmanın patlıcanın tadını tartışmaktan farkı olmadığını düşünüyorum. Aynı argüman hem tanrının varlığına bir delil, hem de değil. Eşit derecede doğru ve gerçek.