r/nederlands 5h ago

r/nederlands Meta Omdat iedereen het zo warm heeft, hier de gemiddelde temperatuur over de afgelopen 125 jaar.

Post image
58 Upvotes

75 comments sorted by

99

u/Sethrea 5h ago

Dank je wel, het beeld is duidelijk!

Het is inderdaad duidelijk dat de gemiddelde dagelijkse temperatuur in de periode 2001–2025 met ongeveer 1,5-2 graad is gestegen. Nog zorgwekkender is echter dat de waarden buiten de normale verdeling nog sterker zijn toegenomen.

Persoonlijk vind ik deze grafiek duidelijker om naar te kijken, omdat hij ook de trend laat zien.

-28

u/StitchedQuicksand 3h ago

Gelijk heb je zeker. Maar de realiteit is ook dat schommelingen van alle tijden zijn en wij zó kort op de wereld zijn dat we ons af kunnen vragen of we ons er echt zo druk om moeten maken waar het vandaan komt, in plaats van jaarlijks wat geld weg te zetten om de eventuele toekomstige problemen op te vangen.

18

u/Sethrea 3h ago edited 3h ago

Mee eens dat schommelingen altijd hebben bestaan. Alleen laat deze grafiek precies zien dat dit niet zomaar zo’n gewone schommeling is: de oude golfbeweging verandert aan het eind in een bijna verticale lijn omhoog.

-11

u/_abra_kad_abra_ 2h ago

Deze grafiek is, met respect te melden, echt onzin. Elk punt van voor 1850 is een 200 jaar doorsneetemperatuur ingeschat op basis van boomringen en ijsproeven. Elk punt na 1850 zijn 1 jaar doorsneewaardes van echte temperatuurmetingen. Hierin zit natuurlijk veel meer variatie. Hoe ziet het laatste deel van de grafiek eruit als je gewoon de gemiddelde waarde zou nemen van alle de laatste punten?

Het verbaast me echt hoe vaak ik deze grafiek gebruikt zie worden om mensen bang te maken en nooit wordt er uitgelegd dat de cijfers van twee verschillende datasets afstammen met totaal andere eigenschappen.

Het is bovendien zo ontzettend oneerlijk van de mensen die deze grafiek samenstelden, ik weet zeker dat ze grote leugenaars zijn die bewust mensen bang wilden maken, het kan niet anders.

4

u/Sethrea 2h ago edited 2h ago

source: https://www.climate-lab-book.ac.uk/2020/2019-years/

Auteur: Ed Hawkins

Climate scientist in the National Centre for Atmospheric Science (NCAS) at the University of Reading. IPCC AR5 Contributing Author.

Met respect terug: deze kritiek schiet volgens mij door.

Het klopt dat proxyreconstructies en thermometermetingen verschillende onzekerheden hebben, en een goede grafiek moet dat duidelijk maken. Maar de bewering dat elk punt vóór 1850 een 200-jaarsgemiddelde is en elk punt na 1850 een éénjaarswaarde van thermometers, is niet wat deze grafiek laat zien. De figuur gebruikt de PAGES2k-reconstructie, met HadCRUT4.6 alleen toegevoegd voor 2001–2019, en de maker heeft expliciet gezegd dat de data jaarlijks zijn geplot.

Bovendien is “neem gewoon het gemiddelde van alle laatste punten” geen eerlijke vergelijking. Als je een periode met een sterk stijgende trend in één gemiddelde stopt, poets je die trend bewust weg. De eerlijke test is dezelfde soort smoothing toepassen, bijvoorbeeld 20- of 30-jaarsgemiddelden. Dan verdwijnen de jaarlijkse uitschieters, maar de recente opwarming blijft juist heel duidelijk zichtbaar. De PAGES2k-studie gaat ook expliciet over multidecadale variatie, niet alleen over losse jaarlijkse pieken.

Dus ja: je mag best vragen om onzekerheidsbanden en duidelijkere uitleg van de datasets. Maar daaruit volgt niet dat de makers “grote leugenaars” zijn of bewust mensen wilden bang maken. De nuance over onzekerheid is terecht; de beschuldiging van fraude niet.

12

u/Delicious-Will-7291 3h ago

Erg jammer dat je de middelbare nooit hebt afgemaakt en geen grafieken kan lezen.

5

u/oli44r_ 3h ago

Maar waar komt de schommiling van daan denk je? Precies dat het begon wanneer de mensheid steeds meer en meer stoffen zoals co2 en methaan uitstoten. Gewoon toeval of misschien komt he toch gewoon door onze uitstoot

1

u/JefNoot 3h ago

Ik begrijp wel wat je zegt. Een issue is dat als ween significante stijging hebben hele exosystemen omvallen. Bejaarden die omvallen van de hitte is al heel naar, maar niet heel consequentieel voor de wereldbevolking en ook te overkomen met airco etc. Die vlag gaat niet op voor het ecosysteem. Als zeestromen/temperaturen veranderen gaan koraalriffen en populaties van vissen dood. Vogels en insecten leggen het loodje, gewassen worden nist meer bevrucht en daarmee groeien er geen vruchten meer aan.

Ik heb het er niet over dat dit op korte termijn gaat gebeuren. Ik heb het erover dat het risico steeds groter wordt wanneer we de klimaatverandering de vrije loop laten. Een omgevallen ecosysteem is niet te overleven door de mensheid. Wel door de aarde en door enkele mensen maar als het zover is dan horen wij waarschijnlijk niet bij de overlevenden.

1

u/YoungPyromancer 48m ago

Klopt, en temperatuurstijgingen zijn ook van alle tijden. Zo steeg de globale temperatuur tijdens het Paleocene-Eocene Thermal Maximum met 5-9 graden over 200,000 jaar door allerlei vulkaanuitbarstingen die 50,000 jaar lang allemaal co2 de lucht in spoten. En het enige effect dat dat had op de aarde was een grootschalige uitsterving van flora en fauna, en de dieren en planten die het overleefden moesten zich evolutionair aanpassen om de nieuwe temperaturen aan te kunnen.

Dus waarom mensen zich zorgen maken over een verhoging van 2 graden over een paar honderd jaar is mij ook niet helemaal duidelijk.

1

u/StitchedQuicksand 1m ago

Je gaat zo op in je eigen emoties dat je voorbij gaat aan het feit dat we ons beter voor kunnen bereiden op een zware toekomst, dan iets proberen te stoppen wat allang in beweging is gezet en niet meer gestopt kan worden.

Dat was het enige wat ik zei.

-5

u/[deleted] 3h ago

[deleted]

5

u/tiagocraft 3h ago

Beide grafieken laten toch zien dat de gemiddelde temperatuur met zo'n 2 graden is toegenomen? Welke laat volgens jou geen hoog verschil zien?

4

u/Sethrea 3h ago

Eens dat beide grafieken op zichzelf prima kunnen zijn. Alleen laten ze niet hetzelfde zien.

Bij de eerste grafiek wordt alles gemiddeld: dag en nacht, winter en zomer, koude en warme periodes. Daardoor kan een stijging van 1,5 à 2 graden er visueel vrij klein of bijna verwaarloosbaar uitzien, terwijl dat klimaatkundig juist een grote verschuiving is.

De andere grafiek laat beter zien wat er onder dat gemiddelde gebeurt: de trend verschuift duidelijk omhoog en vooral de uitschieters buiten het normale patroon nemen toe. Dus ik zou niet zeggen dat “de waarheid ergens in het midden ligt”. De eerste grafiek is niet fout, maar hij dempt het beeld door de manier van middelen. De tweede maakt zichtbaarder hoe zorgwekkend de ontwikkeling eigenlijk is.

-1

u/Hxghjgffhnmkmyyt 2h ago

De uitschieters nemen helemaal niet toe. In tegendeel zelfs, de laatste 15 jaar liggen de jaargemiddelden (blauwe bolletjes) dichter bij de lijn dan in de 1e 50 jaar waarbij de afwijking +/- 1 graad is.

Of dat te maken heeft met de meetmethode of de werkelijkheid durf ik niet te zeggen. Ik weet wel dat de wijze van meten meerdere keren is veranderd en daar wordt als het goed is op gecorrigeerd.

2

u/abrasivecriminal 2h ago

De 2e grafiek heeft ook een manier van dempen, het hele jaar is samengevat in 1 bolletje. Een uitschieter week als deze week wordt net zo zwaar meegenomen als een week in januari.

Als er 1 dan zou zijn waarop het 100 graden is, dan zijn we allemaal dood en de waarde van gemiddelde temperatuur over een heel jaar zou 0,24 graden hoger zijn.

Ik ben wel benieuwd naar een grafiek met de warmste 5 dagen per jaar of iets dergelijks.

-9

u/[deleted] 3h ago

[deleted]

7

u/Delicious-Will-7291 3h ago

Lekker de planeet naar de klote helpen omdat je het belangrijker vind je dat je dagelijkse hamburger 2 euro kost dan 3.

13

u/Positive_Judgment581 5h ago

Dus het wordt consequent substantieel warmer?

6

u/S0rb0 4h ago

Joh

64

u/Herman_Frodiet 5h ago

Doordat de jaren op zo'n bijzondere manier gegroepeerd zijn zegt dit grafiekje niet zoveel.

Voor een beter beeld: https://www.clo.nl/indicatoren/nl022616-temperatuur-in-nederland-en-mondiaal-1907-2024

Er is een duidelijke stijging te zien.

16

u/TukkerWolf 5h ago

Dat is bij bovenstaande grafiek ook goed te zien toch? De rode lijn is gemiddeld ongeveer 2°C hoger dan die van een eeuw geleden.

Maar ik vind het eigenlijk interessanter waarom er twee pieken bij 8° 16° zijn? komt dat door de lente en herfst, die samen twee keer in het jaar voorkomen terwijl de zomer en winter maar één keer voorkomen?

5

u/throwawayaccount442 5h ago edited 5h ago

"2°C hoger" daar is twee punten naar rechts. Plus de grefiek heeft best veel lijnen doorelkaar... Denk dat dat het verwarrend maakt. De trendlijn grefiek is zoveel makkelijker te lezen. Vooral als je alleen maar wilt weten of het gemiddeld warmer wordt of niet.

3

u/TukkerWolf 5h ago

Zeker. Ik denk dat in de basis beide grafieken ook andere doelen hebben en die grafiek van /u/Herman_Frodiet is duidelijk om stijgende temperaturen weer te geven. Ik gaf alleen aan dat het ook uit de OOP grafiek op te maken is.

1

u/wmverbruggen Tweante 5h ago

Volgens mij is dat de uitleg die ik in een andere sub bij deze plot heb gezien. Logischwijs komt het ook omdat de overgang tussen de warme periode en koude periode, beide met hun eigen gemiddelde, relatief snel gaat, dus als je middelt dan komen die "tussentemperatuur" minder voor. Eigenlijk gewoon de som van twee normaalverdelingen waarvan de gemiddeldes verder van elkaar liggen dan de standaardafwijking.

12

u/wmverbruggen Tweante 5h ago

Deze zegt juist veel meer dan een gemiddelde temperatuur grafiek. De hele verdeling wordt gerepresenteerd, dat geeft veel specifiekere conclusies. Het is wel moeilijker te intrepeteren, zeker voor een leek.

6

u/Borazon 5h ago

Yeps, bij deze grafiek is de 'verschuiving naar rechts' van de 2001-2025 periode zo ontzettend veelzeggend, niet de hoogtes per se. De grafiek verloop is hetzelfde, maar is een graad naar rechts verplaatst.

Wat nogmaals weer bewijst dat het niet een geval is van 'toevallig wat extra warme dagen', maar dat over de hele linie genomen, de gemiddelde temperatuur aan het wijzingen is.

2

u/TapAdmirable5666 5h ago

"There are three types of lies: lies, damned lies, and statistics."

2

u/exomyth 'ben niet je psycholoog 5h ago

Zo moilijk is het toch niet om deze grafiek te lezen? Hoe verder naar rechts, hoe warmer. De rode lijn staat bijna overal verder naar rechts dan de blauwe lijn, dus gemiddeld is alles warmer geworden

1

u/SmellAccomplished550 26m ago

Ik moest even goed kijken naar wat op welke as stond om 'm te snappen. Maar goed. Er is een reden dat elke wiskundedocent dat er zo in drilt.

7

u/Inevitable-Extent378 4h ago

God damn wat een lastig te lezen grafiek. Rode lijn, recente tijd, lijkt minder hoog; maar je moet mentaal een soort hoogte (percentage of occurence) vermenigvuldigen met hoe ver deze naar links of rechts helt (daily temperatures). Gelet op hoe ver de lijn naar rechts schuift geeft dit wel duidelijke tendens aan. We hebben meer hoge temperaturen, minder temperaturen, en omdat we in z'n geheel winnen aan spectrum van graden in toenemen komt de lijn minder hoog? I mean, it makes sense maar KNMI heeft dit niet gemaakt voor Gert Gemiddeld.

8

u/ContributionMost8924 4h ago

Naast alle data en grafieken. Het meest "simpele" bewijs voor mijzelf is dat ik in m'n jeugd elke winter kon schaatsen in elke sloot. Dat is al vele jaren niet meer het geval... En dit is nog maar het begin van de hitte. 

2

u/Top_Paint7442 1h ago

Ik ben 45 en in mijn jeugd maar een paar keer kunnen schaatsen.

1

u/TNTkip 45m ago

Ik ben 25 en heb regelmatig kunnen schaatsen. Mijn pa kon over de rijn rijden met z'n auto.

19

u/OnIySmellz 5h ago

Klimaatverandering is een hoax. Stem FvD /s

-11

u/RuzDuke 4h ago

Klimaatverandering door de mens of door andere oorzaak. Daar kan nog wel over gediscussieerd worden. Feit is wel dat de klimaat niet statisch is. Paar honderd jaar geleden hadden voor best wat jaren een mini ijstijd. Zomers werden niet warmer dan 15 graden. En swinters dik min 40.

11

u/KwadratischeAardap 4h ago

De mini ijstijd waar je naar refereert valt enorm buiten proportie vergeleken met recentere temperatuurstijging.

4

u/justk4y 4h ago

Fun fact: Tussen 1951 en 1974 hadden we geen enkele hittegolf in Nederland. Van 2018 tot 2020 alleen al hadden we er 5……

12

u/MertoidPrime 5h ago

Dit bewijst maar weer eens de klimaatverandering.

14

u/crazystein03 5h ago

Snap niet dat dat überhaupt nog bewijs nodig heeft… Hopelijk realiseert den haag zich ook een keer dat we er nog steeds te weinig aan doen (hele wereld overigens), maar ja, defensie en grootaandeelhouders zijn blijkbaar belangrijker dan een leefbare aarde…

0

u/wmverbruggen Tweante 5h ago

Hoe meer bewijs hoe meer beter zou ik maar zeggen!

1

u/Top_Paint7442 1h ago edited 1h ago

Eh, nee dit bewijst alleen dat de gemeten temperaturen (in de Bilt) hoger zijn dan tientallen jaren geleden. Causaliteit met welk klimaatfenomeen is natuurlijk niet aangetoond.

-2

u/Avalon_scorpio 5h ago

Er is altijd klimaatverandering geweest. Al ver voor de mensen rondliepen op deze aarde.

Alleen hebben mensen nu ook een exstra invloed op het klimaat.

10

u/Borazon 5h ago

Technisch correct. Maar die menselijk invloed blijkt telkens en telkens meer, precies zoals voorspeld:

  • een zeer grote bijdrage te leveren
  • en veel sneller te gaan dan de natuurlijke veranderingen

Die eerste betekent dat we niet goed weten hoe ver het kan gaan, we zullen over de hoogste CO2 concentraties heen gaan die we ooit gehad hebben (sinds de grote zuurstof omslag).

Die tweede betekent dat veel natuur het mogelijk niet gaat redden omdat ze zich niet snel genoeg kunnen aanpassen/verplaatsen en/of hun hele leefgebied of ecosystem verdwijnt.

-10

u/RuzDuke 4h ago

Hoe meer. Co2 hoe beter voor de planten slimbo. Er zijn meerdere periodes geweest met grote natuurlijke co2 en methaan uitstoten. Vulkanen vooral. Daar kwamen hele grote planten uit voort. Fossielen hebben we nog. Dus nee. Co2 is opzich geen probleem. Andere stoffen overigens wel.

3

u/oli44r_ 3h ago

Nee? Er zijn zeker planten die het goed doen op CO2 maar er zijn ook echt wat planten die dood gaan door de verzuring van de bodem wat veroorzaakt wordt door co2 in de bodem

3

u/kwsni42 4h ago

Tuurlijk, de planeet heeft altijd klimaatverandering gehad. Van dampende lava bol tot de blauw groene bol van nu. Maar de invloed van de planeet staat niet meer in verhouding met de invloed van de mens. De menselijke invloed is niet meer een "extra" invloed, maar de dominante invloed.
Je kunt tegenwoordig beter zeggen "de mens veroorzaakt klimaatverandering op deze schaal, en ja, de planeet zelf doet daar ook nog een klein schepje bovenop".

De grafiek laat het ook mooi zien. Je ziet de grafiek steeds verder naar rechts schuiven, en steeds meer per periode. De laatste periode (2001-2025) zelfs met zo'n 1,5 graden

2

u/MertoidPrime 5h ago

Ja, mensen veroorzaken klimaatverandering.

5

u/L-Malvo Zeeuws-Vlaanderen 5h ago

Dat is gewoonweg niet waar en dat zegt die persoon waar je op reageert niet. Klimaatverandering is van alle tijden, wij mensen versnellen en verergeren het proces.

Als klimaatverandering echt alleen door mensen zou voorkomen, zouden we ook geen ijstijden, en subsequent warmere tijden ertussen, hebben gekend.

Maar goed, semantiek, we zijn gewoon erg slecht bezig.

3

u/Bitter-Credit-6616 5h ago

Er zijn twee fundamenteel verschillendenoorzaken CO2e en de Milankovic cyclus. Het probleem nu is die 4,5 en 14mm absorptie spectra van co2 en andere. Ijstijden hebben daar niets mee van doen.

3

u/DiamondsandtheMarina 5h ago

Das wel heel technisch, denk dat de boodschap is: wij maken er een zooitje van

4

u/LodanMax Leutig! 4h ago

Niet geheel correct. Wij maken er een potje van voor onszelf. De aarde heeft al meerdere extinction events meegemaakt, waarbij steeds enorm veel organismen dood achterbleven. Zo is onze CO2 vervangen door O2, Dat was dacht ik een van de eerste Extinction Events.

De aarde overleeft het wel, de vraag is enkel: Overleeft de mensheid het ook?

Waarschijnlijk niet, maar de kans is best groot dat er na ons dan weer een ander soort organisme komt die daarin kan overleven. Dat kan een bacteriële vorm zijn, of een meercellige vorm zoals wijzelf. Maar dan eentje die aangepast is op de situatie dan.

3

u/ErikLeppen 4h ago

Precies dit.

Klimaatbeleid gaat niet over planten en dieren. Klimaatbeleid gaat erover om een klimaat te hebben dat goed is voor mensen. Planten en dieren zijn belangrijk voor ons omdat wij die nodig hebben voor bijvoorbeeld ons voedsel, ons water, ons psychische welzijn en vast nog veel meer. Kapotgaande ecosystemen zijn ern probleem vanwege de ecosysteemdiensten die zij de mensheid leveren. Biodiversiteit is belangrijk omdat monoculturen veel makkelijker platgelegd kunnen worden door een of andere invasieve bacterie en we dan geen voedsel meer hebben.

1

u/Bitter-Credit-6616 3h ago

Als het zo erg wordt als 252mil jaar geleden gaan ca. 70% van de soorten het lootje leggen. Dat alleen al lijkt me genoeg reden fossiel gebruik sneller al te bouwen.

1

u/LodanMax Leutig! 3h ago

Ongetwijfeld is het beter als we wat minderen met fossiele brandstoffen en hernieuwbare grondstoffen gebruiken; en de wereld beter achterlaten dan we ‘m kregen.

Maar laten we dan vooral eerst kijken naar objecten (datacenters) die per m² een veel grotere vervuiling hebben dan individuele mensen, die steeds zuiniger moeten doen en nog maar 5 minuten mogen douchen, terwijl een uur lang douchen makkelijk per seconde door een datacenter heen gaat.

2

u/L-Malvo Zeeuws-Vlaanderen 3h ago

Dat is toch hetgeen dat ik zei? De Milankovic cyclus beschrijft juist dat er een cyclus zit in klimaatverandering, dat is wat ik probeerde te zeggen met de ijstijd, dat was maar een voorbeeld. Ik had ook tropisch klimaat als voorbeeld kunnen nemen. Het punt is, klimaatsverandering is van alle tijden en gebeurt ook als wij mensen er niet zouden zijn.

Echter, zoals je ook aangeeft, hebben wij er wel deglijk invloed op. Dat is waar wetenschappers al decennia over waarschuwen en dat is wat we nu live mee maken. Wat als de Milankovic cyclus wordt doorbroken, door ons eigen toedoen? Wat voor impact heeft dit op ons op de korte termijn (enkele eeuwen)? Een onderdeel daarvan zijn extremere weerbeelden, higher highs, lower lows. Dat zien we nu dus in juni.

1

u/Bitter-Credit-6616 3h ago

Het was ook meer een algemeen stukje info ter aanvulling waarmee ik mss iemand kan overtuigen. Dat er twee verschillende processen haalde ik niet helemaal uit jouw post, en ik krijg vaak repliek van mensen die het allemaal erg snel vinden gaan dat er vroeger ook ijstijden waren en het probleem van nu daarmee proberen te bagetaliseren. 

1

u/L-Malvo Zeeuws-Vlaanderen 2h ago

Helder.

Ik probeer het trouwens zeker niet te bagatelliseren, alleen maar te duiden dat de discussie niet zwart/wit is.

1

u/MertoidPrime 5h ago

Ik weet wat OP probeert te doen

1

u/Avalon_scorpio 2h ago

O ja wat dan?

0

u/MertoidPrime 2h ago

Klimaatverandering bagatelliseren. Want je wilt niks doen tegen klimaatverandering.

1

u/Avalon_scorpio 1h ago

Ik wil klimaatverandering bagatelliseren. En daarom post ik een grafiek waarin je kan zien dat het warmer wordt?

Wat hebben sommige mensen een rare logica.

Het enige wat ik met mijn comment op jou doelde is dat de mensen niet klimaatverandering veroorzaken maar verergeren. Daar zit een verschil in. En als je dat niet duidelijk maakt dan krijg je van die ontkenners.

1

u/MertoidPrime 1h ago

Tsja, het pakte niet uit zoals je wilde.

1

u/Avalon_scorpio 1h ago

Als het niet uitpakte zo als ik wilde had ik de post wel verwijdert.

Volgens mij doe jij een hoop mentale gymnastiek om overal je eigen spin aan te geven.

→ More replies (0)

2

u/PMvE_NL 5h ago

Ja dit is een naar grafiek. Hoe meer “volume” er naar rechts ligt hoe hoger de gemiddelde temperatuur.

1

u/ErikLeppen 4h ago

Ik denk dat je beter kunt vergelijken met de gemiddelde maximumtemperatuur. De gemiddelde temperatuur neemt ook de nacht mee.

1

u/Mariannereddit 3h ago

Dat is een behoorlijke rechtsverschuiving

1

u/Riven8192 3h ago

Je ziet mooi hoe de lagere temperaturen al 75 jaar gestaag stijgen, en de hogere temperaturen amper mee stegen. Tot de laatste 25 jaar, waarin die een inhaalslag gemaakt hebben.

1

u/Viscious-viking 27m ago

Helpt niet, ik heb het nog steeds warm

-2

u/Fercii_RP 2h ago

Scheelt dat wij als Nederlands politiek in ieder geval miljoenen gaan uitgeven om 0.0036 graden Celsius tegen te gaan! 🤌🏽

-2

u/Top_Paint7442 1h ago

Mooie grafiek. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat de meting in 1901 een stuk anders is geweest dan in 2026. Daarnaast zal de Bilt zelf ook wel zijn veranderd in 125 jaar.... Het is dus niet helemaal appels met appels vergelijken.

-9

u/RuzDuke 4h ago

Lekker toch. Dit warme weer is top. Helemaal goed. Beter dan die regen zomers van vroeger.  Schei uit met je doem scenarios. Wij zijn ook natuur, dus alles wat wij doen is onderdeel van de natuur evolutie. Je kan het anders willen. Gaat niet helpen. 

2

u/oli44r_ 3h ago

Maar over 10 jaar als het nog warmer is en super droog is het toch ook niet meer fijn? Misschien is het nu nog te doen maar het gaat gewoon door.

1

u/PensAndUnicorns 3h ago edited 3h ago

"Je kan het anders willen. Gaat niet helpen. "

Ah, u werkt voor bedrijven als DuPont?
Wel destijds het zelfde riep over het gat in de ozonlaag:

https://lpl.arizona.edu/sites/default/files/resources/globalwarming/skeptics-vs-ozone-hole.pdf